بررسی عوامل ایجاد مشکل زخم زبان
زبان یک ارگان عضلانی در دهان است که به منظور خوردن، بلعیدن و صحبت کردن استفاده میشود. زخم زبان یک وضعیت خوشخیم بوده که معمولا بر روی سطح بالایی و کنارههای زبان تاثیر خواهد گذاشت. زبان زخمی و یا دردناک ممکن است عامل یک هشدار باشد، اما معمولا نگرانکننده نیست. درد زبان در بیشتر موارد ناشی از یک مشکل جزئی بوده و نیاز به درمان ندارد.
سوزش یا صدمه
اغلب افراد احساس سوزش زبان را به طور تصادفی در هنگام خوردن غذا تجربه کردهاند، به این صورت که فرد به طور ناگهانی در هنگام جویدن، زبان خود را توسط دندانهایش میفشارد. اختلالاتی همچون تشنج نیز ممکن است باعث شوند که دندانها به شدت با زبان برخورد کرده و مشکلاتی را ایجاد نمایند.
بد نیست بدانید که مشکلات ایجاد شده امکان دارد برای درمان به یک هفته زمان نیاز داشته باشند. استفاده از مخلوط آب گرم و نمک میتواند به کاهش درد و همچنین ایجاد شرایط بهبودی کمک نماید، اما با اینحال در مواقع جراحت و یا ضعف شدید زبان، نیاز به مراقبتهای پزشکی میباشد. این نوع از صدمات و جراحات در کودکان شایعتر است. بر طبق یک مطالعه در مجله بینالمللی دندانپزشکی کودکان بالینی، تصمیم گیری در مورد نیاز به بخیه و یا جراحی، بستگی به سن کودک و شدت آسیب دارد. اگر آسیب عمیق و شدید بوده و با خونریزی زیاد همراه باشد، نیاز به مراقبتهای اورژانسی خواهد داشت.
برفک دهان
قارچ کاندیدا در دهان، گلو و دستگاه گوارش وجود دارد. اگر بدن نتواند از این نوع قارچها جلوگیری کند فرد دچار عفونت قارچی خواهد شد. این اتفاق اغلب در نوزادان و افراد مبتلا به سیستم ایمنی ضعیف رخ خواهد داد.
قارچ میتواند به شکل قسمتهای زرد و یا سفید رنگ در دهان و زبان ایجاد شده و بسیار دردناک باشد. درمان این مشکل به وسیله داروهای ضدقارچ صورت گرفته و معمولا حدود دو هفته پس از شروع یک دارو به طور منظم بهبود مییابد.
زخم دهان
اکثر افراد درد زخمهای دهان را تجربه کردهاند. این زخمها که به شکل آفت هستند میتوانند در لبها، گونهها و زیر زبان ظاهر شوند. زخمهای دهان معمولا کوچک بوده و به رنگ سفید یا قرمز میباشند و به هنگام صحبت کردن دردناک خواهند شد.
متخصصان علت دقیق این مشکل را نمیدانند اما معتقدند علائم زیر ممکن است تاثیرگذار باشد:
غذاهای تند یا اسیدی
استرس عاطفی
استرسهای فیزیکی از یک بیماری
تغییرات هورمونی به ویژه در زنان
در اغلب موارد، زخمهای دهان به خودی خود بهبود مییابند، اما درمان شامل داروهای ضد درد موضعی، شستشو با آب نمک و یا دهانشویه میباشد. لازم به ذکر است که اگر این زخمها بیش از ۳ بار در طول سال رخ دهند، افراد باید برای مشورت به یک پزشک یا دندانپزشک مراجعه نمایند.
زخمهای سرد
این نوع از زخمها ناشی از ویروس هرپس سیمپلکس بوده و بسیار مسری هستند. آنها از طریق تماس پوستی گسترش یافته و اغلب در خارج از دهان ظاهر میشوند، اما میتوانند زبان را نیز تحت تاثیر قرار داده و باعث درد و سوزش شوند.
بعضی از پزشکان به منظور کاهش شدت زخمها و بهبودی، داروهای ضدویروسی را تجویز میکنند. با اینحال، زخمهای خفیف ممکن است دوباره بروز کنند، زیرا ویروس هرپس هرگز به طور کامل از بین نمی رود.
سندرم سوزش دهان
سندرم سوزش دهان یک بیماری خطرناک بوده که موجب احساس سوزش و بیحسی در زبان میشود. درد ممکن است چندین ماه طول بکشد، اما هیچ نشانهای از زخم و یا قرمزی وجود نخواهد داشت. پزشکان نمیتوانند این اختلال را در طول معاینه دهان تشخیص دهند، بنابراین ممکن است تشخیص تنها با وجود علائم انجام شود.
علائم این بیماری شامل موارد زیر خواهد بود:
واکنشهای آلرژیک به غذاها
دیابت
مشکلات تیروئید
رفلکس اسید
خشکی دهان
کمبودهای تغذیهای، مانند کمبود آهن
درمان این بیماری بستگی به تاریخچه پزشکی فرد و شدت درد دارد.
التهاب زبان
Glossit به معنای التهاب زبان بوده و در انواع مختلفی موجود است. این عارضه سبب زخم زبان شده و دردناک خواهد بود. درمان به علت التهاب زبان و شدت درد بستگی دارد.
زبان جغرافیایی
همراهان آسان طب؛ واژه پزشکی زبان جغرافیایی التهاب خوش خیم زبان بوده که موجب ضایعات صاف و قرمزی میشود. این وضعیت معمولا توسط یک مرز سفید محاصره شده و ظاهر یک نقشه را بر روی زبان ایجاد خواهد کرد. برخی افراد پس از بروز این اختلال احساس سوزش و یا درد در زبان میکنند که در این صورت داروهای موضعی کورتیزون میتواند کمک کننده باشد.
علت زبان جغرافیایی شناخته شده نیست ولی ممکن است ارتباطی میان آن و پسوریازیس وجود داشته باشد، البته افرادی که به پسوریازیس مبتلا نیستند نیز میتوانند دچار زبان جغرافیایی شوند. این بیماری مسری نبوده و به مشکلات دیگر منجر نمیشود.
تومورهای زبان
تومور نیز یکی دیگر از علتهای زبان درد است. این وضعیت ممکن است به عنوان یک نقطهی سفید یا قرمز در زبان ظاهر شود. علائم دیگر که ممکن است همراه با تومور در زبان ایجاد شوند شامل بیحسی، درد به هنگام بلعیدن و خونریزی میباشد.
تومورها میتوانند خوش خیم یا سرطانی باشند. اگر کسی به وجود تومور در زبان خود مظنون باشد، باید فورا به پزشک مراجعه کند.
عادات بهداشت دهان و دندان
زبان درد معمولا ناشی از عادات مراقبت از دهان است. با این حال، نگه داشتن دهان سالم و هر گونه تغییر در ظاهر زبان میتواند در درمان مشکلات مفید واقع شود.
مراقبت از دهان و دندان معمولا شامل موارد زیر میگردد:
مسواک زدن حداقل دو بار در روز با خمیر دندان فلوراید
استفاده از نخ دندان حداقل یک بار در روز
مراجعه به دندانپزشک حداقل هر ۶ ماه یک بار
مسواک زدن زبان میتواند به جلوگیری از بوی بد کمک کند، اما این کار باید به آرامی صورت گیرد، در غیر این صورت منجر به تحریک زبان خواهد شد.
درمان
- بر روی زخم فشار اعمال کنید.
- زخم را بررسی کنید.
- از کمپرس سرد استفاده نمایید.
- در صورت نیاز از قرص مسکن استفاده نمایید.
- شستشو با دهانشویهها.
تمیز کردن و بهبود زخم زبان یا زخم دهان با شستشو
میتوانید از مواد زیر به عنوان دهانشویه بهره بگیرید:
- شستشو با آبنمک
- شستشو و قرقره “پراکسید هیدروژن” در دهان
- شستشو با داروهای ضد اسید و یا آنتیهیستامین
- استفاده از دهانشویههای طب سنتی
ترمیم و تسکین درد
- از یک بسته یخ و یا کمپرس سرد کمک بگیرید.
- از آلوئهورا کمک بگیرید.
- میتوانید از ژلهای دهانی استفاده کنید.
- چسبهای خمیری دهانی را امتحان کنید.
- میتوانید از بیکینگ سودا (جوششیرین) بهره ببرید.
- از عسل کمک بگیرید.
- از شیرمنیزیوم (منیزیوم هیدروکساید) استفاده نمایید.
اقدامات احتیاطی
- به دندانپزشک خود مراجعه نمایید.
- مناسب بودن دندان مصنوعی خود را بررسی نمایید.
- از تحریک دهان توسط ابزارهای ارتودنسی جلوگیری به عملآورید.
- از محافظهای دهانی استفاده نمایید.
- بیماری صرع خود را به نحو مؤثر تحت کنترل درآورید.
بیحسی
ممکن است هر یک از روشهای بیحسی زیر مورد استفاده قرار گیرد:
- استفاده از بیحسی موضعی توسط گاز آغشته به لیدوکائین ۴٪ به مدت ۵ دقیقه
- بیحسی ارتشاحی با لیدوکائین ۱٪
- مسدودکنندههای عصبهای زبان برای دو سوم قدامی زبان
- استفاده از آرامبخش
- بیهوشی عمومی
اگر پزشک از سوزن کوچکتر استفاده کند و به آرامی عمل تزریق را انجام دهد، میتوان درد همراه با تزریق بیحسی را کاهش داد.
شیوه درمان
- آمادهسازی: هنگامی که بیمار بیحس گردید، به دقت زخم زبان بررسی و معاینه میگردد. برخی از پارگیهای دهانی، بدون جستجوی دقیق قابل مشاهده نیستند. همیشه در صدمات دهانی وجود تراشههای دندانی، دندانهای شکسته یا لق شده را به دقت بررسی نمایید. ممکن است قطعات دندانی در داخل زخم زبان گیر کرده باشند. اگر این قطعات از زخم زبان خارج نشوند، میتوانند به عنوان یک آشیانه برای میکروبها عمل کرده و فرد را دچار عفونت نمایند. زخمهای ایجاد شده در داخل دهان در معرض آلودگی بیشتری قرار دارند، بنابراین باید به طور کامل تحت شستشو قرار بگیرند. مشکل عمده در ترمیم پارگی زبانی، حفظ کنترل ناحیه برای بخیه زدن میباشد. برای ایجاد ثبات و حفظ زبان در موقعیت مناسب، میتوان نوک زبان را با گاز، پنس شان، پنس پانچر و یا کوکهای بزرگ نخ جراحی نگه داشت. در صورت لزوم برای محافظت از پزشک و بیمار میتوان از “گگ دهانی” یا ” bite block” استفاده نمود.
- بخیه زدن: برای بستن پارگی دهانی ممکن است نیاز به دوختن ۱ الی ۳ لایه باشد. زمانی که لایه عضلانی بسته شود، خونریزی میتواند به خوبی کنترل شده و عملکرد حرکتی زبان باز گردد، لایه مخاطی نیز میتواند به سرعت التیام یابد.
