سونوگرافی چیست؟
– سونوگرافی پره ناتال ( همچنین سونوگرام نامیده میشود) یک تست تشخیصی غیر تهاجمی است که از امواج صوتی برای ایجاد تصاویر قابل دیدن بدن، جفت و رحم و سایر ارگانهای لگن استفاده میشود.
– ممکن است شما با انجام تست های ژنتیک از قبیل نمونه برداری از پرزهای جفتی (آزمایش CVS چیست؟)، آمنیوسنتز، اطلاعاتی از سلامتی جنین خود بدست آورید. اگر شما دیابت بارداری، فشار خون بارداری و یا عارضه ای دیگر دارید حتما به تعداد سونوگرافی های بیشتری نیاز خواهید داشت.
سونوگرافی می تواند به دلایل مختلف در حین بارداری مورد استفاده قرار گیرد. پزشک ممکن است سونوگرافی بیشتری را در صورت تشخیص یک مشکل در یک سونوگرافی قبلی یا آزمایش خون انجام دهد.
علت انجام سونوگرافی در سه ماهه اول:
- تأیید حاملگی حیاتی
- تایید ضربان قلب
- اندازه گیری سن حاملگی (نحوه تعیین سن بارداری)
- تایید بارداری مولار یا بارداری خارج رحمی
- ارزیابی بارداری غیرطبیعی
علت انجام سونوگرافی در سه ماهه دوم:
- تشخیص زودهنگام ناهنجاری جنین
- هفته ها ۱۳-۱۴ برای ویژگی های احتمالی سندرم داون
- هفته های ۱۸ تا ۲۰ برای ناهنجاری های مادرزادی (همه چیز درباره غربالگری سه ماهه دوم بارداری)
- ناهنجاری های ساختاری
- تأیید بارداری چندقلو
- تایید تاریخ و رشد جنین
- تایید مرگ داخل رحمی
- شناسایی هیدرمانیم یا الیگویدیدرمانیا – میزان بیش از حد یا کاهش سطح مایع آمنیوتیک
- ارزیابی حال جنین
علت انجام سونوگرافی در سه ماهه سوم:
- شناسایی محل جفت (وضعیت بریچ جنین یعنی چی؟)
- تایید مرگ داخل رحمی
- مشاهده جنین
- مشاهده حرکات جنین
- شناسایی اختلالات رحم و لگن مادر
چه اطلاعاتی را از سونوگرافی در اواسط بارداری از سونوگرافی بدست می آوریم؟
۱- چک کردن قلب جنین:
۲- تعیین اندازه و شکل جنین:
۳- چک کردن اینکه شما دوقلو باردار هستید یا خیر؟
حال وقت آن رسیده که بدانید دوقلو و یا بیشتر باردار هستید یا نه؟ مادران با بیش از یک جنین معمولا شکم بزرگتری در سه ماهه اول بارداری دارندو با انجام سونوگرافی تعداد قل ها مشخص می شود.
۴- چک کردن موقعیت قرار گرفتن جفت:
اگر جفت دهانه رحم را بپوشاند، ممکن است بعدا شما را دچار خونریزی کند. پزشک باید در سه ماهه سوم بارداری برای شما اسکن های متوالی جهت مشاهده قرارگیری جفت انجام دهد.
۵- ارزیابی مقدار مایع آمنیوتیک موجود در رحم:
اگر پزشک مشخص کند که شما به مقدار زیاد و یا کم این مایع را در رحم دارید مشکل ساز است.
۶- کنترل ناهنجاری های فیزیکی جنین:
پزشک در سونوگرافی آناتومی جنین شما را از نزدیک میبیند.
۷- سعی برای تعیین جنسیت جنین شما:
اگر شما تصمیم دارید جنسیت جنین خود را مشخص کنید در اواسط بارداری ( هفته های ۱۶ تا ۲۰ بارداری) می توانید با سونوگرافی این کار را انجام دهید مگر اینکه جنین با دستاش جلوی دستگاه تناسلی خودش را گرفته باشد.
چرا در سه ماهه اول بارداری به سونوگرافی نیاز دارم؟
تعدادی از پزشکان در هفته های ۶ تا ۹ توصیه به انجام سونوکرافی برای تعیین سن و تاریخ زایمان میکنند اما برخی اگر شما هیچ یک از ریسک فاکتورهای زیر را ندارید، تنها یک سونوگرافی را در این دوره توصیه میکنند.
۱- سقط جنین:
۲- حاملگی مولار یا اکتوپیک:
سن بارداری نادرست:
۳- بارداری های مکرر:
اگر شما بطور مکرر باردار شده اید و یا از درمان های ناباروری استفاده کرده اید، امکان چند قلوزایی افزایش میابد و در این سونوگرافی ها تعداد قل ها مشخص می شود.
چرا گاهی یک سونوگرافی را باید تکرار کرد؟
مهمترین علت ها که پزشک به تکرار مجدد سونوگرافی دستور می دهد:
چک کردن روند درست رشد جنین:
ارزیابی مقدار مایع آمنیوتیک موجود در رحم:
چک کردن سلامت جنین:
تعیین نوع زایمان شما:
روال انجام سونوگرافی شبیه چه چیزی است؟
سونوگرافی معمولا از طریق شکم انجام می شود اما گاهی سونوگرافی واژینال هم داریم.
توجه:
انواع سونوگرافی در بارداری
سونوگرافی های معمول
برای کنترل روند بارداری و رشد جنین، همچنین غربالگری نقصهای مادرزادی جنین، بهتر است مادر باردار در طول بارداری چند بار سونوگرافی انجام دهد.
این سونوگرافیهای معمول در طول بارداری شامل موارد زیر است:
تشخیص ساک حاملگی:
اولین سونوگرافی در دوران بارداری با هدف تشخیص ساک حاملگی و بررسی احتمال حاملگی خارج از رحم یا حاملگی مولار انجام میشود.
سونوگرافی NT:
این سونوگرافی معمولاً طی هفتههای ۱۱ تا ۱۳ بارداری و به عنوان بخشی از غربالگریهای سه ماهۀ اول انجام میشود.
سونوگرافی آنومالی:
سونوگرافی آنومالی معمولاً در سه ماهۀ دوم بارداری و بین هفتههای ۱۶ تا ۱۸ تجویز میشود.
آخرین سونوگرافی:
بعد از هفتۀ ۲۸ بارداری یک سونوگرافی دیگر برای بررسی میزان رشد جنین و وزن او به نسبت سن جنین انجام میشود.
سونوگرافیهای تشخیصی و موارد خاص
در سونوگرافیهای عادی یا سایر آزمایشهای دوران بارداری، گاهی موارد خاصی دیده میشود که نیازمند بررسی بیشتری است تا نسبت به نبود هر گونه مشکل اطمینان حاصل شود.
برخی از سونوگرافیهایی که معمول نیست، اما در صورت وجود مشکل شاید برای زنان باردار تجویز شود شامل موارد زیر است:
سونوگرافی داپلر:
در هر کدام از مراحل سونوگرافیهای معمول بارداری، اگر پزشک مشکلی در قلب یا جریان خون جنین احساس کند، برای بررسی دقیقتر و تشخیص مشکل، ممکن است سونوگرافی داپلر تجویز کند.
اکوکاردیوگرافی قلب:
در سونوگرافی معمول دورۀ بارداری که در سه ماهۀ دوم بارداری انجام میشود، پزشک ممکن است احتمال وجود مشکل در قلب جنین را تشخیص دهد.
آزمایش پروفایل بیوفیزیکال:
این آزمون در اواخر بارداری انجام میشود. در این آزمون سلامت کلی جنین و حرکات او مورد بررسی قرار می گیرد.
سونوگرافی سه بعدی با همان روش سونوگرافی استاندارد انجام می شود، اما از پروب و نرم افزار مخصوص برای ایجاد تصویر ۳ بعدی استفاده می شود. این سونوگرافی نیاز به آموزش ویژه برای تکنسین دارد، بنابراین ممکن است به طور گسترده ای در دسترس نباشد.
خطرات انجام سونوگرافی در بارداری چیست؟
انجام چند بار سونوگرافی در طول دوران بارداری الزامی است؟
چهار مرتبه
در چه شرایطی بیش از این ۴ مرتبه سونوگرافی تجویز می شود؟
در صورتی که مشکلی در سونوگرافی دیده شود یا خانم باردار مبتلا به فشار خون یا دیابت یا بیماری های دیگر باشد یا احتمال کوچک بودن جنین داده شود یا بارداری چندقلو باشد، لازم است تعداد سونوگرافی ها بیشتر شود.
سونوگرافی با ناهنجاری های زیر مرتبط است:
- سر درد در قسمت چپ سر کودکان که دست راست هستند. اگر چه دست چپ بودن مشکلی ایجاد نمی کند، تغییر به یک آسیب ظریف به مغز مربوط است.
- درد زایمان زودرس، زایمان زودرس، سقط جنین، وزن کم جنین، ضعف در هنگام تولد و مرگ حاملگی.
- افزایش ناتوانی در یادگیری، صرع، پیشرفت گفتاری تاخیر، اختلال نعوظ
۸ سوال رایج درباره سونوگرافی در بارداری
۱- آیا واقعا اهمیت دارد، من کجا سونوگرافی انجام دهم؟
کسی که برای شما سونوگرافی انجام می دهد باید متخصص باشد. این فرد اگر آدم آموزش دیده ای باشد می تواند تا ۸۰ درصد مشکلات جنین شما را با سونوگرافی تشخیص دهد اما اگر فرد کارشناسی نباشد این تشخیص به ۱۳ درصد خواهد رسید.
۲- آیا خود سونوگرافی دارای اثرات جانبی بر روی جنین و مادر است؟
۳۵ سال است که مطالعات زیادی در این زمینه انجام شده است اما شواهدی مبنی بر وجود اثرات جانبی منفی برای جنین وجود ندارد. زیرا سونوگرافی دارای اشعه مانند اشعه x نیست.
۳- سونوگرافی چه مشکلاتی را نشان میدهد؟
نگران نباشید. معمولا در سونوگرافی اولیه ممکن است مشکلاتی دیده شود اما با تکرار آن متوجه میشوند که خطا بوده است.
۴- اگر سونوگرافی در هفته ۶ تا ۷ انجام شود و ضربان قلب تشخیص داده نشود، آیا این به معنی مشکل است؟
نه، به این معنا نیست که مشکلی وجود دارد.
ممکن است ضربان قلب به دلایلی که شامل موارد زیر است تشخیص داده نشود:
۵- در محاسبه سن حاملگی سونوگرافی چقدر دقیق است؟
پزشک میزان هورمون در خون، تاریخ آخرین دوره قاعدگی و در برخی موارد، نتایج سونوگرافی برای تخمین زمان حاملگی را استفاده می کند.
۶- چرا برخی از پزشکان برنامه های سونوگرافی را به صورت مختلف برنامه ریزی می کنند؟
اگر سؤالی در مورد سن حاملگی، محل جفت و یا عوارض احتمالی وجود داشته باشد، ممکن است سونوگرافی بیشتر برنامه ریزی شود.
۷- سونوگرافی در تعیین تاریخ بارداری چقدر دقیق است؟
پزشک از میزان هورمون در خون، تاریخ آخرین دوره قاعدگی و در بعضی موارد، از سونوگرافی برای تاریخ تخمینی تخمک گذاری استفاده می کند.
۸- چه موقع سونوگرافی می تواند جنسیت نوزاد را تعیین کند؟
برای ارزیابی تاریخ، بارداری چندقلو، محل جفت و یا عوارض ممکن است سونوگرافی بین هفته ۱۸ تا ۲۰ انجام شود.
