بعضی از لکها ناشی از ازدیاد رنگدانههای پوستی هستند و گروهی دیگر، از رگهای خونی در هم تنیده منشا گرفتهاند. هنوز مشخص نیست چرا برخی بچهها این لکها را دارند و چرا خیلیها آن را ندارند.
در هر صورت اگر فرزندتان دچار این لک است نگرانی خودتان را به او منتقل نکنید و اجازه ندهید واکنشهای متعجب و بیمورد دیگران فرزندتان را سراسیمه کند. حتما هم به فرزندتان بیاموزید که این لک هیچ مشکلی ندارد یا با زبان کودکانه بگویید که خدا آنقدر تو را دوست داشته که این نشان را به تو داده.
روشی برای پیشگیری از شکاف کام وجود دارد؟
شکاف کام یک نقص مادرزادی قابل درمان است. اگر در دوران بارداری دهان به خوبی شکل نگیرد، شکافی از ناحیه لب بالا تا حفره بینی بر جای میماند.
علم هنوز به علت ایجاد شکاف کام پی نبرده اما عوامل خطری برای ایجاد این نقص منتشر شدهاند:
• مصرف برخی داروها در دوران بارداری•
اگر شخصی در خانواده شما یا همسرتان به این مشکل دچار بوده یا هست، بهتر است قبل از بارداری به متخصص مشاور ژنتیک مراجعه کنید. این متخصص برایتان مشخص میکند که با چه احتمالی امکان دارد فرزندی مبتلا به شکاف کام را به دنیا بیاورید.
شکاف کام به راحتی قابل تشخیص است و در برخی افراد داخل دهان قرار دارد اما باید بدانید که شکل شکاف چندان برای ما اهمیت ندارد. متخصصان بیشتر به محل شکاف دقت میکنند. مثلا شکاف کوچکی که در قسمت نرم دهان است نسبت به شکاف بزرگی که به راحتی دیده میشود مشکل بزرگتری را ایجاد میکند و بر قدرت تکلم کودک تاثیر میگذارد.
دکتر بهروز باریک بین متخصص پوست و مو و زیبایی در گفتگو با خبرنگار بهداشت و درمان باشگاه خبرنگاران افزود: لکه ها و خال های پوستی به دو عامل ارث و آفتاب وابسته هستند و گاهی نیز با بروز مسائل هورمونی در سن بلوغ و مصرف داروهای هورمونی و بارداری افزایش می یابند.
باریک بین به طور کلی خال ها و لکه های پوستی را به سه گروه عمده :
این متخصص پوست و مو و زیبایی اظهار داشت:ماه گرفتگی ها مخاط لب را درگیر کرده و در واقع ضایعات عروقی هستند که علت خاصی برای وجود آنها تاکنون شناخته نشده و البته ممکن است در سایر نقاط بدن نیز به چشم بخورد که با لیزر قابل درمان هستند.
دلیل لکه های ماه گرفتگی روی پوست
ماه گرفتگی عبارت است از وجود خال هایی به صورت لکه های قرمز یا آبی یا بنفش درروی پوست که گاهی هنگام تولد و گاهی روزهای اول بعد از تولد پیدا می شوند.
واژه ماهگرفتگی، قدمتی به طول تاریخ بشریت دارد. در زمانهایی که بسیاری از بیماریها و تغییرات بدنی و پوستی دلایلی ناشناخته داشت و با هالهای از خرافات و تصورات پوشیده شده بود، ایجاد لکههایی به رنگ سرخ تیره یا شرابی را با تغییرات ماه مرتبط میدانستند.
در واقع چنین تصور میشد که مادران چنین کودکانی در بارداری هنگام پدیده «خسوف یا ماه گرفتگی» به ماه نگاه کردهاند یا دست بر شکم خود گذاشتهاند که نقطهای از بدن جنین دچار «ماه گرفتگی» شده است.
گاهی هم این تغییر پوستی بهدلیل نفرین یا لعنت ساحران و گاه نیز ناشی از جای منقار لکلکهایی تصور میشد که کودک را از پس گردن گرفته و از بهشت به زمین و نزد والدینش آورده بودند. درواقع تمامی این تصورات باطل و بدون منطق بوده و این تظاهرات پوستی ناشی از «اختلالات مویرگها» هستند و بس.
علت بروز این لکههای پوستی چیست؟
علت ایجاد این ضایعات پوستی اختلالات ژنتیک در شکلگیری عروق زیر پوستی است. والدین این کودکان معمولا علائمی از اختلالات پوستی ندارند و الزامی ندارد که مثلا پدر یا مادری خود این مشکل را داشته باشد تا فرزندی مبتلا از آنها متولد شود.
از نظر ظاهری این اختلالات عروقی عموما صورت بیمار را درگیر میکند، گرچه احتمال درگیری هر نقطهای از بدن نیز وجود دارد. میزان بروز بیماری بین یک تا دو درصد است. در ناحیه صورت انتشار ضایعات در مسیر عصب سه قلو است که وظیفه عصبرسانی به صورت را دارد و بالا و دور چشم، بالای گونه و لب و فک پایینی را درگیر میکند.
همچنین گستردگی ضایعات میتواند تا مخاط لبها و لثه ها نیز برسد. ضایعات ابتدا به رنگ صورتی کم رنگ است ولی تدریجا و با گذشت زمان رنگ آنها پررنگ تر شده و ممکن است این رنگ ثابت بماند یا در ناحیه تنه یا دستها کم رنگ تر شود.
در ناحیه صورت، لکهها بهتدریج ضخیمتر میشوند و برجستگیهای بادکنکی شکل عروقی و دیگر اختلالات عروقی نیز ظاهر میشوند و کمکم منطقه درگیر بزرگتر و زمخت میشود.
لکههای سالمونی و موقت
اختلالات مویرگی دو دسته عمده دارند؛ لکههای سالمونی (بهعلت شباهت رنگ این ضایعات به رنگ گوشت ماهی سالمون چنین اسمی دارد)
ظاهر آنها به شکل لکههایی نامتقارن و صورتی تا سرخ رنگ است که گاهی ممکن است رگههایی از عروق بزرگ پوستی (تلانژکتازی) بین این لکهها دویده باشد. این لکهها معمولا از پشت گردن شروع شده و تا ناحیه پشت جمجمه یا حتی تا جلوی سر و منطقه پیشانی میرسد و تا بالای پلکها یا پل بینی را درگیر میکنند.
این لکهها از بدو تولد وجود داشته و در بیشتر موارد تا حدود یک سالگی محو و ناپدید میشوند، ولی گاه تا سن بلوغ هم باقی میمانند. در برخی از این موارد این تغییرات پوستی در ناحیه پایین کمر و بالای لگن ایجاد میشوند که در این شرایط حتما باید کودک توسط متخصصان مجرب از نظر سیستم عصبی و وجود یا عدم وجود اختلالی در مهرههای کمری و لگنی بررسی شود و از سلامت این اعضا نیز اطمینان حاصل کرد.
لکههای شرابیرنگ و دائم
لکههای شرابی رنگ درواقع لکههایی متشکل از مویرگهای متسع شده هستند که از زمان تولد وجود داشته و در طول زندگی فرد نیز باقی میمانند و از بین نمیروند. این لکهها ممکن است کم و محدود به نواحی خاصی باشند یا بزرگ و گسترده باشند حتی یک اندام (مثلا یک دست یا یک پا) را بهطور کامل مبتلا کنند.
بیشتر یک بیماری زمینهای نیز همراه مشکلات ظاهری پوست وجود دارد و به همین دلیل این نوع «ماهگرفتگی»ها مهمتر بوده و باید احتیاط و درمانهای اختصاصی برای آنها درنظر گرفته شود.
ماهگرفتگی چطور تشخیص داده میشود؟
باید این نکته را ذکر کرد که برخی حالات لکههای شرابی رنگ صورت همراه درگیری یک طرفه عروق صورت و بافت مغز و چشم است که با حملات تشنجی و بروز آب سیاه در چشم همراه میشود و از آن باعنوان «سندرم استورج-وبر» یاد میشود که اهمیت تشخیصی و درمانی بسیاری دارد.
. باید تا قبل از بروز ضایعات مغزی و چشمی در اسرع وقت به آن رسیدگی شده و درمان آغاز شود. برای تشخیص این ضایعات دیدن شکل ظاهری ضایعات معمولا کافی است و به ندرت در برخی موارد برای تشخیص «ماهگرفتگی» از دیگر ضایعات عروقی انجام «آنژیوگرافی داپلر» ضرورت پیدا میکند.
چگونه درمان میشود
درمان و رویکرد درمانی این ضایعات پوستی اهمیت بسیاری دارد. این ضایعات پوستی در صورتی که از گروه لکههای سالمونی باشند به خودی خود و اغلب طی زمانی کمتر از یک سال بعد از تولد کودک از بین میروند.
ولی در مواردی وجود لکههای شرابی رنگ و به خصوص مواردی که شامل بالا و پایین چشم و حملات تشنجی در نوزاد وجود دارد باید هرچه سریع تر و بدون از دست دادن زمان شروع به درمان کودک کرد تا قبل از تاثیر اختلال مویرگی بر رشد ناحیه گرفتار صورت یا بدن یا مغز، مشکل برطرف شود.
درمان انتخابی و ترجیحی این ضایعات، لیزری اختصاصی بهنام لیزر پی دی ال است که با ساطع کردن نوری اختصاصی در دامنه ۵۷۵ تا ۵۸۵ نانومتر بر رنگدانههای موجود در این عروق (هموگلوبین) باعث تخریب آن میشود.
میزان موفقیت درمان با این لیزر از ۵۰ تا ۹۰درصد گزارش شده است. البته خود درمان لیزری نیز عوارضی همچون کبود شدن یا خونریزی کردن یا تغییر رنگ منطقه تحت درمان را در پی دارد که با مرور زمان این عوارض از بین میروند.
لیزرهای دیگری بهنام های کیتیپی و اندییاگ هم در درمان این مشکلات عروقی کاربرد دارند که بیشتر زمانی بهکار میروند که بیمار به درمان با لیزر قبلی جواب نداده باشد.
نور خورشید، ماه گرفتگی را بیشتر میکند؟
نور خورشید تاثیر مستقیمی در پر رنگ یا کم رنگ شدن ضایعات پوستی ندارد. پررنگ تر شدن ضایعات ناشی از متسع شدن بیشتر عروق با افزایش سن است، ولی مراقبت از آفتاب در این نواحی جزء توصیههای ضروری و همیشگی برای این افراد است.
تاثیر داروهای موضعی بر ماهگرفتگی
باید تاکید کرد که کرمها و داروهای موضعی یا بیرنگ کننده در درمان این ضایعات پوستی نقشی نداشته و نمیتوان به نقش درمانی آنها اعتماد کرد.
داروهای خوراکی فایدهای دارند؟
در مورد اثر داروهای خوراکی در ایجاد یا گسترش ضایعات ماهگرفتگی باید گفت این ضایعات ارتباطی با داروها ندارند و همانگونه که گفته شد، بر اثر عوامل ژنتیک بهوجود میآیند.
البته در برخی موارد محدود، پزشک معالج بنا به صلاحدید خود ممکن است از داروهای کورتیکواستروئیدی خوراکی (کورتون) در درمان کوتاه مدت ضایعات پوستی بهره بگیرد که بیشتر این حالات مربوط به گرفتاری دورچشم و خطر درگیری چشم و ملتحمه است و پس از کنترل گسترش نسبت به قطع دارو اقدام میشود.
