در اطراف ما آدم های زیادی با مشخصه های متفاوتی زندگی می کنند. گاهی بعضی از آن ها مثبت نگر و برخی دیگر بسیار منفی نگر هستند. در این میان هم افرادی هستند که نه با کسی تعامل دارند و نه مایل به بودن در جمع هستند که این مساله برای خودشان دلپذیر است و برای اطرافیان سخت و عذاب آور. در این مقاله با اختلال شخصیت اسکیزوئید و درمان آن آشنا خواهید شد. 
اختلال شخصیت اسکیزوئید چیست؟
اختلال شخصیت اسکیزوئید مجموعه ای از شرایط و حالت هایی است که گروه الف (A) یا اختلالات شخصیتی غیرعادی نامیده می شود. افراد مبتلا به این اختلال معمولا خاص و عجیب و غریب به نظر می رسند. این افراد در برابر ارتباطات اجتماعی بی تفاوت بوده و اغلب از آنها کناره گیری می کنند. معمولا آن ها افراد تنهایی هستند که فعالیت های انفرادی را ترجیح داده و به ندرت عواطف و احساسات شدید و پرشور خود را بیان می کنند. اگر چه اسکیزوفرنی و اختلال شخصیت اسکیزویید از نظر لغوی به یکدیگر نزدیک بوده و مکن است علائم مشابهی داشته باشند اما این دو کاملا با یکدگیر متفاوت هستند. بسیاری از افراد مبتلا به اختلال شخصیت اسکیزوئید تمایل به انتخاب مشاغلی انفرادی دارند- از جمله ماموران امنیتی شبانه، کارمند کتابخانه یا آزمایشگاه. با این حال، آن ها قادر هستند که عملکرد نسبتا خوبی در شغلهایشان ارائه دهند.
علائم اختلال شخصیت اسکیزوئید
افراد مبتلا به اختلال شخصیت اسکیزوئید اغلب افرادی منزوی هستند و زندگی خود را بگونه ای برنامه ریزی می کنند که با دیگران تماس یا ارتباطی نداشته باشند. بسیاری از آنها هرگز ازدواج نمی کنند و در بزرگسالی و میانسالی همچنان با والدین خود زندگی می کنند. دیگر ویژگیهای رایج و متداول بین این افراد عبارتند از:
– عدم تمایل یا لذت بردن از ارتباط نزدیک و صمیمانه حتی با اعضای خانواده
– انتخاب فعالیت ها و شغل های انفرادی
– لذت بردن از فعالیت هایی محدود از جمله فعالیت های جنسی
– نداشتن دوست صمیمی به جز خویشاوندان درجه اول
– مشکل در برقراری ارتباط با دیگران
– بی تفاوتی در برابر تحسین یا انتقاد دیگران
– افرادی گوشه گیر که احساسات خود را به ندرت بروز می دهند
– پرداختن به افکار پوچ یا توهمات زنده در مورد زندگی درونی پیچیده
این اختلال در مردان بیشتر است یا زنان؟
شیوع شخصیت اسکیزوئید کمتر از ۱ درصد افراد جامعه و در مردان شایع تر از زنان است. مانند سایر اختلالات شخصیتی علت خاصی برای آن شناخته نشده، ولی هر دو عامل ژنتیکی (سابقه خانوادگی) و محیطی (خانواده نا امن و بدون گرمی و صمیمیت و محبت) در آن نقش ایفا می کنند. این افراد از زندگی خود راضی هستند و کمتر به مشاور مراجعه می کنند بنابراین این کار باید از طرف خانواده فرد انجام گیرد. اختلال معمولا اواخر نوجوانی یا اوایل بزرگسالی آغاز می شود.
علت بروز اختلال شخصیت اسکیزوئید
علل پیدایش اختلال شخصیت اسکیزوئید چندان شناخته شده نیست اما تصور می شود که ژنتیک و محیط در شکل گیری آن موثر باشند. برخی از متخصصان بهداشت روان بر این باورند که دوران کودکی تلخی که فاقد محبت، ملایمت، عواطف و احساسات بوده باشد می تواند در شکل گیری این اختلال موثر باشد. خطر بالاتر ابتلا به بیماری اختلال شخصیت اسکیزوئید در خانواده هایی با افراد مبتلا به اسکیزوفرنی نشان دهنده آن است که حساسیت ژنتیکی نیز عاملی موثر در به ارث رسیدن این اختلال است.
چگونگی تشخیص اختلال شخصیت اسکیزوئید
در صورت مشاهده علائم این نوع اختلال شخصیتی، پزشک معالج با بررسی کامل تاریخچه پزشکی و معاینات بدنی احتمالی به ارزیابی آن می پردازد. اگر چه هیچ گونه تست آزمایشگاهی مخصوص شناسایی اختلال های شخصیتی وجود ندارد اما پزشک می تواند از برخی آزمایش های تشخیصی استفاده کرده و بیماری جسمی به وجود آورنده این علائم را شناسایی کند.
در صورتی که هیچ گونه عامل فیزیکی پدید آورنده این علائم یافت نشود، پزشک عمومی فرد را به روان شناس، روان پزشک یا متخصصان بهداشت روان که برای تشخیص و درمان بیماری های ذهنی آموزش دیدهاند ارجاع می دهد. روان شناسان و روان پزشکان با استفاده از گفت و گوها و ابزارهای سنجش طراحی شده مخصوص به بررسی اختلال شخصیتی در فرد مورد نظر می پردازند.
چه مواردی برای افراد اسکیزوئید خطر محسوب میشود؟
افراد مبتلا به اختلال شخصیت نوع اسکیزوئید در معرض افزایش خطر بروز مواردی مانند افسردگی، اضطراب، مشکلات کاری، مدرسه و ارتباط های اجتماعی، دیگر اختلالات شخصیتی، اعتیاد به الکل یا مواد مخدر، اقدام به خودکشی و… هستند.
درمان
روان درمانی: درمان بیماران دچار اختلال شخصیت اسکیزوئید شبیه درمان افراد مبتلا به اختلال شخصیت پارانوئید است. با این تفاوت که تمایل و استعداد بیماران اسکیزوئید برای درون نگری با انتظارات درمانگر همخوانی دارد و اینها گرچه ممکن است با درمانگر رابطه ای صمیمی برقرار نکنند، اما در روان درمانی فعالانه شرکت می کنند. به تدریج که بیمار اسکیزوئید به درمانگر اعتماد پیدا می کند، با دلشوره و هیجان بسیار، ترس فراوان خود را از اینکه به نحو غیر قابل تحملی وابسته شود و حتی به تدریج با درمانگر یکی شود، و نیز خیالات و دوستان تصوری فراوان خود را بر ملا کنند.
در گروه درمانی، این گونه بیماران ممکن است تا مدت ها ساکت بمانند، اما بالاخره مشارکت می کنند. در برابر حملات پرخاشگرانه سایر اعضای گروه به این بیماران – که چرا این قدر ساکت مانده اند – باید از بیمار دفاع کرد. به تدریج اعضای گروه برای بیمار اسکیزوئید اهمیت پیدا می کنند و او که در جاهای دیگر انزوا پیشه می کند، ممکن است تنها تماس اجتماعی خود را در همین گروه برقرار کند.
دارو درمانی: درمان با مقادیر کمی داروهای ضدّ روان پریشی، ضد افسردگی و محرک روانی (psychostimulant) در برخی از بیماران موثر بوده است. داروهای سروتونرژیک ممکن است از حساسیت بیمار به طرد (rejection) کم کند. بنزودیازپین ها می توانند به کاهش اضطراب بین فردی کمک کنند.
وضعیت افراد مبتلا به اختلال شخصیت اسکیزوئید در آینده
اگر چه برخی رفتارهای این افراد ممکن است عجیب و غریب باشد اما افراد مبتلا به اختلال شخصیت اسکیزوئید بطور کلی می توانند در زندگی روزمره خود عملکرد خوبی داشته باشند. با این وجود، ممکن است آن ها نتوانند ارتباطات معناداری را شکل دهند یا برای خود خانواده ای تشکیل دهند. تحقیقات نشان داده است که ممکن است این افراد برخی اوقات ناتوانی اجتماعی، مالی یا شغلی را تجربه کنند.
