مترونیدازول (تزریق وریدی)

آمپول مترونیدازول برای درمان عفونت‌های میکروبی در بخش‌های مختلف بدن مورد استفاده قرار می‌گیرد. هم‌چنین در برخی بیماران، قبل و بعد از عمل جراحی، برای جلوگیری از عفونت روده از آن سود می‌برند. در این مقاله درباره مترونیدازول (تزریق وریدی)، موارد مصرف، مکانیسم اثر و فارماکوکینتیک صحبت می شود. در ادامه مواردی را که قبل از مصرف این دارو باید درنظر گرفته شو، عوارض دارو و تداخلات دارویی، معرفی می کنیم. در پایان نیز درباره مشکلات و بیماریهای دیگر، تجویز دارو و توجهات پزشکی توضیح داده می شود.

 مترونیدازول (تزریق وریدی)

مترونیدازول در درمان و ریشه‌کنی عفونت‌های بی‌هوازی (از جمله عفونت‌های دندان) به‌صورت وریدی مصرف می‌شود که در این‌باره باید نکاتی را رعایت کنید.

نام تجاری دارو: فلگیل ۴ (Flagyl IV)، فلگیل ۴ آر. تی. یو (Flagyl IV RTU)

توضیحات:

آمپول مترونیدازول برای درمان عفونت‌های میکروبی در بخش‌های مختلف بدن مورد استفاده قرار می‌گیرد. هم‌چنین در برخی بیماران، قبل و بعد از عمل جراحی، برای جلوگیری از عفونت روده از آن سود می‌برند.

مترونیدازول به خانواده دارویی آننتی‌بیوتیک‌ها تعلق دارد؛ و با کشتن یا توقف رشد باکتری‌ها، کار می‌کند. با این‌حال، این دارو برای بیماری‌های عفونی نظیر سرماخوردگی، آنفولانزا و یا دیگر عفونت‌های ویروسی مناسب نیست. این دارو تحت نظارت و کنترل مستقیم پزشک تجویز و استفاده می‌شود.

درباره مترونیدازول تزریقی

این محصول به شکل‌های زیر موجود است:

• محلول
• پودر برای درست کردن محلول

مکانیسم اثر:

مترونیدازول از طریق نیتروردوکتاز های باکتریایی احیا شده و به یک ماده حد واسط ناپایدار تبدیل می شود که این ماده با DNA باکتری تداخل پیدا می کند و همچنین مانع از همانند سازی بعدی آن می شود و از این طریق سبب مرگ باکتری می شود.

فارماکوکینتیک:

• نیمه عمر این دارو ۶ تا ۸ ساعت است.
• حدود ۶۰ تا ۸۰ درصد این دارو از راه کلیه دفع می شود و حدود ۶ تا ۱۵ درصد آن به صورت متابولیت های غیرفعال از راه مدفوع، دفع می شود.

پیش از استفاده:

در تصمیم‌گیری برای استفاده از یک داروی خاص، باید اثرات جانبی که دارو در پی دارد را به‌همراه فوایدی که برای بدن دارد، مورد بررسی و مقایسه قرار بگیرد. این تصمیمی است که بیمار باید همراه پزشک بگیرند.

برای داروی مورد نظر ما باید موارد زیر درنظر گرفته شود:

حساسیت‌ها:

اگر واکنشی خاص یا حساسیت گونه به این دارو دارید، حتما با پزشک خود موضوع را در میان بگذارید. یا اگر حساسیت دیگری، نظیر حساسیت‌های غذایی، حساسیت به مواد نگه‌دارنده، حساسیت به رنگ یا حیوانات دارید نیز حتما پزشک خود را در جریان قرار بدهید. در مورد داروهای غیرتجویزی، به شما توصیه می‌کنیم که اطلاعات موجود روی بسته دارو را به دقت مطالعه کنید.

بیماری اطفال:

تحقیقات کافی در خصوص تاثیر تزریق مترونیدازول در سنین مختلف انجام نگرفته است و نمی‌توان به‌خوبی رابطه آن‌را با بیماری‌های اطفال مورد بررسی قرار داد. بنابراین میزان خطرزایی یا کارایی این دارو در کودکان مشخص نیست.

بیماری سالمندان:

تحقیقاتی که تا به امروز انجام گرفته است نشانگر مشکل خاصی در خصوص استفاده از این دارو در سال‌خوردگان نیست. با این‌حال، بیماران سال‌خورده بیشتر در معرص عواقب منفی و ناخواسته دارو، نظیر ناراحتی‌های کبد قرار دارند و به‌همین دلیل باید احتیاط بیشتری در مورد مصرف دارو به خرج دهند؛ و میزان داروی تزریقی به آن‌ها باید کاملا تنظیم شده و تحت کنترل باشد.

بارداری:

در هر سه ماه بارداری از نوع (B) باید به توضیحات زیر در مورد مصرف دارو توجه داشت:

تحقیقاتی که روی حیوانات انجام گرفته است، نشانگر خطرزایی دارو برای جنین نبوده‌اند؛ اما تحقیقات کافی در زنان باردار صورت نگرفته است. در برخی موارد که دارو در حیوانات نتیجه معکوس داشته است، در زنان باردار نشانی از خطرزایی دارو برای جنین نبوده است.

دوران شیردهی:

تحقیقات کافی در مورد تاثیر یا خطر احتمالی این دارو در مورد دوران شیردهی صورت نگرفته است؛ بنابراین نمی‌توان در مورد تاثیر دارو بر نوزادانی که از شیر مادر تغذیه می‌کنند و مادر از این دارو مصرف می‌کند را به‌خوبی مشخص نمود. اگر در دوران شیردهی به‌سر می‌برید، فواید و مضرات دارو را به‌خوبی برای خود سبک سنگین کنید و سپس در مورد مصرف آن تصمیم بگیرید.

برهم‌کنش دارو با داروهای دیگر

اگرچه از مصرف هم‌زمان داروها پرهیز می‌شود تا از فعل و انفعالاتی که میان آن‌ها صورت می‌گیرد تا حد ممکن جلوگیری شود؛ ولی گاهی علی‌رغم این تاثیرات، باز هم پزشم تشخیص می‌دهد که دو دارو هم‌زمان با هم مصرف شوند. در این‌صورت، میزان مصرفی (دوز) دارو تغییر داده می‌شود یا اقدامات دیگری برای پیشگیری از اثرات منفی مصرف داروها توسط پزشک درنظر گرفته می‌شود. اگر هر یک از داروهای موجود در فهرست زیر را مصرف می‌کنید، پیش از مصرف مترونیدازول پزشک خود را در جریان بگذارید. داروهای زیر، برهم‌کنش زیادی با مترونیدازول دارد و مصرف هم‌زمان آن‌ها باید مورد توجه قرار بگیرد. بنابراین توصیه می‌شود که این دارو را با هیچ‌یک از داروهای زیر به‌طور هم‌زمان مصرف نکنید. پزشک، خود بنابر تجربه خود تصمیم می‌گیرد که کدام داروی مصرفی را از برنامه بیمار حذف کند.

آمیفامپریدین (Amifampridine)، آمپریناویر (Amprenavir)، بپریدیل (Bepridil)، سیزاپرید (Cisapride)، دیسولفیرام (Disulfiram)، دروندارون (Dronedarone)، مزوریدازین (Mesoridazine)، پیموزید (Pimozide)، ساکیناویر (Saquinavir)، اسپارفلوکساسین (Sparfloxacin)، ترفنادین (Terfenadine)، تیئوریدازین (Thioridazine)، زیپرازیدون (Ziprasidone).

مترونیدازول (تزریق وریدی)

مصرف هم‌زمان این دارو با هر یک از داروهای زیر اغلب توصیه نمی‌شود، اما در برخی موارد بیمار ملزم به مصرف هم‌زمان آن‌ها است. اگر این داروها هم‌زمان تجویز شده باشند، آن‌گاه پزشک ممکن است دوز یا وعده مصرفی هر یک را تغییر دهد.

آلفوزوسین (Alfuzosin)، آمیودارون (Amiodarone)، آمیتریپتیلین (Amitriptyline)، آناگریلید (Anagrelide)، آپومورفین (Apomorphine)، آریپیپرازول (Aripiprazole)، آرسنیک تری اکسید (Arsenic Trioxide)، آزناپین (Asenapine)، آستمیزول (Astemizole)، آتازاناویر (Atazanavir)، آزیترومیسین (Azithromycin)، بداکیلین (Bedaquiline)، باپروپیون (Bupropion)، بوزرلین (Buserelin)، بوسولفان (Busulfan)، کاپسیتابین (Capecitabine)، کلوروکین (Chloroquine)، کلورپرومازین (Chlorpromazine)، سیپروفلوکساسین (Ciprofloxacin)، سیتالوپرام (Citalopram)، کلاریترومیسین (Clarithromycin)، کلومیپرامین (Clomipramine)، کلوزاپین (Clozapine)، کریزوتینیب (Crizotinib)، سیکلوبریزاپرین (Cyclobenzaprine)، دابرافنیب (Dabrafenib)، دازاتینیب (Dasatinib)، دگارلیکس (Degarelix)، دلامانید (Delamanid)، دسیپرامین (Desipramine)، دسلورلین (Deslorelin)، دیزوپیرامید (Disopyramide)، دوفتیلید (Dofetilide)، دولاسترون (Dolasetron)، دومپریدون (Domperidone)، دونپزیل (Donepezil)، دوکسپین (Doxepin)، دوکسیفلوریدین (Doxifluridine)، دراپریدول (Droperidol)، اباستین (Ebastine)، اریبولین (Eribulin)، اریترومیسین (Erythromycin)، اسکیتالورپام (Escitalopram)، فاموتیدین (Famotidine)، فلبامات (Felbamate)، فینگولیمد (Fingolimod)، فلسائینید (Flecainide)، فلوکونازول (Fluconazole)، فلوئوراسیل (Fluorouracil)، فلوکستین (Fluoxetine)، فارماترول (Formoterol)، فوسکارنت (Foscarnet)، فوسفنیتوئین (Fosphenytoin)، گالانتامین (Galantamine)، گاتیفلوکساسین (Gatifloxacin)، ژمیفلوکساسین (Gemifloxacin)، گانادورلین (Gonadorelin)، گازرلین (Goserelin)، گرنیسترون (Granisetron)، هالوفانترین (Halofantrine)،هاروپریدول (Haloperidol)، هیسترلین (Histrelin)، هیدروکینیدین (Hydroquinidine)، هیدروکسیکلوروکین (Hydroxychloroquine)، ایبوتیلید (Ibutilide)، الوپریودون (Iloperidone)، ایمیپرامین (Imipramine)، ایتراکانازول (Itraconazole)، ایوابرادین (Ivabradine)، کتوکنازول (Ketoconazole)، لاپاتینیب (Lapatinib)، لوپرولید (Leuprolide)، لووفلوکساسین (Levofloxacin)، لومفانترین (Lumefantrine)، مفلوکین (Mefloquine)، متادون (Methadone)، میفپریستون (Mifepristone)، میزولاستین (Mizolastine)، موکزیفلاکساسین (Moxifloxacin)، میکوفنولات موفتیل (Mycophenolate Mofetil)، میکوفنولیک اسید (Mycophenolic Acid)، نافارلین (Nafarelin)، نلفیناویر (Nelfinavir)، نیلوتینیب (Nilotinib)، نورفلوکساسین (Norfloxacin)، اکترئوتید (Octreotide)، اوفلوکساسین (Ofloxacin)، اولانزاپین (Olanzapine)، آندانسترون (Ondansetron)، پلیپریدون (Paliperidone)، پانوبینوستات (Panobinostat)، پاروکستین (Paroxetine)، پازیرئوتید (Pasireotide)، پازاپانیب (Pazopanib)، پنتامیدین (Pentamidine)، پرفلوترن لیپید میکروسفر (Perflutren Lipid Microsphere)، پرفنازین (Perphenazine)، پیپامپرون (Pipamperone)، پوزاکنازول (Posaconazole)،پروباکول (Probucol)، پروکائینامید (Procainamide)، پروکلوروپرازین (Prochlorperazine)، پرومتازین (Promethazine)، پروپافنون (Propafenone)، پروتریپتیلین (Protriptyline)، کتیاپین (Quetiapine)، کینیدین (Quinidine)، کینین (Quinine)، رانولازین (Ranolazine)، ریلپیویرین (Rilpivirine)، ریسپریدون (Risperidone)، ریتوناویر (Ritonavir)، سرتیندول (Sertindole)، سووفلوران (Sevoflurane)، فسفات سدیم (Sodium Phosphate)، فسفات سدیم دو عاملی (Sodium Phosphate, Dibasic)، فسفات سدیم تک عاملی (Sodium Phosphate, Monobasic)، سولیفناسین (Solifenacin)، سورافنیب (Sorafenib)، سوتالول (Sotalol)، سانیتینیب (Sunitinib)، تاکرولیموس (Tacrolimus)، تاموکسیفن (Tamoxifen)، تگافور (Tegafur)، تلاپرویر (Telaprevir)، تلاوانسین (Telavancin)، تلیترومیسین (Telithromycin)، تترابنازین (Tetrabenazine)، تیزانیدین (Tizanidine)،تولترودین (Tolterodine)، تورمیفن (Toremifene)، ترازودون (Trazodone)، تریمیپرامین (Trimipramine)، تریپتورلین (Triptorelin)،واندتانیب (Vandetanib)، واردنافیل (Vardenafil)، ومورافنیب (Vemurafenib)، ونلافاکسین (Venlafaxine)، ویلانترول (Vilanterol)، وینفلونین (Vinflunine)، ووریکانازول (Voriconazole)، وورینوستات (Vorinostat)، وارفارین (Warfarin).

دیگر فعل و انفعالات دارویی

مصرف این دارو به‌طور هم‌زمان با هریک از داروهای زیر ممکن است باعث افزایش شدت اثرات جانبی دارو شود؛ با این‌حال گاهی بیمار ناچار است که هر دو دارو را باهم مصرف کند. اگر در چنین شرایطی قرار بگیرید، پزشک میتواند دوز مصرف دارو یا تعداد وعده‌های مصرف را تغییر بدهد.

کاربامازپین (Carbamazepine)، کولستیرامین (Cholestyramine)، سیکلوسپرین (Cyclosporine)، لیتیوم (Lithium)، خارشیر (Milk Thistle).

برخی داروها را نباید به‌همراه وعده‌های غذایی یا نزدیک به آن استفاده کرد؛ هم‌چنین برخی غذاها با برخی داروها برهم‌کنش نامطلوب دارند. استعمال سیگار و تنباکو نیز می‌تواند تاثیر منفی بر برخی از داروها داشته باشد. ما در این مطلب تنها موارد مهم را به ترتیب اهمیت ذکر کرده‌ایم؛ ولی باید بدانید که فهرست این موارد به همین‌ها ختم نمی‌شود. پزشک ممکن است داروهای مصرفی شما را با توجه به این شرایط تغییر بدهد یا در مورد سیگار یا برخی غذاها، دستورات خاصی به شما بدهد.

مشکلات و بیماری‌های دیگر

بیماری‌ها و ناراحتی‌های دیگر نیز می‌توانند بر میزان کارایی و تاثیر این دارو اثرگذار باشند. اگر به هر نوع بیماری دیگری مبتلا هستید، پیش از مصرف این دارو، پزشک خود را در جریان بگذارید. خصوصا بیماری‌های زیر:

• ناراحتی‌های خون یا مغز استخوان یا داشتن سابقه این بیماری
• بیماری‌های مغزی ( نظیر مننژیت اسپتیک، ناراحتی مخچه)
• آماس یا خیز ( وجود مایعات زیاد در بدن)
• کمبود سلول‌های سفید خون یا داشتن ساببقه این بیماری
• نوروپاتی بصری (ناراحتی چشم و تغییر در بینایی)  یا داشتن سابقه این بیماری
• برفک (باسترک) دهانی (عفونت قارچی در دهان)
• نوروپاتی جنبی ( بیماری‌های عصبی همراه با درد، بی‌حسی، احساس گزگز)
• صرع یا داشتن ساببقه این بیماری
• عفونت واژنی (عفونت قارچی)، استفاده از مترونیدازول ممکن است وضعیت را بدتر کند.
• ناراحتی‌های کلیوی
• ناراحتی و بیماری کبدی شدید (دارو باید با احتیاط بیتشری مورد مصرف قرار بگیرد). به‌دلیل ماندگاری طولانی مدت دارو در بدن، ممکن است این بیماری‌ها وخامت پیدا کنند.

تجویز دارو

روش بهینه مصرف

پزشک یا پرستاران تعلیم دیده این دارو را در بیمارستان به بیمار می‌دهند. این دارو از طریق سوزن به درون رگ تزریق می‌گردد. پزشک ابتدا مقداری از این دارو را به بیمار تزریق می‌کند تا وضعیت او رو به بهبود بگذارد؛ سپس به‌جای تزریق این دارو، از دیگر داروهای خوراکی که تاثیری مشابه دارند، استفاده می‌کند. برای اطلاعات بیشتر در این مورد با پزشک خود مشورت کنید.

توجهات پزشکی – پرستاری:

• در صورت وجود بیماری کبدی، دوز دارو را باید کاهش داد.
• از مخلوط کردنمترونیدازول تزریقی با سایر داروها خودداری نمائید.
• دارو را حتما قبل از تجویز رقیق و سپس انفوزیون نمائید، از تجویز مستقیم وریدی دارو خودداری نمائید.
• شمارش گلبولهای سفید را قبل از شروع درمان، حین درمان و بعد از خاتمه درمان، انجام دهید.
• در صورت بروز علائم مسمومیت سیستم عصبی مرکزی، تجویز دارو را بلافاصله قطع نمائید.
• بیمار را از نظر علائم احتباس سدیم تحت نظر بگیرید.

هشدار و پیشگیری

زمانی‌که این دارو را مصرف می‌کنید باید مرتب توسط پزشک معاینه شوید تا میزان بهبودی شما تحت کنترل باشد. این معاینات برای این است که مطمئن شوید عفونت از بین رفته است یا نه. هم‌چنین باید آزمایش خون انجام شود تا از عدم بروز عوارض جانبی دارو اطمینان حاصل گردد.

اگر طی دو هفته قبل از دارویی به نام دیسولفیرام استفاده کرده‌اید، نمی‌توانید مترونیدازول مصرف کنید. مصرف هم‌زمان این دارو با یکدیگر عوارض جانبی سختی در پی دارد.

مواد حاوی الکل (نظیر شربت سرفه یا نوشیدنی‌های انرژی‌زا) نیز می‌توانند مشکلات زیادی ایجاد کنند. حداقل تا سه روز بعد از مصرف مترونیدازول نباید از نوشیدنی‌های حاوی الکل باشد مصرف کنید.

اگر بعد از مصرف دارو با علائمی نظیر سرگیجه، عدم ثبات و هماهنگی بدن و عضلات، لرزش، لکنت زبان یا مشکل در حرف زدن روبه‌رو شدید، حتما پزشک خود را در جریان بگذارید. این نشانه‌ها ممکن است علائم ناراحتی مغزی باشند. اگر شاهد علائم دیگری مانند سوزش، بیحسی، قلقلک، درد در ناحیه دست، بازو یا پا هستید، پزشک خود را در جریان بگذارید؛ این‌ها میتوانند علائم ناراحتی عصبی (نوروپاتی) جنبی باشند.

به‌محض احساس سرگیجه، خواب‌آلودگی، تب، مریضی، سردرد، کاهش اشتها، تهوع، گرفتگی پشت یا گردن و نیز استفراغ، به پزشک مراجعه کنید. این موارد از علائم نوعی مننژیت جدی به شمار می‌روند.

هیچ داروی دیگری، اعم از تجویزی، غیر تجویزی یا مکمل‌های گیاهی را بدون مشورت با پزشک مصرف نکنید.

نکات با اهمیت:

• شایع ترین عوارض جانبی مترونیدازول عبارتند از تهوع، اسهال، استوماتیت و نوروپاتی محیطی (در صورت مصرف طولانی مدت )
• در طول درمان با داروی مترونیدازول از مصرف مشروبات الکلی خودداری نمائید زیرا این دارو با الکل تداخل ایجاد می کند و باعث ایجاد سندروم شبه دی سولفیرام می گردد که این سندروم به شکل قرمز شدن و بر افروختگی صورت، افزایش خفیف درجه حرارت بدن، افت فشار خون، تنگی نفس و گاهی تهوع و استفراغ، ایجاد می شود که خطرناک است.
• مصرف همزمان مترونیدازول با مبندازول در دوز های بالا احتمال ایجاد سندرم استیون-جانسون را افزایش می دهد.
• از ژل موضعی مترونیدازول ممکن است در درمان آکنه روزاسه استفاده شود. آکنه روزاسه یک بیماری پوستی است منجر به قرمزی و التهاب پوست صورت می گردد که علت آن تحریک زیاد سیستم ایمنی است و از طرفی مترونیدازول می تواند باعث سرکوب سیستم ایمنی شود و در این مورد خاصیت درمانی داشته باشد.

شرایط نگهداری دارو:

• دارو را در دمای اتاق و دور از نور نگهداری نمائید.