سردردهای سینوسی و راه درمان آن
سینوسها حفرههای کوچک و پر از هوایی هستند که در پشت استخوان گونه و پیشانی ما قرار دارند. سینوزیت یک بیماری شایع است که در آن پوشش سینوسها ملتهب میگردد. این بیماری معمولاً در اثر عفونتهای ویروسی ایجاد میشود و اغلب ظرف دو یا سه هفته بهبود مییابد. سردرد از علامت شایع این بیماری محسوب میشود. سردردهای سینوسی، نوعی از سردردها طبقهبندی میشوند که در اثر التهاب سینوسها (سینوزیت) به وجود میآید. آنها بهصورت دردهای مبهم و ضربان دار در قسمت بالایی صورت ایجاد میشوند. بسیاری از افراد تصور میکنند سردرد آنها یک سردرد سینوسی است،ولی درواقع به احتمال زیاد سردرد آنها میتواند ناشی از میگرن و یا سردردهای تنشی باشد.
اگر به سردردی مبتلا شدید که با دارو کنترل نگردید، بخصوص اگر بیش از یک هفته طول کشید، مهم است به پزشک خود مراجعه نمایید، چرا که جهت درمان مناسب، نوع سردرد باید بهدقت تشخیص داده شود. سردردهای سینوسی، میگرن، سردرد تنشی، سردرد خوشهای و غیره نیاز به ارزیابی یک متخصص مغز و اعصاب در حوزه سردرد دارد. تشخیص درست این سردردها در درمان آنها بسیار مؤثر است. متخصصین ما در کلینیک تخصصی مغز و اعصاب دکتر سخابخش سابقه پزشکی بیمار را بررسی کرده و یک معاینه عصبی دقیق به عمل میآورند. ممکن است پزشک به جهت مشخص نمود علتهای زمینهای سردرد و یا علتهایی که باعث بدتر شدن شرایط سردرد شدهاند، ارزیابیهای تکمیلی دیگری را انجام دهد.
علل ایجاد سردردهای سینوسی
سینوسها، فضاهای کوچک و توخالی در جمجمه هستند که از هوا پر شدهاند. آنها در پشت گونه، چشمها و بینی واقع شدهاند. آنها به داخل بینی راه دارند، این امر باعث میشود ترشحات مخاطی به راحتی تخلیه شده و هوا در سینوسها جریان یابد. هنگامی که لایه پوششی بینی و مجرای هوایی آن دچار عفونت میشود – برای مثال، هنگام سرماخوردگی – این عفونت میتواند به سینوسها گسترش یافته و باعث تورم آنها گردد که علت سردرد پشت سر ، پشت گونه، چشم ها و … گردد. دریچهای که بین سینوس و بینی قرار دارد، ممکن است مسدود گردد، درنتیجه ممکن است فشار داخلی سینوسها افزایش یابد. این بیماری تحت عنوان ” سینوزیت” شناخته میشود. در برخی از افراد مبتلابه سینوزیت، فشار داخلی سینوسها به حدی افزایش مییابد که باعث درد، یا یک سردرد سینوسی میشود. ممکن است برای مدتی احساس گرفتگی و یا پر شدن بینی را تجربه نمایید، اما بهطورمعمول پس از رفع سرماخوردگی این حالت بهبود مییابد. سینوزیت و سردرد سینوسی ممکن است برای مدتی ادامه داشته باشد. این حالت معمولاً زمانی اتفاقی میافتد که باکتریها در داخل سینوسها به دام بیافتند و یا بهصورت مکرر در اثر آلرژی سینوسها متورم گردند.سینوزیت آلرژیک یکی از شایعترین (و دردناکترین) عارضههای بینی است. سینوزیت آلرژیک واکنش دستگاه ایمنی بدن به آنتیژنهای هوابردی است که از طریق تنفس وارد حفره بینی میشوند.
علائم
سردردهای سینوسی معمولاً ثابت و ضربان دار هستند. آنها معمولاً در ناحیه صورت احساس میشوند، (در اطراف چشمها، گونهها و پیشانی) و معمولاً در یکطرفه صورت خود را نشان میدهند. معمولاً در هنگام صبح این سردردها بدتر میشوند و در طول زمان تا بعدازظهر بهآرامی بهتر میگردند. ممکن است هنگام حرکت دادن سر، خم شدن و همچنین هنگام تغییرات شدید دمایی (مثلاً هنگام خارج شدن از یک محیط گرم به یک محیط سرد) درد بدتر شود. ممکن است درد در دندانهای فک بالایی و یا قسمتهای دیگر سر انتشار یابد. احتمال دارد صورت متورم شده و یا نسبت به لمس حساس گردد. همچنین ممکن است شما سایر علائم بیماری سینوزیت را نیز دارا باشید، مانند وجود ترشحات سبز و یا زردرنگ از بینی و بالا رفتن حرارت بدن (تب).
علائم سردردهای سینوسی میتواند شبیه علائم سردردهای میگرنی و یا سردردهای تنشی باشد. بنابراین گاهی تمایز بین نوع سردردها میتواند مشکل باشد. بااینحال سردردهای سینوسی معمولاً همراه با دیگر علائم سینوزیت ظاهر میشود، مانند تب، ترشحات بینی، خستگی و وجود درد در بالای دندانها. بهطورکلی اگر در صورت شما درد وجود داشته باشد و یا مبتلابه سردرد باشید و درعینحال علائم سینوزیت وجود نداشته باشد، بهاحتمالزیاد سردرد شما از نوع میگرن و یا سردردهای تنشی میباشد. علائم این دو بیماری بسیار شبیه به عفونتهای سینوسی است که میتواند تشخیص را با مشکل روبرو کند. گزارشهای متعددی نشان داده است، حدود ۹۰ درصد بیماران که از سردرد سینوسی و سینوزیت شاکی بودهاند در حقیقت به بیماری میگرن مبتلا گشته بودند. تفاوت اصلی این است که عفونت سینوس با حالت تهوع و استفراغ در ارتباط نمیباشد، این نشانهها در بیماران میتواند بیانگر سردردهای میگرنی باشد. علائم سردردهای میگرنی هنگام وجود صدا و یا نور ممکن است بدتر شود.
درمان
اگر سردرد پس از یک هفته بهبود نیافت، بدتر شد و یا مجدداً عود نمود، به پزشک مراجعه نمایید. تشخیص سردردهای سینوسی اغلب از طریق بررسی سابقه پزشکی و معاینه فیزیکی صورت میپذیرد. آزمایش خون و اشعه ایکس معمولاً موردنیاز نیست. درمان سردردهای سینوسی بر کاهش التهاب در مجاری سینوسها متمرکز است بهنحویکه به راحتی ترشحات سینوس تخلیه شده و فشار آنها کاهش یابد، درنتیجه سردرد میتواند فروکش نماید. آنتیبیوتیکها همیشه لازم نمیشوند.
ممکن است پزشک موارد زیر را تجویز نماید:
داروها
مانند:
- آنتیبیوتیکها : اگر تصور شود علت سردرد شما عفونت باکتریایی میباشد، ممکن است آنتیبیوتیک تجویز گردد.
- آنتیهیستامینها : اگر علت سردرد مربوط به آلرژی باشد، انتی هیستامین (ضد حساسیت) تجویز میگردد.
- اسپری و یا قطره کورتیکواستروئید که میتواند در کاهش تورم سینوسها مؤثر باشد.
در برخی موارد، ممکن است پزشک شما را به یک متخصص گوش و حلق و بینی (ENT) ارجاع دهد تا برای مشخص شدن علت زمینهای بیماری، بررسیهای تکمیلی صورت بپذیرد.
اگر هیچکدام از درمانهای توصیهشده کمککننده نباشد، ممکن است متخصص گوش و حلق بینی به جهت تخلیه راحتتر سینوسها، عمل جراحی سینوس را توصیه نماید.
درمان در منزل
داروهای خانگی برای درمان سینوزیت و درمان سردرد تنشی، بر روی تخلیه راحتتر سینوسها، کمک به کاهش التهاب و کاهش فشار آنها متمرکز میشوند.
اگر شما دچار علائم خفیف باشید، ممکن است در خانه قادر به درمان آنها باشید، توسط راهکارهایی از قبیل:
- استراحت و نوشیدن مایعات زیاد
- مصرف مسکنهای غیر نسخهای، مانند استامینوفن یا ایبوپروفن
- استفاده از اسپری و یا قطرههای ضد احتقان یا بازکننده بینی – در یک نوبت نباید بیش از یک هفته از آنها استفاده نمود.
- نگهداشتن یک حوله گرم بر روی سینوس آسیبدیده برای چند دقیقه و تکرار آن چندین بار در روز
- شستوشوی درون بینی با سرم نمکی یا محلولهای آماده موجود در داروخانهها – این امر میتواند با تمیز کردن مخاط بینی، باکتریها و ذرات آلرژیزا را برطرف کرده و به کاهش تورم سینوسها کمک نماید.
- نوشیدن مقدار زیادی مایعات به جهت حفظ آب بدن
- مرطوب کردن هوا
- استفاده از کمپرس گرم در صورت
نکاتی برای پیشگیری
سردردهای سینوسی میتوانند دردناک باشند، بنابراین رعایت اقدامات احتیاطی میتواند برای شما سودمند باشد. در اینجا چند راهنمایی برای جلوگیری از سردردهای سینوسی ارائه میشود:
- اجتناب از محرکها: برخی از غذاها و یا بوی آنها میتواند یک سردرد سینوسی را آغاز کند. شناخت محرکها میتواند به شما کمک کرده تا از بروز سردردهای سینوسی پیشگیری نمایید. برای جلوگیری از بروز سردرد، کنترل استرس نیز مهم میباشد.
- ورزش: ورزش میتواند تنشهایی را که باعث سردرد میشوند، کاهش دهد. نشان دادهشده، داشتن اضافهوزن میتواند با سردرد در ارتباط باشد. تا آنجا که برایتان ممکن است وزن خود را متناسب نگه داشته و بهطور منظم ورزش کنید.
- بررسی میزان استروژن: در زنان، تغییر در استروژن میتواند به سردرد منجر شود. اگر شما داروهای هورمونی مصرف میکنید و یا وارد دوران یائسگی شدهاید، با پزشک خود در این خصوص صحبت کنید چراکه میتواند عامل بروز سردردهای شما باشد.
- آنتیاکسیدانها: مقدار زیادی از میوهها و سبزیجات مصرف نمایید چراکه سرشار از آنتیاکسیدانها هستند.
درمان درد سینوس با روش های خانگی
درد سینوس را با رطوبت درمان کنید.
مخاط خشک و غلیظ موجود در مجاری بینی و سینوس میتواند پوستههایی را شکل دهد که مانع تخلیه سینوسی میشوند و ویروسها و دیگر ذرات را در مجاری بینی و سینوسی نگه میدارند. افزایش رطوبت و جذب مایعات زیاد به بدن باعث میشود که مخاط شما رقیق شود و دوباره به حرکت درآید. بعضی از روشهای طبیعی موثر در تخلیه سینوسها شامل نوشیدن مایعات فراوان، استفاده از یک دستگاه مرطوبکننده، خودداری از تماس با هوای سرد و خشک، گرفتن دوش پر از بخار و نوشیدن یک فنجان چای یا سوپ داغ است.
برای تسکین فشار سینوسی بینی خود را شستوشو دهید.
شستوشو با آبنمک بهترین شیوه برای تمیز کردن بینی و سینوسهاست، بهطوریکه این شستوشو میتواند از درد سینوسی جلوگیری کند یا آن را تسکین دهد. شما میتوانید از اسپری بینی نمکی استفاده کنید، اما بیشتر متخصصان توصیه میکنند که از بطری شستوشوی بینی، یا کیت شستوشو استفاده کنید. با استفاده از کیت شستوشوی سینوس میتوانید بینی خود را شستوشو دهید. روش استفاده به اینگونه است که ابتدا یک لیوان ۲۳۰سیسی را پر از آب ولرم تقطیرشده یا ضدعفونی شده کنید. از آب شیر استفاده نکنید، مگر آنکه آن را حداقل برای چند دقیقه (۳ دقیقه و با دمای بالا) جوشانده باشید. نصف قاشق چایخوری به آن نمک بزنید و ذرهای جوششیرین اضافه کنید. سپس بینی خود را بشویید.
بهتناوب از کمپرسهای گرم و سرد استفاده کنید.
قرار دادن حوله گرم روی چشمها و بینی میتواند به گرم کردن مجراهای بینی کمک و ترشحات را نرم و شل کند.علاوه بر این، میتوانید با استفاده متناوبی از کمپرسهای گرم و سرد باعث تسکین درد سینوسی و فشار سینوسی شوید. بدین منظور ابتدا به مدت حدود ۳ دقیقه یک حوله گرم را روی سینوسهای خود قرار دهید. سپس این حوله را بردارید و به مدت ۳۰ ثانیه یک کمپرس سرد را روی سینوسهای خود قرار دهید. استفاده تناوبی از کمپرسهای گرم و سرد را برای چهار بار در روز و هر بار بیش از سه بار انجام دهید.
گنجاندن ادویه در رژیم غذایی به تسکین فشار سینوسی کمک میکند.
بسیاری از افراد درمییابند که غذاهای ادویهداری همچون فلفلها یا خردل تند میتوانند مجاری بینی آنها را باز کنند و باعث تسکین درد سینوسی آنها شوند. تحقیقات نشان میدهند که کپسایسین، یکی از مادههای فعال در فلفلهای چیلی، در تسکین بعضی از انواع دردها موثر است. در یکی از تحقیقها از فرآوردههای کپسایسینی بهمنظور درمان بعضی از سندرمهای درد صورت استفاده شد که نتایج آن نیز امیدوارکننده بود.
میان سردرد سینوسی و سردرد میگرنی تفاوت قائل شوید.
بسیاری از افراد فکر میکنند که به دلیل فشار سینوسی دچار درد سینوسی میشوند، اما حقیقت امر این است که دچار سردرد میگرنی هستند. درد میگرنی میتواند همان عصبهایی را درگیر کند که حفرههای سینوسی درگیر میکنند و غالبا نیز درد میگرنی همراه با احتقاق بینی است. درد میگرن نیز با خم شدن فرد بدتر میشود. اگر دلیل درد سینوسی شما میگرن باشد، بهترین درمان طبیعی این است که در یک اتاق تاریک و ساکت دراز بکشید.
برای تسکین درد سینوسی زمزمه کنید.
بعضی از افراد گزارش دادند که زمزمه یکساعته باعث بهبود درد سینوس آنها شد. نتایج یکی از تحقیقات انجامگرفته در کشور سوئد نشان داد که زمزمه میتواند سینوسها را رقیق نگه دارد و از عفونت سینوسی جلوگیری کند. اکنون این سوال مطرح میشود که چگونه زمزمه میتواند مانع عفونت سینوسی شود؟ زمزمه هم جریان هوا در سینوسها و همسطح نیتریک اکسید در سینوسها را افزایش میدهد. ترکیب نیتریک اکسید و جریان هوا میتواند خطر سینوزیت را کاهش دهد. بنابراین، اگر مبتلابه سرماخوردگی یا آلرژی هستید، برای جلوگیری از عفونت سینوسی میتوانید زمزمه کردن را شروع کنید.
با استفاده از ارتباط ذهن و بدن باعث تسکین درد سینوسی شوید.
تکنیکهایی همچون تمرینهای مربوط به نفس عمیق و تمرینهای آرامسازی که نهایت استفاده را از ارتباط ذهن و بدن میبرند از شیوههای بسیار موثر برای تسکین درد سینوسی محسوب میشوند. این تمرینها میتوانند با افزایش توانایی ذهن ادراک درد را تحت تاثیر قرار دهند و از درد مزمنی که غالبا همراه با فشار سینوسی است بکاهند. بعضی از این تمرینها شامل بیوفیدبک (پسخوراند زیستی)، مدیتیشن، یوگا و هیپنوتیزم هستند.
از عوامل ایجادکننده درد سینوسی دوریکنید.
اسپریهای ضد احتقاق بینی غیر تجویزی یکی از مهمترین چیزهایی است که باید از آنها دوری کرد. این اسپریها باعث تسکین فوری میشوند، اما پس از چند روز فشار سینوسی و احتقاق بینی شدیدتری را موجب میشوند. نوشیدن الکل یکی دیگر از عواملی است که باعث تشدید درد سینوس و احتقاق میشود. علاوه بر این، سعی کنید که وسیله مرطوبکننده را همواره تمیز نگهدارید تا از آلرژیهای قارچی جلوگیری کنید. ملحفه و روتختی خود را با آب گرم بشویید تا عاری از مواد آلرژیزا شوند و همچنین در صورت داشتن سینوزیت، سرماخوردگی یا آلرژی بینی از شنا، رانندگی و پرواز خودداری کنید.
از محدودیتهای روشهای طبیعی تسکین درد سینوس آگاهی داشته باشید.
اگر با علائمی همچون تخلیه مخاطی زرد یا سبزرنگ، تب مداوم یا گردن خشک، درد بیش از ۲۴ ساعت، آشفتگی، ضعف، بیحسی، احساس مورمور و حالت تهوع و استفراغ مداوم مواجه شدید، نباید برای تسکین درد خود دست به خوددرمانی بزنید.استفاده از روشهای طبیعی تسکیندهنده درد سینوس خوب است، به شرطی که درد شما ملایم باشد یا سردرد شما مربوط به یک سرماخوردگی یا یک آلرژی باشد، اما اگر درد شما شدید است و این روشهای طبیعی هیچ تاثیری روی تسکین درد شما ندارند باید به پزشک خود مراجعه کنید.
