سونوگرافی در مامایی
کاربرد های متعدد سونوگرافی در مامایی سبب تحول زیادی در مراقبت های بهداشتی از مادر و جنین و نیز مراقبت های دوران بارداری شده است. در ذیل به چند نمونه مهم از این موارد اشاره می شود.
۱- تعیین محل IUD
فردی که IUD برای وی گذاشته شده است، همواره باید به دو نکته توجه داشته باشد :
۲- سونوگرافی در تعیین سن حاملگی
۳- بررسی سقط جنین
خانم های باردار، خصوصا خانم هایی که سابقه سقط جنین داشته اند، باید در صورت خونریزی از دستگاه تناسلی زنانه در هر زمان از حاملگی، کاهش حرکات جنین و یا از بین رفتن حرکات جنین، بلافاصله و به صورت اورژانسی به یک مرکز تخصصی زنان و زایمان مراجعه نمایند.
۴- بررسی ناهنجاری های جنین
از جمله این نقایص می توان به :
با وجود آنکه سونوگرافی رحم در تشخیص بسیاری از سرطانها از جمله سرطان رحم و سرطان تخمدان موثر واقع میشود، تشخیص به موقع و زودرس سرطانهای دستگاه تناسلی زنان، خصوصا سرطان دهانه رحم با انجام آزمایش پاپ اسمیر امکان پذیر است.
سونوگرافی رحم به چه منظور انجام میگیرد؟
این سونوگرافی به منظور بررسی موارد زیر انجام میگیرد:
- بررسی شکل، محل قرارگیری و اندازه رحم و تخمدانها (به کمک سونوگرافی تخمدانها، پزشک رادیولوژیست این امکان را مییابد تا از زمان دقیق رسیدن تخمک ها به بلوغ نهایی و همچنین زمانی که زن تخمک گذاری میکند اطلاع حاصل نماید. بنابراین سونوگرافی جزء اصول پایه و اساسی در درمان نازایی زنان میباشد.)
- بررسی ضخامت رحم، اکوژنیستی (تیرگی یا روشنی تصاویر در رابطه با دانسیته بافتی)، وجود مایع یا توده در رحم، لولههای فالوپ یا نزدیک مثانه
- سنجش ضخامت و گردن رحم
- بررسی تغییر شکل احتمالی در مثانه
- بوجود آمدن بارداری خارج از رحم
آمادگی های لازم پیش از انجام سونوگرافی رحم
۱- مثانه باید پر از آب باشد، زیرا مثانه پر همانند یک ذره بین برای بررسی رحم و تخمدان ها در سونوگرافی عمل نموده و موجب شفافیت تصویر می شود. به علاوه مثاثه پر، گازهای روده را که مزاحم سونوگرافی هستند به بالا رانده و آنها را از صحنه تصویربرداری دور می سازد.
۲- نوشیدن آب، چای، آب میوه و دیگر مایعات برای پر شدن مثانه کافی است. لذا هیچگاه از داروهای ادرار آور، خصوصا بدون توصیه پزشک استفاده نکنید.
۳- در سونوگرافی از زنان باردار تا هفته دوازدهم حاملگی، مثاثه باید کاملا پر باشد، ولی برای ماه های بالاتر، نیازی به پربودن مثانه نیست.
۴- برای انجام سونوگرافی از داخل واژن، مثانه نیمه پر کافی است. در این حالت مثانه خیلی پر ایجاد مزاحمت می کند. بنابراین اگر در مواردی قرار باشد سونوگرافی از روی شکم انجام گیرد، ابتدا با مثانه پر مراجعه نمایید. سپس کمی از ادرار داخل مثانه در صورت لزوم تخلیه شده و سونوگرافی داخل واژن انجام می شود.
۶- وجود موی اندک در ناحیه سونوگرافی مزاحمتی ایجاد نمی کند، ولی در مواردی که موی بیش از حد در محل وجود دارد، باید قبل از انجام سونوگرافی نسبت به تراشیدن آن اقدام نمود.
۷- هنگم داشتن زخم باز نمی توان سونوگرافی انجام داد، زیرا ژل سونوگرافی موجب تحریک زخم یا آلودگی بیشتر آن می شود.
۸- همیشه قبل از انجام سونوگرافی، پزشک خود را از سابقه عمل های جراحی قبلی خود مطلع نمایید.
۹- انجام سونوگرافی داخل واژن در ماه های پایین حاملگی اشکالی ندارد و در ماه های بالاتر نیازی به انجام این روش نیست.
سونوگرافی لگن میتواند برای تشخیص و کمک به درمان اختلالات زیر استفاده شود :
۲٫ تومور های فیبروئید ، توده ها ، سیست ها و سایر انواع توده ها و سایر انواع تومور ها در پلوریس
۳٫ وجود و محل
IUD 4. وجود عفونت ها و اختلالات التهابی داخل لگن (PID)
۵٫ خونریزی بعد از یائسگی.
در سالهای قبل سونوگرافی هایی که جهت روئیت رحم و ضمائم انجام میگرفت فقط از طریق شکم قابل اجرا بود. در این روش لازم است تا مثانه پر از ادرار باشد تا امواج صوتی به لگن منتقل شود.
کیست تخمدان :
معمولاً کیست های عملکردی تخمدان خود بخود جذب میشوند و نباید با شرایط پاتولوژیک دیگر مثل کیست های تخمدان بخصوص تخمدان پلی کیستیک، کیست اندومتریوز، یا کیستهای سرطانی اشتباه شود.
کیست های ساده
کیست های حاوی خون
