حتماً ورزشکاران پرورش اندامی را دیده اید که روی سینه یا کتف یا بازویشان، ترک خورده؟ البته زنان باردار هم به مشکل ترک پوستی مبتلا هستند! در این مقاله با دلایل ایجاد ترک پوستی و راه های درمان آن آشنا خواهید شد.
ترک پوستی چیست؟
ترک پوستی یا استریا (stria) عبارت است از ایجاد خطوط تقریبا فرو رفـته پوستی که بیشـتر در نواحی تحـت کشــش به وجـود می آیـد. ترک پوستی، به مرور زمان کمتر می شود، ولی به طور کامل ناپدید نمی شود.
این عـارضه بسیار شـایع می باشد و بیشـتر در زنان در سنین جـوانـی و حاملگی دیده می شود.در ابتدا این خطـوط بر جسـته می باشند و به مرور زمان صـاف می شوند. ترک پوستی در ابتدا به صورت خطوط بر جسته صورتی یا بنفش بر روی شکم، زیر بازو، ران، پستان یا باسن ظاهر می شود. ترک های پوستی طی چند ماه، معمولا رنگ پریده و مسطح می شوند و نهایتا به سختی دیده می شوند.
ترک های پوستی، اغلب در درم که لایه میانی پوست و مسوول حفظ شکل پوست است و در هر جایی از بدن قابل مشاهده اند، ولی معمولا در مکان هایی که چربی زیادی ذخیره می شوند، تمایل بیشتری به شکل گیری دارند.
ترک های پوستی، همان طور که عنوان شد، در اثر کشیده شدن سریع پوست ایجاد می شود. در خانم های باردار با بزرگ شدن شکم، در کودکانی که در مدت زمان کوتاهی چاق می شوند و همچنین در مواردی که فرآیند بلوغ به سرعت انجام می شود (در دختران و پسران) شیوع خطوط پوستی زیاد است.
مشاهده ی این ترک ها در پوست هر کجای بدن ممکن است ولی عمده ترین نواحی شامل پستان ها، نواحی باسن و ران، پهلو و شکم هستند. نمای ظاهری این خطوط به صورت موازی هم، به رنگ قرمز براق که گاها به رنگ های بنفش نیز تغییر می کند می باشد که در اثر گذشت زمان رنگ به سمت سفید متمایل می شود و چیزی شبیه جای زخم یا بریدگی بجا خواهد ماند.
استریا همچنین ممکن است در اثر تولید نادرست کلاژن در بدن ایجاد شود. مهم ترین علت این وضعیت استفاده از داروهایی است که با تولید کلاژن در بدن تداخل دارند. استفاده ی طولانی مدت از محصولات و داروهایی که دارای کورتیزون هستند، بیماری دیابت، سندروم کوشینگ و بارداری از جمله عوامل دیگر ایجاد استریا هستند.
راه های پیشگیری ترک پوستی
وزنتان را کنترل کنید
گفتیم که پوست به دلیل کشش زیاد در یک مدت زمان کوتاه دچار استریا یا همان ترک می شود. به همین دلیل اگر بخواهیم از ایجاد آن ها جلوگیری کنیم باید کاری کنیم که این کشش در زمانی طولانی تر بر پوست وارد شود. مثلا اگر قصد افزایش وزن دارید نباید در ۲ ماه وزن اضافه کنید بلکه بهتر است این میزان وزن را در یک سال کسب کنید. زمان خودش بسیاری از مشکلات را حل می کند و پوست این قدرت را پیدا می کند که خود را با این میزان کشش وفق دهد.
تغذیه مهم است
در زمان حاملگی از اضافه وزن های بیش از حد جلوگیری کنید، درست است که در این دوران فرد باید تغذیه مناسبی داشته باشد ولی تغذیه مناسب مساوی با پرخوری نیست. خانم های باردار باید تحت نظر یک پزشک متخصص تغذیه باشند تا وضیعت تغذیه آن ها کاملا کنترل شود یعنی همه مواد مثل پروتئین ها، کربوهیـدراتها، ویتامینها و… به بدن او برسد ولی به اندازه نه بیش از حد نیاز که فرد را به طور ناگهانی چاق می کند. به عبارتی با کنترل حجم مانع به وجود آمدن این استریاها می شوید.
چاقی با هورمون ممنوع
به ورزشکارانی که به دنبال افزایش حجم عضله هایشان هستند توصیه می کنم به این منظور سراغ هورمونها چه به صورت تغذیه ای، چه تزریقی یا حتی مکمل های قوی نروند، زیرا همه این ها باعث افزایش ناگهانی حجم عضله ها می شود و افزایش ناگهانی حجم عضله مساوی است با استریا و نتیجه چیزی بر خلاف میل شما خواهد بود چون می خواستید عضله بیاورید که زیباتر شوید ولی استریا زیبایی پوستتان را از بین می برد.
کورتون بدون تجویز پزشک ممنوع
بعضی از قرص ها مثل کورتون ها نیز باعث افزایش حجم ناگهانی پوست می شوند و متاسفانه بعضی برای چاق شدن از چنین داروهایی استفاده می کنند در نتیجه استریا به وجود می آید. علاوه بر این کورتونها باعث تضعیف بافت ها می شوند و اگر در معرض کشیدگی هم قرار گیرند، راحت تر آسیب می بینند.
شویندههایی که باید استفاده کنید
صابون های معمولی PH قلیایی هستند، در حالی که جنس پوست ما اسیدی است. چنین صابون هایی تمام چربی روی سطح پوست را از بین می برند. اگر می خواهید برای پوستتان از یک شوینده مناسب استفاده کنید توصیه می کنیم به دنبال شوینده هایی با پایه اسیدی باشید به چنین شویندههایی Syndet می گویند. این شوینده ها چربی محافظ پوست را به راحتی نمی شویند و قدرت پاک کنندگی کمتری نسبت به صابون های معمولی دارند.
ارث مهم ترین فاکتور است
مسئله ارث و ژنتیک هم بسیار مهم است. خانمی که مادر و خاله اش دچار چنین استریاهایی شده است به احتمال زیاد دچار این مشکل خواهد شد. یا آقایی که بیشتر مردهای خانواده اش چنین ترک هایی را تجربه کرده اند، احتمال بیشتری دارد که دچار این مشکل شود. در واقع می توان گفت ارثی بودن از همه فاکتورها مهم تر است چرا که اگر ارث داشته باشید ممکن است همه پیشگیری ها و درمان های لازم را هم انجام دهید و باز هم این استریاها در بدنتان ایجاد شود.
کرم هایی که باید استفاده کنید
استفاده از نرم کنندهها، مرطوب کنندهها و به عبارتی تمام کرم هایی که پایه چرب دارند نیز می تواند برای پیشگیری از استریاها بسیار مفید باشد. خودتان هم تجربه کرده اید که هر بافتی مثلا چرم وقتی چرب و نرم می شود منعطف تر شده و راحت تر کشیده می شود در نتیجه از کشیدگی آسیب نمی بیند. در حقیقت پوست نیز همین طور است وقتی نرم و چرب شود منعطف تر میشود و در اثر افزایش حجم کمتر آسیب می بیند. کرم هایی که حاوی وازلین و اوسرین هستند می توانند تاثیر زیادی داشته باشند. هر قدر کرم چرب تر باشد بهتر می تواند به پوست کمک کند تا راحت کشیده شود. کرم های مرطوب کننده ای که چربی کمی دارند چندان موثر نیستند.
راه های درمان ترک پوستی
شیارهای پوستی نیز مانند زخم هایی اند که رد آن ها روی بدن باقی می ماند و محو نمی شود. برای آن که بتوانید تا حد ممکن آن ها را کم رنگ تر و سطحی تر کنید، روش های درمانی، همچون: مصرف کرم یا لوسیون های حاوی ویتامین AA و آلفاهیدروکسی اسیدها و پیلینگ و لیزر توصیه می شود.
عملکرد آلفا هیدروکسی اسیدها در درمان ترک پوستی:
آلفا هیدروکسی اسیدها که به اختصار AHA نامیده می شوند، در مواد شیمیایی مخصوص پیلینگ وجود دارند و از گیاهانی مانند نیشکر(اسید گلیکولیک)، سیب (اسید مالیک)، انگور (اسید تارتاریک)، پرتقال (اسید آسکوربیک) و لیمو (اسید سیتریک) به دست می آیند. تحقیقات وسیعی که درباره ی این اسیدها در سراسر جهان صورت گرفته حاکی از آن است که آلفاهیدروکسی اسیدها با افزایش پوسته ریزی طبیعی پوست، سبب جداسازی لایه خارجی و فرسوده پوست و تقویت لایه ها ی زیرین تازه پوست می شوند و از این طریق نمایی با طروات شاداب و جوان به پوست می بخشند. همچنین این اسیدها با افزایش روند تجدید ساختار لایه های پوست سبب تسریع در روند بازسازی پوست شده و در عین حال به از بین بردن شیارهای پوستی و لک های قهوه ای کمک شایانی می کنند البته بهتر است از روش پیلینگ در زمستان بهره گرفت زیرا نور آفتاب برای پوست های حساس شده بسیار مضر است.
چه زمانی لیزر تاثیر دارد؟
ما در افراد بالغ غیر باردار لیزرها را در فاز قرمز و کبودی استریاها توصیه می کنیم چون در این زمان درمان موثرتر است. بهترین لیزرهایی که برای این کار استفاده میشود لیزرهای PDL Pulse Dye Laser با طول موج ۵۸۵ و ۵۹۵ است. سیستم دیگری که می تواند موثر باشد IPL است. این سیستم از جنس نور متمرکز است. لیزرهای جدیدتری هم هستند که می تواند کمک کننده باشد مثلا انواع لیزرهای فرکشنال مثل لیزر Affirm و Fraxel که پزشکان بسیاری برای درمان استریا از آن استفاده می کنند. بعضی پزشکان نیز از سیستمهای R.F یعنی رادیو فریکونسی استفاده می کنند. این سیستم پوست را می کشد و در نتیجه می تواند این خطوط را کوچک تر کند تا کمتر نمایان باشند.
چند جلسه لیزرلازم است؟
اگر به دنبال کم رنگ کردن استریاها هستید به جلسات متعدد لیزر نیاز دارید. معمولا با ۳ تا ۶ جلسه لیزر تنها ۱۰ تا نهایتا ۴۰ درصد احتمال بهبود وجود دارد و نباید انتظار درمان کامل داشت. زیرا متاسفانه با پاره شدن الیاف کلاژن و نازک شدن درم یا پوست میانی تغییراتی در پوست به وجود می آید که دیگر قابل برگشت کامل نیست.
در دوران بارداری لیزر ممنوع
درست است که میگوییم استریاها را باید در همان ابتدای به وجود آمدن یعنی وقتی قرمز و کبود است درمان کرد و شروع بسیاری از استریاها در دوران حاملگی است ولی در این دوران کل لیزرها ممنوع است نه به دلیل اینکه لیزر به جنین آسیب می رساند چون لیزرها توان عبور از بدن شخص را ندارد و نمی تواند به جنین برسد بلکه بیشتر به این دلیل می گوییم ممنوع است که خود لیزر می تواند در فرد استرس ایجاد کند و چرا باید مادر باردار باید چنین استرسی را تحمل کند؟ فقط می توان توصیه کرد که مادران در این دوران از کرم های چرب بسیار استفاده کنند.
راه های دیگر درمان ترک پوستی (استریا)
عصاره پیچک و گیاه دم اسبی از جمله موادی اند که در بعضی کرم ها مورد استفاده قرار می گیرند و چون محرک و فعال کننده ی ساخت فیبرهای پوستی اند، از تغییرات فیبرهای کلاژن و الاستین جلوگیری می کنند. مصرف روغن کرچک و روغن جوانه ذرت نیز مؤثر است.
با مصرف کرم ها و روغن ها طی شش تا هشت هفته رنگ ترک ها به تدریج روشن تر می شود و خطوط باریک تر و پرتر می شوند. مصرف این کرم ها را تا دستیابی به نتیجه مطلوب باید ادامه داد.
البته توجه داشته باشید که محتویات کرم های موجود در بازار سیاه متفاوت است. بعضی تنها حاوی گلیسرین و وازلین اند ولی گروهی دیگر از مواد تشکیل دهنده جفت، ساخته شده اند. در عده ای ویتامین وجود دارد و در عده ای دیگر سیلیسیوم … به هرحال کرم های مرطوب کننده به پوست آب می رسانند و یک پوست مرطوب سخت تر و مقاوم تر از یک پوست خشک است.
باید بدانیم که ترک پوستی، به دشواری بر طرف می شود و باید حتماً با ورزش های مناسب بارداری و پیشگیری از فشار آمدن شدید روی پوست از بروز آن جلوگیری کرد. در بسیاری موارد پس از زایمان از گن ها و ورزش های مخصوصی استفاده می شود تا بتوان بروز ترک پوستی را به حداقل رساند.
