آموزش الفبا به کودک

آموزش الفبا به کودک با چند بازی

آموزش های بصری، استفاده از کتاب های رنگی الفبا، فرصت خوبی برای او فراهم می کند. کتاب هایی که اشکال رنگی دارند، سرعت یادگیری کودکان را افزایش می دهند. اولین گام برای آموزش حروف الفبا به کودکان این است که او را به شنیدن قصه علاقه مند کنید.
دنیای کودکان، دنیای تازگی‌ها، شادی، شادابی و شگفتی‌هاست. بازی پشتوانه بزرگ شکل گیری شخصیت و رشد مناسب جسمی ، هوشی و روانی کودک است . بازی ، پل دوستی کودکان ، فرصت کسب مهارت ها و هماهنگی رشد کودک از نظر جسمی ، ذهنی و عاطفی است.بازی متن زندگی کودک است.
در فرهنگ دینی ما، بازی متن زندگی کودک است و والدین نه تنها باید فرصت هایی را برای بازی کودکان فراهم آورند که خود نیز با کودکان همبازی شوند و با فراهم کردن موقعیت هایی لبریز از نشاط و سر زندگی و انجام بازی های مناسب ، دنیای تجربی کودک را وسعت بخشند و از طریق بازی ، به شکوفایی و پرورش استعدادهای کودکان کمک کنند. تجربه نشان داده است در آموزش ، اجبار نباید عامل انجام کار باشد بلکه انگیزه و محرک اصلی باید حس کنجکاوی و شوق کشف باشد. از طرف دیگر، بچه ها بسیار به بازی علاقه مندند. بنابراین در سنین دبستانی ، اگر آموزش را با بازی توام سازیم یا از طریق برانگیختن حس کنجکاوی ، آنان را آموزش دهیم ، موفقیت چشمگیر خواهد بود. در ادامه ، به چند روش آموزش حروف از راه بازی اشاره می شود.آموزش حروف الفبا از راه لمس کردن
معمولا در آموزش ، بیشتر از حواس شنوایی و بینایی استفاده می کنند که این نوع آموزش را آموزش سمعی و بصری نامیده اند. برای این که آموزش عمیق تر باشد. باید از حواس دیگر هم استفاده کرد، یکی از این حواس ، حس لامسه است. در آموزش الفبا با حس لامسه ، لازم است حروف الفبا را در اشکال مختلف از جسم جامدی مثل چوب یا نایلون بسازیم سپس چشم بچه ها را ببندیم و یکی از حروف مثل «ص» را به دست کودک بدهیم و از او بخواهیم پس از لمس ، نام آن حرف را همراه با نوع آن ، آخر یا غیرآخر و غیره بگوید. در بازی از طریق لمس می توان حروف را وارونه به دست کودک داد یا پس از دادن حروف ، تعدادی نقطه در اختیارش بگذاریم تا با استفاده از نقطه «سین» را «شین» و یا «ب» را «پ» کند؛ البته آموزش از طریق لمس برای نابینایان نقش اساسی دارد. ولی برای کودکان سالم ، نقش تفریح و تنوع در آموزش و تمرین می تواند داشته باشد. این قبیل وسایل از سوی وزارت آموزش و پرورش و سازمان های دیگر، با استفاده از تجربیات و نظرات کارشناسان خبره بدون نقص تهیه شده و در اختیار همگان و بویژه معلمان کلاس های پایه اول قرار گرفته است. در کودکستان ها بسیاری از مطالب را به کمک بازی های متنوع به کودکان می آموزند. دنباله کار کودکستان ها یعنی آموزش از طریق بازی و فعالیت های اجتماعی دیگر باید در دبستان ها دنبال شود تا کودک ، ضمن ارضای حس کنجکاوی به وسیله بازی های علمی عملی ، شادابی و طراوت خود را حفظ کند.

بازی روش جدا کردن کلمات
شناخت اجزای یک کلمه ، یکی از اهدافی است که معلمان درصدد آموزش آن به دانش آموزان هستند. برای این که آموزشی مفید و لذت بخش داشته باشید، از کودکتان بخواهید در منزل ، کلمات جدید را روی کارت های کوچکی بنویسد، سپس هر یک از حروف آن را با قیچی جدا کنند. به آنان کمک کنید اجزای جدا شده کلمات را بخوبی بررسی کنند و با کنار هم قرار دادن آن ، مجددا کلمه را بسازند. پس از آن که کودکتان اجزای کلمه را خوب یاد گرفت با مخلوط کردن حروف و صداهای به دست آمده یا حذف بعضی از آنها، کلمه جدیدی بسازند و آن را باصدای بلند بخوانند. از این روش ، می توانید برای ساختن جمله هم استفاده کنید. به این ترتیب که با جدا کردن حروف چند کلمه ، جمله جدیدی تشکیل می دهید. با این روش هم قدرت خلاقیت کودکتان افزایش می یابد و هم با کلمات و جملات با معنا و گاه بی معنایی که ساخته می شود، لحظات شاد و نشاطانگیزی فراهم خواهد آمد.بازی جعبه شن
این هم روش دیگری برای تقویت مهارت دیداری دانش آموزان و رفع مشکلات املایی آنهاست . اگر حیاط منزل شما، بزرگ است ، می توانید مقداری شن و ماسه در گوشه ای از حیاط خانه بریزید، سپس یک کلمه روی تخته بنویسید و از کودکتان بخواهید با راه رفتن روی شن ها، آن کلمه را بنویسند. کودکان می توانند اثر پای خویش را روی شن ها ببینند و ضمن مقایسه کلمه نوشته شده با کلمه روی تخته ، صحت نوشته خود را بررسی کنند. پس از اتمام فعالیت ، باید اثر پای خود را از بین ببرند تا زمینه برای فعالیت نفر بعدی آماده شود.
بازی جمع آوری حروف اول

لوازم مورد نیاز برای این کار، فقط یک کیسه است که داخل آن ۳۲حروف الفبا وجود دارد. هر بازیکن یک کارت از داخل کیسه بیرون می آورد و سعی می کند چیزی را در اتاق یا محیط پیدا کند که اسمش با آن حرف شروع می شود. اگر بازیکن توانست چنین شیئی را نام ببرد، حرف درآورده شده را نگه می دارد. در غیر این صورت ، آن را به داخل کیسه برمی گرداند. هنگامی که کیسه خالی شد، بازیکنی که تعداد حروف بیشتری را جمع آوری کرده ، برنده است.

بازی اسامی هم قافیه

برای انجام این بازی چندین جفت کارت تهیه کنید. در این بازی ، از عکس اسامی که دارای قافیه همسان هستند مانند میخ ، سیخ ، کیف ، یا لیف استفاده کنید و اسم هر شکل را پشت کارت آن بنویسید. کارت ها را بر هم بزنید، سپس از فرزندتان بخواهید تا کارت های هم قافیه را پیدا کند و کنار هم بگذارد.

بازی با چه حرفی تمام شد
برای انجام این بازی ، از کارت های عکسدار استفاده کنید، اما نام اشیا را زیر آنها ننویسید. به جای نوشتن اسم کامل شیئی سه حرف را با فاصله مناسب از یکدیگر طوری که یکی از آنها حروف آخر آن شی ئ باشد، بنویسید. از فرزندتان بخواهید تا شکل درست صدای حرف آخر هر عکس را تعیین کند. سعی کنید از عکس اشیایی استفاده کنید که حرف آنها به یک حرف با صدا ختم می شود مانند کلاه ، سگ ، کت و از کلماتی مانند نرده و سینی که برای تلفظ آن دو حرف بی صدا نیاز است ، استفاده نکنید.
بازی من دارم به کلمه ای فکر می کنم که شروع می شود با…

این بازی که در مورد کلماتی است که با حروف بی صدا شروع می شوند، نیاز به هیچ وسیله ای ندارد و برای مسافرت های طولانی ، بسیار مناسب است . هر بازیکن به نوبت به شیئی که بهتر است در معرض دید باشد فکر می کند و حرف اول آن کلمه را می گوید. برای مثال می گوید: من دارم به چیزی فکر می کنم که با «ت » شروع می شود. بازیکنان دیگر سعی می کنند آن شیئی را حدس بزنند. در صورت لزوم بازیکنی که کلمه مورد نظر را اعلام کرده می تواند راهنمایی بیشتری به بازیکنان دیگر بدهد (برای مثال ، توپ).

بازی سوپر مارکت
برای این بازی نیاز به ۳سبد خرید داری . روی هر سبد، یک حرف بنویسید، حالا مجموعه ای از خواربار و اقلامی که با آن ۳حرف شروع می شوند، در کنار شما قرار گرفته است ، حال وانمود کنید که با فرزندتان به خرید می روید و از او بخواهید تا اقلام را بردارد و طبق حرف اول شان داخل سبد مناسب بگذارد.
بازی طراحی پوستر یک حرف
یک مجله یا روزنامه باطله به فرزندتان بدهید. روی یک کاغذ رنگی یک حرف را به شکل (ب غیر آخر و ب آخر) بنویسید. از او بخواهید تا با قیچی ، این حرف را از تیترها و قسمت های تبلیغات یا قسمت دیگر درآورد. از این طریق کودک متوجه می شود حروف ممکن است در جاهای مختلفی دیده شوند، ولی یک شکل دارند، هنگامی که کودک به اندازه کافی از این حروف تهیه کرد، می توانید از او بخواهید با آنها پوستر درست کند.بازی معمای خط ها
سه حرف پلاستیکی را روی سه کارت قرار دهید و با مداد دور آنها خط بکشید. حالا کارت ها و حروف را جداگانه به فرزندتان بدهید و از او بخواهید هر حرف را در جای خودش قرار دهد.
بازی با حروف در حمام
هنگام استحمام می تواند لحظات خوبی برای یادگیری از طریق بازی باشد. می توانید از این فرصت برای آشناکردن کودک با حروف الفبا استفاده کنید. هنگامی که او در وان حمام نشسته است ، با انگشت خود یکی از حروف را پشت او بنویسید و از او بخواهید تا حرفی را که شما نوشته اید، حدس بزند. هنگامی که کودک خیلی کوچک است ، می توانید حروف ساده را پشت او بنویسید یا با طرح سوال هایی او را به طرف جواب راهنمایی کنید. پسرم به من بگو، من ت نوشتم یا ب؟ بتدریج از راهنمایی های خود برای حدس زدن او کم کنید.بازی ساختن حروف با سیم
کودکان از خم کردن سیم های رنگی ، نرم و پوشش دار و ساختن اشکال مختلف لذت می برند. در این بازی ، از سیم برای تقویت مهارت حرف نویسی کودکان استفاده می شود. به کودک چند سیم نرم بدهید و او را تشویق کنید تا با نگاه به حروف الفبا روی کارت یا هر نوشته ای که برای او تهیه کرده اید با سیم ها شکل حروف را بسازد. هنگامی که بازی تمام شد، می توانید از او بخواهید تمام سیم ها را صاف کند و برای استفاده های بعدی کنار بگذارد.
نتیجه گیری
روش هایی که برای آموزش حروف الفبای فارسی در کودکان گفته شد. همه روش های مفید و اثربخش در یادگیری هستند. با توجه به تفاوت نظریه های قدیمی و جدید اگر آموزش با تکرار و تمرین زیاد همراه باشد، یادگیری موثر خواهد بود. همچنین اگر آموزش حروف الفبا با تکیه بر فعالیت های عملی در خانه نیز همراه شود، یادگیری عمیق تر خواهد شد. ولی فراموش نباید کرد اگر شوق و علاقه و نشاط در یادگیری کودکان برقرار نشود، نمی توان به نتیجه مطلوبی دست یافت. بیشتر طراحان شیوه های آموزش ، اعتقاد به روش ترکیبی دارند که در اجرا نیز نتایج بهتری داشته است . ما هم می توانیم با آگاهی از این شیوه ها و روش های نو و اجرای آنها در خانه و کلاس ، همان نتایج را کسب کنیم . امید است برای شکوفایی استعدادهای نهفته دانش آموزان ، گام های بهتری برداریم.
آموزش حروف الفبا از طریق جعبه حروف

در این جعبه ، از هر حرف الفبا تعداد لازم در خانه های مخصوص چیده شده است . مثلا از حرف «ل » آخر یک عدد و از شکل غیر آخر «ل » یک عدد با رنگ سیاه و از هر کدام آنها ۵عدد با رنگ قرمز موجود است. همچنین همراه این جعبه یک صفحه مقوایی خطکشی شده با ابعاد ۲۰*۳۰ سانتی متری موجود است . نحوه بازی به این طریق است که ابتدا کلمه ای را مثل «استکان» دیکته می کنیم . کودک باید به ترتیب حروف «استکان» را با رنگ سیاه از جعبه بیرون بکشد و در جای مناسب پهلوی هم بچیند تا کلمه «ا س ت ک ا ن» درست شود. ممکن است کودک این کلمه را به این صورت بنویسد «ا ص ت ک ا ن» در اینجا از حروف قرمز برای تصحیح کلمات استفاده می کنیم. فورا «س» قرمز را برمی داریم و به جای حرف «ص» می گذاریم . به این وسیله کودک از طریق بازی ضمن حفظ شادابی خود، دیکته کلمات مشکل را به سهولت می آموزد. پس از اتمام بازی ، کودک باید تمام حروفی را که استفاده کرده از روی لوحه بردارد و در جای خود قرار دهد. با این بازی ، علاوه بر آموختن املای کلمات ، نظم و ترتیب جای حروف را در جدول الفبا (که بعضی از باسوادان ترتیب حروف الفبا را نمی دانند) به او یاد داده ایم . آشنایی با ترتیب الفبا کودک را آماده می کند تا بعدها بتواند از کتاب لغت استفاده کند.

پاسخ روانشناسان به این مسئله این است که آموزش الفبا و مبانی ریاضی به کودک، پیش از دوره دبستان و پیش دبستانی درست نیست ؛ زیرا:

۱- این سنین، دوران بازی و جست و خیز بچه هاست، کودک را از درس خسته نکنید.

۲- یادگیری الفبا سبب می شود کودک از ابتدای دوران مدرسه، از بیشتر بچه‌ها جلوتر باشد و از کلاس و درس زده شود و حتی ممکن است به عنوان دانش‌آموز ناآرام و نامنضبط شناخته شود. چرا که به دلیل تکراری بودن مطالب خود را با حرف زدن یا شوخی کردن با دوستانش سرگرم می کند.

 teaching-the-alphabet-to-the-child

یادگیری الفبا قبل از مدرسه باعث می شود ، او از کلاس و درس زده شود

۳-اصلا نیازی به این آموزش ها نیست و آموزش های مرسوم مهد کودک ها و مراکز پیش دبستانی کفایت می کند. حتی ممکن است شیوه آموزش شما با شیوه ای که کودک سال آینده در مدرسه می آموزد بسیار متفاوت باشد و این مسئله به طور قطع کودک را دچار سردرگمی خواهد کرد.

۴- سیستم آموزش موجود در مدارس ما جواب‌گوی پیشرفت کودک با سواد شما نخواهد بود و او ناخواسته از این سیستم طرد می شود! این امر انگیزه تحصیلی دانش آموز را پایین می آورد.

۵- بازی های رایانه ای پرتحرک، هیجان انگیز و خشن برای کودکان مناسب نیست. به طور کلی، هرچه بازی ها در این سنین نیاز به تحرک جسمی بیشتری داشته باشد بهتر است. اما اگر چاره ای نداشتید، بازی های رایانه ای فکری، مثل شطرنج، پازل و… نیز خوب است.

۶-کودکان از طریق بازی ها یاد می گیرند. پس بازی های بیشتر و بیشتری بیاموزید و با فرزندانتان آن ها را تجربه کنید. سعی کنید برخی از بازی های دوران کودکی تان را به کودک تان نیز یاد بدهید. بازی هایی مثل الک دولک، گرگم به هوا، هفت سنگ، شاه، وزیر ، دزد و… .

۷- اشتباه نکنید انرژی بچه ها از بزرگ ترها بیشتر نیست! بلکه به دلیل کوچک تر بودن اندامشان، انرژی شان نیز دیرتر تمام می شود و تحمل بازی ها و کنجکاوی های آنان نیازمند صبر و حوصله بسیار زیادی از جانب شماست. توجه داشته باشید که برای به دست آوردن هر چیز ارزشمندی باید هزینه کنیم.

اختلالات یادگیری در سال های ابتدایی یادگیری الفبا

روانشناسان کودک با تأکید بر توجه والدین و اولیای مدرسه به اختلالات یادگیری و درمان آن در سال‌های ابتدایی گفت: اگر کودک نتوانست الفبا را یاد بگیرد، آن را با خمیر درست کنید یا از او بخواهید تا آنها را روی شن بنویسد.

به گزارش فارس، بدرالسادات همایونیان با اشاره به ناتوانی‌های یادگیری به عنوان یکی از دلایل افت تحصیلی در کودکان و نوجوانان اظهار داشت: اگر معلمی بتواند در محیط مدرسه و در سالهای ابتدایی مشکلات یادگیری را کشف کند و کودک را به دلیل این مشکلات سرزنش نکند در حل این مسئله بسیار مؤثر خواهد بود.

وی با اشاره به نقش والدین به ویژه مادران در شناسایی مشکلات یادگیری کودکان گفت: نقش مادر در این زمینه بسیار اهمیت دارد، مادر و معلم می‌توانند در شناسایی و درمان اختلالات یادگیری گام‌های مؤثری بردارند.

همایونیان افزود: گاهی ضعف جسمانی و فیزیکی دانش‌آموز که عمدتاً ناشی از فقر آهن، ویتامین‌ها و املاح معدنی است موجب می‌شود تا نتواند انرژی کافی برای یادگیری داشته باشد. همچنین کودکانی که موقع تماشای تلویزیون نزدیک می‌روند باید به لحاظ دیداری و شنوایی بررسی شوند این موارد به کودک بی‌انگیزگی می‌دهد و موجب خستگی او می‌شود.

این روانشناس کودک تصریح کرد: ناتوانی در یادگیری ممکن است در کودکی بر اثر تشنج و تب ایجاد شده باشد. گاهی والدین به فرزند بزرگتر توجه می‌کنند اما به فرزندان دیگر توجه لازم را ندارند، از طرفی گاهی اشکال در کارکردهای فضایی موجب افت تحصیلی می‌شود و اگر متخصصان این موضوع را به خانواده‌ها بگویند و آنها نیز در زمینه درمان با متخصصان حوزه بهداشت روان همکاری کنند،‌اختلال درمان می‌شود.

وی افزود: یادگیری از انسجام تمام حواس محقق می‌شود این حس‌ها موجب تحریک بخش‌هایی از مغز و تسهیل در یادگیری می‌شوند. اگر هر کدام از این نقاط دچار مشکل شود اختلال یادگیر ایجاد می‌شود.

این متخصص حوزه بهداشت روان گفت: طعنه زدن کلامی و رفتاری موجب می‌شود تا کودک احساس حقارت و ناکامی ‌کند و در او این تفکر به وجود آید که باهوش نیست و این سرزنش‌ها در نهایت راهی برای افت یا ترک تحصیلی شود، از طرفی حرف‌هایی که ما به کودک می‌زنیم در او هیجانات منفی و ترس ایجاد می‌کند، معمولاً‌ در این شرایط کودک تکالیف درسی خود را انجام نمی‌دهد و با این روش به توهین‌هایی که به او می‌شود پاسخ می‌دهد.

وی گفت: عزت نفس و اعتماد به نفس پایین ناشی از مشکلات یادگیری کودک است، گاهی اوقات علت افت تحصیلی، اختلالات عاطفی و محرومیت‌های فرهنگی و اقتصادی است باید در درجه اول مشکل کودک بررسی شود و سپس درمان آغاز شود، همان طور که اشاره شد ابتدا چنانچه از نظر جسمی مشکلی وجود دارد باید او را درمان کنیم و سپس به درمان ناتوانی‌های یادگیری بپردازیم.

این متخصص حوزه بهداشت روان تصریح کرد: ممکن است کودک در خواندن و هجی‌ کردن مشکل داشته باشد حتی ممکن است کودک علاقه و انگیزه اش را از دست بدهد، در این موارد با ایجاد انگیزه‌ای که متخصصان انجام می‌دهند می‌توانند کودک را درمان کنند.

این روانشناس کودک گفت: باید کودک را تشویق کرد تا با روش‌هایی سطح دقت و توجه خود را بالا ببرد، از طرفی باید علت را پیدا کنید، مثلاً اگر کودک نتوانست الفبا را یاد بگیرد آن را با خمیر درست ‌کنید یا از او بخواهید تا آنها را روی شن بنویسد، بعد از یادگیری حروف الفبا اتفاق خوبی که می‌افتد این است که کودک می‌تواند کاری را که تا دیروز نمی‌توانسته انجام دهد به اتمام برساند و این مسئله در روحیه او مؤثر است.

وی خاطرنشان کرد: گاهی لازم است چیزهایی را که کودک بلد است برای او تکرار کنیم تا بداند که بعضی چیزها را می‌داند از طرفی تقویت حواس پنج‌گانه موجب می‌شود تا افت تحصیلی کاهش پیدا کرده و ناتوانی‌های یادگیری برطرف شود به شرط اینکه به موقع باشد و والدین و اولیای مدرسه نسبت به این اختلالات آگاهی داشته باشند و آنها را به موقع تشخیص دهند تا به دوران دبیرستان نرسد، همچنین گاهی گویش معلم در افت تحصیلی مؤثر است که باید به این نکته نیز توجه شود.

پاسخ ترک

Please enter your comment!
Please enter your name here

3 + 6 =