تیک عصبی در کودکان. علت ها و درمان

تیک عصبی در کودکان. علت ها و درمان ها

تیک، عبارت است از انجام دادن حرکت و رفتاری یا ایجاد کردن صدایی به صورت غیر ارادی

 لابد شما هم رفتارهای تکراری یا واکنش های بی دلیل را در آدم های زیادی دور و بر خود دیده اید. کسی که بدون علت پای خودش را تکان می دهد، فردی که بیش از اندازه پلک می زند یا شخصی که با فواصل کوتاه بدون اینکه مریضی یا گلودردی داشته باشد، سرفه می کند. همه این رفتارها یک نام دارند: تیک.

این وضعیت گاهی اوقات شامل کودکان نیز می شود. تحقیقات نشان داده که ۲۴ درصد از کودکان در مراحل مختلف رشد دچار تیک می شوند. اگر کودک شما نیز رفتارهایی از این دست دارد که احتمال چنین اختلالی را در او می دهید، با این مطلب همراه باشید.

دکتر روحی، روانپزشک کودک و نوجوان در این مورد توضیح می دهد:

تیک، عبارت است از انجام دادن حرکت و رفتاری یا ایجاد کردن صدایی به صورت غیر ارادی که به طور ناگهانی از فرد سر می زند و به صورت تکرار شونده و سریع اما فاقد ریتم باشد. تیک ها حداقل به صورت گذرا در بسیاری از افراد از جمله کودکان دیده می شود و معمولا استرس ها بروز آن را افزایش، و تمرکز شخص آن را حداقل برای مدت زمان کوتاهی کاهش می دهد. 

انواع تیک را بشناسید!

تیک ها بر اساس عملی که انجام می شود به دو دسته تقسیم می شوند که هر کدام دارای دو نوع ساده و مرکب هستند؛

صوتی: تیک هایی که با صدا همراه هستند و نمونه های ساده این نوع تیک مانند سرفه کردن، صاف کردن گلو هستند. از انواع مرکب این تیک می توان به تکرار کلمات، ناسزا دادن، پژواک گویی و… اشاره کرد.

حرکتی: همراه با رفتار و فعلی هستند مانند پلک زدن، شکلک درآوردن، تنگ کردن چشم ها، بالا انداختن شانه یا تکان دادن سر. این دسته از تیک ها در کودکان معمول است. انواع مرکب آن می توان شامل برخی حالات یا حرکات صورت، پریدن، لمس کردن و مانند آنهاست.  تیک های حرکتی مرکب به طور کلی آهسته تر تکرار می شوند و ممکن است هدف دارتر از تیک های حرکتی ساده به نظر برسند.

توره چیست؟

اما تیک ها بر اساس ماندگاری و زمانی که در رفتار فرد باقی می مانند نیز به دو دسته گذرا و مزمن تقسیم می شوند. تیک های گذرا حداقل ۴ هفته دوام می آورند و این به این معنی است که تکرار رفتاری در مدت زمانی کمتر از این زمان تیک محسوب نمی شود و تیک های مزمن بیشتر از ۱۲ ماه و به دفعات و طی روزهای سال ادامه می یابد. تیک های مزمن بیشتر بین سنین ۶ تا ۱۲ سالگی دیده می شود.

بگذارید آخرین نوع تیک را نیز برای تان توضیح دهم و در ادامه به سراغ علل و درمان ها برویم. نوع خاصی از تیک مزمن وجود دارد که در آن فرد دچار تیک صوتی و حرکتی به صورت همزمان است. این اختلال تورت یا توره نام دارد.

nerve-ticking-in-children-causes-and-treatment

 تیک ها بر اساس ماندگاری و زمان به دو دسته گذرا و مزمن تقسیم می شوند

 
چه علت هایی تیک ها را به وجود می آورند؟

علت تیک می تواند مربوط به سیستم های مغزی (ارگانیک) باشد که جنبه های ارثی در آن مهم است و می تواند به دلایل روانشناختی (سایکولوژیک) رخ دهد. برای تشخیص علل و بررسی دقیق این موضوع در مورد تیک های مزمن، لازم است به روانپزشک کودک مراجعه و با او مشورت کنید.  ولی در هر دو صورت و در همه انواع تیک، استرس و اضطراب باعث تشدید علائم خواهد شد. نکته قابل توجه در این میان حساسیت خانواده روی این مساله است که باید بدانند حرکات غیر عادی کودک در اثر تیک ارادی نیست.

چطور درمان می شود؟

تیک های گذرا: این دسته از تیک ها بر حسب علت ایجادشان می توانند به صورت خود به خودی فروکش کنند یا به سمت اختلال تیک مزمن یا توره پیشرفت کنند. در خصوص درمان تیک می توان گفت در صورتی که تیک خفیف و گذرا مطرح باشد که اختلالی در عملکرد فرد ایجاد نمی کند، درمان لازم نیست. تنها به والدین و اطرافیان توصیه می شود از توجه زیاد به کودک و تیک های او، تذکر دادن مکرر به خاطر تیک، تحقیر و سرزنش کودک به خاطر آن، جدا خودداری کنند. 

تیک مزمن: در موارد تیک مزمن یا تیک گذرای شدید که باعث مشکلاتی برای فرد شده است، بررسی مغز و اعصاب کودک لازم است و بعد از رد علل مغزی، درمان روانپزشکی آن انجام می شود.

درمان این اختلال به دو صورت دارویی و روان درمانی انجام می شود. در درمان دارویی از داروهای آنتی سایکوتیک و ضد اضطراب ها استفاده می شود و درمان روان درمانی مواردی شامل: رفتار درمانی، آموزش ریلکسیشن (تن آرامی)، آموزش به خانواده (همچون درک غیر ارادی بودن تیک، تذکر ندادن، توجه نکردن به این رفتار کودک و دوری از تحقیر او)  صورت می گیرد. 

اما سوالی که باقی می ماند مربوط به مشکلات شایعی مانند جویدن یا کندن ناخن، کندن موی سر، جویدن خودکار یا مداد و مانند آنهاست. طبق تعریفی که ارایه کردیم، این رفتارها با حرکت سریع ناگهانی تکراری والبته غیرارادی همراه نیست، به همین دلیل تیک به حساب نمی آید. پس چطور باید آنها را تعریف کرد؟ این رفتارها قبلا جزو اختلالات کنترل تکانه تقسیم بندی می شد ولی براساس آخرین تقسیم بندی اختلالات روانپزشکی در حال حاضر جزو «اختلالات وسواسی» طبقه بندی می شود که در مطالب بعدی درباره آنها بیشتر صحبت خواهیم کرد.

دیدگاه یک متخصص در مورد تیک عصبی کودکان

مهدی تهرانی‌دوست در گفت‌وگو با خبرنگار بهداشت و درمان فارس، اظهار داشت: طبق تحقیق، تیک‌های عصبی به حرکات یا رفتارهای تکراری گفته می‌شود که به صورت غیرارادی در بخش‌های مختلفی از بدن بروز پیدا می‌کند.

فوق تخصص روانپزشکی کودک و نوجوان گفت: گاهی این تیک‌ها خیلی ساده است مثلاً حرکاتی به صورت چشمک‌ زدن در چشم ایجاد می‌شود یا حرکاتی در صورت، گردن، دست یا پا بروز پیدا می‌کند.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران ادامه داد: گاهی تیک‌ها ممکن است به صورت رفتارهای پیچیده‌تری خود را نشان بدهند مانند لمس کردن، بوییدن یا پریدن که در بسیاری موارد برای خود فرد یا اطرافیان ممکن است ناراحتی ایجاد کند.

تهرانی‌دوست افزود: گاهی تیک به صورت صداهای خاصی بروز پیدا می‌کند که در این صورت تیک‌های صوتی خواهیم داشت.

فوق تخصص روانپزشکی کودک و نوجوان بیان داشت: تیک‌های صوتی به صورت تیک‌های ساده هستند، سرفه‌های مکرر، سینه صاف کردن و بینی بالا کشیدن به صورت تکراری یا غیرارادی از جمله تیک‌های صوتی هستند.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران در ادامه گفت: تیک‌های صوتی می‌توانند به صورت بروز کلمات یا عبارت‌های ناهنجار نیز دیده شوند.

nerve-ticking-in-children-causes-and-treatment

وی گفت: چرا که فرد در زمان تیک، تحت اختیار خود نیست و کلمات و عبارات ناهنجار بی‌اراده از دهانش خارج می‌شود.

تهرانی‌دوست در مجموع تیک‌ها را به صورت حرکتی و صوتی دانست و گفت: تغییرات یکسری از مواد شیمیایی موجود در مغز منجر به این حرکات غیرارادی تکراری می‌شود.

فوق تخصص روانپزشکی کودک و نوجوان، عوامل روانی مانند استرس، اضطراب یا عوامل فیزیولوژیک مانند خستگی، بدخوابی یا در واقع کار زیادی را در تشدید این حرکات و تیک‌ها مؤثر دانست.

تهرانی‌دوست ادامه داد: سیر تیک‌ها نوسانی است؛ گاهی تشدید می‌شوند بعضی اوقات نیز کاهش پیدا می‌کنند حتی گاهی اوقات ممکن است برای مدتی خاموش شوند.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران گفت: بعضی اوقات تیک‌ها به طور موقت در کودک بروز پیدا می‌کنند که ما تیک گذرا خواهیم داشت.

 تهرانی دوست گفت: تیکهای گذرا نیاز به درمان خاصی ندارند فقط باید والدین متوجه باشند که این حرکات، حرکات غیرارادی است و نمی‌توان با تهدید، این حرکات را کم کرد.

وی ادامه داد: در بسیاری موارد توبیخ و تنبیه باعث افزایش تیک می‌شود.

فوق تخصص روانپزشکی کودک و نوجوان بی‌توجه بودن و بی‌تفاوتی نسبت به عملکرد بچه‌ها را در کاهش این امر مؤثر دانست و گفت: در مواردی که تیک طولانی‌مدت شود نیاز به درمان دارویی است که تحت نظر روانپزشک این داروها برای مدتی تجویز می‌شود تا تیک کاهش پیدا کند.

تهرانی‌دوست در پاسخ به پرسش فارس، مبنی بر اینکه کدام نوع از تیک‌ها نیاز به درمان دارند گفت: البته همه تیک‌ها نیاز به درمان پیدا می‌کنند که در این رابطه مدت بروز تیک و شدت آن مهم است.

وی گفت: اگر تیک بیشتر از ۶ ماه طول بکشد یا شدتش به حدی باشد که مانع از انجام کارهای روزمره فرد شود یا در جایی از بدن فرد باشد که رفتار او را مختل سازد یا حرکات تیک آن قدر شدید باشد که فرد را ناراحت سازد مسلماً نیاز به درمان پیدا می کند.

فوق تخصص روانپزشکی کودک و نوجوان ادامه داد: البته تیک‌هایی هست که اگر موقت هم نباشد ممکن است با درمان کمتر شده و از بین بروند و هر از گاهی خود را نشان دهند که این تیک‌ها معمولاً تا سنین ۱۷-۱۸ سالگی کاهش پیدا می‌کند؛ پس جای نگرانی نیست.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران افزود: در موارد بسیار نادر تیک‌هایی که درمان نشوند ممکن است تا سنین بزرگسالی هم ادامه پیدا کنند.

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

− 3 = 2