آزمایش قند بارداری

آزمایش قند آزمایشی است که برای تشخیص خانم هایی انجام می شود که ممکن است دیابت بارداری داشته باشند. در این مطلب قصد داریم نکاتی پیرامون قند خون بارداری صحبت کنیم.

پزشک شما آزمایش را به این طریق انجام می دهد که مخلوط گلوکزی بد مزه ای را به شما می دهد تا بنوشید (مزه ی آن مانند سودای بدون گاز است) و سپس، درست یک ساعت بعد، یک نمونه ی خون از شما می گیرد.

او این نمونه را برای میزان وجود گلوکز (قند) در خون کنترل می کند. بالا بودن میزان آن حاکی از آن است که شما در معرض خطر دیابت بارداری قرار دارید.
 
تقریبا یک مورد به ازای هر ۱۰ زن باردار دیابت بارداری ( GTT) را تجربه خواهند کرد.
در صورتی که قند دو ساعت بعد از غذای فرد بالاتر از حد طبیعی باشد ، تست تحمل گلوکز (GTT) که شامل سه مرحله اندازه گیری قند خون است ، می تواند در تشخیص دیابت بارداری بسیار کمک کننده باشد.

تست تحمل گلوکز برای چه کسانی انجام می شود؟

تست تحمل گلوکز به صورت روتین در دوران باردرای بین هفته ۲۶ تا ۳۰ در خواست می شود.
همچنین شاید قبل از این زمان به زنانی که چاق هستند و یا سابقه خانوادگی دیابت دارند توصیه به انجام GTT می شود.

آزمون تحمل گلوکز خوراکی (OGTT) چیست و چطور انجام می شود؟

این آزمایش برای تمام زنان باردار می شود. برای انجام این آزمایش نیاز به سه مرتبه خونگیری وجود دارد.
ابتلا قند خون ناشتا ، سپس به فرد ۷۵ گرم گلوکز ( قند) داده می شود .
پس از آن یک ساعت و نیز دو ساعت بعد از مصرف گلوکز، قند خون فرد بررسی می شود.
glucose-test

نحوه انجام تست تحمل گلوکز (GTT ) چگونه است؟

افزایش قند خون می تواند نشان دهنده کارکرد ضعیف بدن در تولید انسولین باشد . اما قند خون بالا همیشه نشانه ای از دیابت بارداری نیست.
به همین دلیل از آزمون تحمل گلوکز استفاده می شود.
برای انجام این آزمایش باید حداقل ۸ ساعت ناشتا باشید.
در صبح روز آزمایش یک محلول گلوکز ( قند) به فرد داده می شود و نمونه خون در زمان های ۱ ساعت ، ۲ ساعت و ۳ ساعت بعد از خوردن محلول گلوکز از او گرفته می شود.
حس بیماری بعد از انجام این آزمایش

برخی از خانم‌های باردار پس از نوشیدن محلول گلوکز، حالت تهوع پیدا می‌کنند و حتی گاهی استفراغ می‌کنند. در صورتی‌که آزمایش چالش گلوکز دارید، ممکن است خوردن چیزی چند ساعت قبل از آزمایش غربالگری در رفع این حالت به شما کمک کند.

اگر کمی پس از نوشیدن محلول دچار حالت تهوع شده‌اید باید یک روز دیگر دوباره مراجعه و آزمایش را تکرار کنید.
حالت تهوع در طول آزمایش تحمل گلوکز سه ساعته شایع‌تر است، چون محلول مورد استفاده برای این آزمایش می‌تواند دو برابر شیرین‌تر یا حاوی دو برابر مایعات بیشتری از محلول مورد استفاده در آزمایش غربالگری باشد و شما باید آن را با معدۀ خالی بنوشید.
 
آزمون تحمل گلوکز ( تست تحمل گلوکز یا GTT ) چه زمانی در بارداری انجام می شود؟
طبق دستورالعمل وزارت بهداشت کشور آزمایش GTT بین هفته ۲۶ تا ۳۰ بارداری برای مادر درخواست می شود.

آیا انجام تست تحمل گلوکز (GTT ) در بارداری برای جنین خطرناک است؟

انجام تست تحمل گلوکز با در نظر گرفتن میزان قند خون ناشتا در آزمایش قبلی و به تشخیص فرد متخصص، خطری برای مادر و جنین ندارد.
مگر اینکه مادر از قبل مبتلا به دیابت باشد و یا دیابت بارداری در وی مسلم شده باشد. در این صورت خوردن محلول گلوکز ( قند خوراکی) برای او خطرناک محسوب می شود.

در حدود ۲۵ درصد از متخصصان زایمان، تنها برای زنانی آزمایش می دهند که در معرض خطر دیابت بارداری قرار دارند. عوامل خطر، که در زیر آمده، گسترده است .
 
در حدود ۵۰ درصد از زنان باردار یکی از آن موارد را دارند:

سن بارداری بیش از ۲۵ سال باشد
 نوزادی بسیار درشت در زایمان قبلی
مرگ جنینی بدون دلیل قبلی
دیابت بارداری در بارداری قبلی
 سابقه ی خانوادگی شدید از دیابت
چاقی مفرط

اگر اولین بررسی آزمایش قند شما غیر طبیعی باشد، الزاماً به دیابت بارداری مبتلا نیستید. (به خاطر داشته باشید، این فقط یک آزمایش بررسی است.)

پزشک شما به انجام آزمایش دیگری توصیه خواهد کرد؛ یک آزمایش سه ساعته که مشخص می کند دیابت بارداری واقعاً وجود دارد یا نه. آزمایش سه ساعته بدین طریق است که پس از آنکه شب چیزی نخوردید، نمونه ای از خون شما را می گیرند، یک مخلوط گلوکزی متفاوتی به شما می دهند تا بنوشید، و سپس خونتان را سه بار دیگر، ظرف یک، دو، و سه ساعت بعد می گیرند.
بعضی از پزشکان توصیه می کنند خوردن ماکارونی یا برنج به مقدار بیشتر به مدت سه روز قبل از آزمایش (که به آن ذخیره ی کربوهیدرات گفته می شود)، برای آماده کردن بدن شما برای آزمایش مؤثر است.

در صورتی که دو سطح از چها سطح خون در محدوده ی غیر طبیعی باشد، آزمایش مثبت ــ یا غیر طبیعی ــ قلمداد می شود. در صورتی که آزمایش شما برای دیابت بارداری مثبت باشد، دکتر، شما را تحت یک رژیم مخصوص قرار می دهد و تا پایان دوران بارداری، میزان قند خونتان را کنترل می کند. اگر با وجود رعایت این رژیم آزمایش قندخون در بارداریخاص میزان قند شما بالا باشد، ممکن است یه تزریق انسولین یا داروی خوراکی برای کنترل قند خون خود نیاز داشته باشید.

شمارش کامل گویچه های خون (CBC)

بسیاری از متخصصان زایمان همزمان با آزمایش قند خون، شمارش کامل گویچه های خون را نیز انجام می دهند تا در صورت وجود کم خونی قابل توجه ( کمبود آهن) یا انواع مشکلاتی که کمتر شایع هستند، مشخص شود.
کم خونی در دوران بارداری شایع است، و بعضی از خانم ها باید آهن بیشتری مصرف کنند.
 
 
دیابت چیست ؟ 
دیابت اختلالی است که در آ‌ن سازگاری بدن با میزان قند خون تغییر می‌کند.

۲ نوع دیابت داریم: 
 دیابت نوع اول :

 معمولا در افراد جوان رخ می‌دهد پانکراس یا لوزالمعده قادر به تولید انسولین کافی نیست.

دیابت نوع دوم :

شایع تر است و بیشتر کودکان و بزرگسالان را مبتلا می‌کند.

در دیابت نوع ۲ ،  بدن نسبت به انسولین مقاومت می‌کند.

 

اگر فردی قبل از بارداری دچار دیابت بوده ، یک “دیابتی باردار” محسوب می شود.

اما اگر برای اولین بار در بارداری دچار افزایش قند خون شود ، یک خانم باردار مبتلا به “دیابت بارداری” است  . 

 

دیابت بارداری چیست؟

دیابت بارداری به شرایطی گفته می شود که افزایش سطح گلوکز خون برای اولین بار در طی دوره بارداری تشخیص داده می شود. 

این تعریف  ، شامل مادرانی که قبل از بارداری دیابت دارند ، نمی شود.
شیوع  دیابت بارداری ، تقریبا  ۴%  است.
در افراد مبتلا به دیابت بارداری ، رشد جنین معمولا بیش از حد معمول خواهد بود . خصوصا اگر کنترل روی بیماری انجام نشود . 

علت دیابت باردای

دلیل مشخصی برای دیابت بارداری شناخته نشده است . ولی وجود برخی مسایل ، به  تشخیص سریع دیابت بارداری کمک می کند.  با توجه به عوارضی که دیابت برای مادر و جنین می تواند داشته باشد ، پیشگیری و کنترل دیابت در طی دوران بارداری اهمیت ویژه ای دارد .

تقریبا در اکثر زنان به دلیل تغییرات هورمونی ای که در طی بارداری ایجاد می گردد درجاتی از اختلال در عدم تحمل گوکز مشاهده می گردد. یعنی  سطح گلوکز خون آنها افزایش می یابد .(اما این افزایش به حدی نیست که بتوان به آن دیابت گفت).
اما بدن مادر باردار برای جلوگیری از افزایش قند خون مجبور می شود  انسولین بیشتری تولید کند  تا گلوکز را از داخل خون ، به درون سلول ها منتقل کند. حال ، اگر لوزالمعده  ی مادر ، نتواند انسولین را به میزان کافی  ترشح کند، مقدار قند خون افزایش می یابد و در نهایت منجر به بروز دیابت بارداری می گردد.

عوارض 
عوارض در یک مادر ” دیابتی باردار “

دیابت مادر ،  می تواند برای روی رشد و نمو جنین در طی بارداری اثر داشته باشد.در اوایل بارداری ، دیابت مادر می تواند منجر به نقص های مادرزادی و افزایش خطر سقط جنین گردد.

قند خون و کتون ها که در خون مادر با غلظت بیش از حد طبیعی وجود دارند، از جفت می گذرند و وارد بدن جنین می شوند و احتمال تولد نوزاد با نقایص مادرزادی را افزایش می دهند.
بنابراین کنترل درست قند خون پیش از دوران بارداری بسیار مهم است.
در طول ۶ هفته اول بارداری، اندام های جنین شکل می گیرند. قند خون بالا در طول این هفته ها بر رشد اندام های جنین اثر می گذارد و می تواند سبب ایجاد نقایص مادرزادی شود.
به دلیل افزایش میزان قند خون جنینی، لوزالمعده جنین، انسولین بیشتری می سازد، ولی بعد از تولد نوزاد، توقف ترشح انسولین در بدن او مشکل است. بنابراین ممکن است سطح قند خون نوزاد، پایین بیفتد.

glucose-test

عوارض در مادر مبتلا به ” دیابت بارداری” 

اما وجود دیابت بارداری ، در  سه ماهه دوم و سه ماهه سوم ،  می تواند منجر به تغذیه بیش از حد (رسیدن بیش از حد گلوکز به جنین) و رشد زیاد از حد جنین شود. این جنین ها غالبا رشد شانه و سرشانه شان بطور غیر معمول بزرگ است و این زمینه ای برای زایمان سخت و گیر کردن شانه های جنین است .

به علاوه وقتی گلوکز فراوان در دسترس جنین داخل رحم  باشد،  جنین مجبور است تولید انسولین خود را افزایش دهد.
در نتیجه ، پس از زایمان ، سطوح بالای انسولین را داریم …اما دیگر آن منبع غنی گلوکز (مادر ) را نداریم !! اتفاقی که ممکن است بیفتد ،  افت شدید قند خون در نوزادِ تازه متولد شده می باشد .
به همین دلیل ، شروع تغذیه در این نوزادان اهمیت ویژه ای دارد .
ضمن اینکه چکاپ های مکرر قند خون برای این نوزادان انجام می شود .

چه کسانی  بیشتر در معرض دیابت بارداری هستند ؟
عوامل زیر خطر ابتلا به دیابت بارداری در طی دوره بارداری را افزایش می دهند:

داشتن اضافه وزن قبل از بارداری(  ۲۰% و یا بیشتر از وزن ایده آل)
 نژاد های خاص
وجود قند در ادرار
اختلال تحمل گلوکز و اختلال در گلوکز ناشتا ( در این شرایط سطوح گلوکز خون بالا است ولی به حدی بالا نیست که بتوان آن را دیابت در نظر گرفت. به این حالت مرحله قبل از دیابت گفته می شود)
سابقه خانوادگی ابتلا به دیابت
سابقه تولد نوزاد بیش از ۴ کیلوگرم در گذشته
سابقه تولد نوزاده مرده در گذشته
سابقه ابتلا به دیابت بارداری در بارداری گذشته

 

glucose-test

 

 

برای تمام خانمهای باردار ، در اولین ویزیت بارداری ، آزمایش قند خون ناشتا  (FBS) درخواست می شود

تفسیر به صورت زیر است : 

قند ناشتا کمتر یا مساوی ۹۲  :

نرمال 

قند ناشتا ۹۳ تا ۱۲۵ :

پره دیابتیک

در این افراد ورزش و اصلاح رژِم غذایی توصیه می شود . 

قند ناشتا بیشتر یا مساوی ۱۲۶ :

دیابت  – در این صورت آزمایش تکرار می شود و اگر در آزمایش دوم نیز عدد بیشتر یا مساوی ۱۲۶ بود ، فرد دیابتیک می باشد و نیاز به درمان دارد . 

 هفته ۲۴ تا ۲۸ بارداری

با انجام آزمایش اول ، افراد دیابتیک مشخص شده اند .

حالا برای غربالگری دیابت  بارداری ،  در این زمان از بارداری (هفته ۲۴ تا ۲۸) ، برای تمام خانمهای بارداری (طبیعی و پره دیابتیک) 

 

کنترل دیابت در بارداری 
برای کنترل دیابت بارداری اقدامات به شرح زیر توصیه  می شود:

پایش منظم سطح قند خون در طی روز (در مراحل اولیه توصیه می گردد که ۴ بار در روز قند خون را با دستگاههای اندازه گیری قند خون کنترل نمایید:

 قبل از صبحانه و ۲ ساعت پس از هر وعده غذایی، برخی مواقع پایش قند خون قبل از همه وعده های غذایی نیز ممکن است لازم گردد. البته بعد از طی مرحله حاد نیاز به این میزان اندازگیری نخواهد بود)
بررسی ادرار به منظور وجود کتونها (یک نوع اسید که وجود آن در ادرار نشان می دهد دیابت شما تحت کنترل نمی باشد)
از رهنمودهای غذایی ای که پزشک معالجتان به شما دستور داده است ، پیروی کنید .
نظم غذایی یکی از مهمترین موارد در کنترل قند خون در طی ساعات روز خواهد بود. بر همین اساس از شما خواسته می شود تا دریافت کالری تان را در چند نوبت در طی روز توزیع کنید.
پس از کسب اجازه پزشک معالجتان، فعالیت بدنی و ورزش داشته باشید. داشتن پیاده روی به طور منظم در کنترل سطح قند خون بسیار مفید خواهد بود.
برای جلوگیری از بروز عوراض در تعیین و نوع فعالیت بدنی حتما با پزشکتان مشورت نمایید.
روند افزایش وزنتان را بررسی کنید.  در افرادی که بارداری را با چاقی و افزایش وزن آغاز می نمایند این میزان افزایش وزن بویژه در صورت ابتلا به دیابت بارداری باید حداقل باشد.
در صورت تجویز پزشک ،  انسولین مصرف کنید .
انسولین تنها داروی دیابتی است که مصرف آن در طی بارداری در صورت عدم کنترل قند خون توصیه می گردد.
افزایش فشار خونتان را کنترل کنید.

پاسخ ترک

لطفا نظر خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را اینجا وارد کنید