در این مقاله با انواع سرطان، علل ایجاد آن ها، علائم و نشانه های سرطان، پیشگیری و درمان سرطان آشنا خواهید شد.
سرطان چیست؟
سرطان به دسته ای از بیماری هایی گفته می شود که عامل رشد غیر طبیعی سلول های بدن هستند و سلول های بدن بطور غیر قابل کنترلی تکثیر و در بقیه قسمت های بدن پخش می شوند (متاستاز).
رشد غیر طبیعی این سلول ها در نهایت منجر به تشکیل توده های بزرگ (تومور) می گردد. این تومورها به دو دسته تومورهای بدخیم و خوش خیم تقسیم شده که تومورهای خوش خیم تهدید کننده حیات نمی باشند، احتمال بروز سرطان در همه سنین وجود دارد ولی با افزایش سن زیادتر می شود، بیش از ۴۰% سرطان ها قابل پیشگیری هستند.
امروزه برای بسیاری از سرطان های شایع (مردان: معده و روده، زنان:سرطان سینه) و کشنده روش های تشخیص زود هنگام بیماری وجود دارد و در صورت تشخیص در مراحل اولیه، درمان سرطان بسیار موثر است.
انواع سرطان ها و علل ایجاد آن ها:
• سرطان لب
سیگار، تابش طولانی مدت اشعۀ آفتاب.
• سرطان حفره ی دهان
الکل، کمبود آهن و ویتامین، سیفیلیس، علل قارچی و ویروسی.
• سرطان گلو
سیگار، الکل.
• سرطان مری
الکل، چای داغ، ماهی دودی، تریاک، ترس زیاد، کمبودهای غذایی، علل ناشناخته.
• سرطان ریه
سیگار، ترکیبات رادیواکتیو و معدنی.
• سرطان معده
تغذیه نامناسب، علل گوارشی، ارث، جنس ( بیشتر در مردان هست و در گروه خونی A)، سیگار، علل ناشناخته.
• سرطان روده
مصرف زیاد چربی های حیوانی و مصرف کم سبزیجات و میوه، ارث، علل داخلی، سیگار.
• سرطان کبد
هپاتیت C و B مزمن، مصرف اتانول و الکل، سیروز، داروهای دوپینگ ( انرژی زا).
• سرطان کیسه صفرا
سنگ های مزمن کیسه صفرا، علل ناشناخته.
• سرطان لوزالمعده (پانکراس)
عفونت ها، سیگار، گوشت های حیوانی زیاد، علل ناشناخته.
• سرطان کلیه
سیگار، ارث، علل ناشناخته.
• سرطان مثانه
انگل شیستوزومیا، سنگ مثانه، داروها، عفونت ها، مواد شیمیایی، سیگار.
• سرطان پروستات
ترکیبات نفتی، علل هورمونی، سیگار، علل ناشناخته.
• سرطان تخمدان ها
استروژن زیاد، علل ناشناخته.
• سرطان رحم و گردن رحم
ویروس ها، استروژن زیاد، سیگار، چاقی، مقاربت جنسی، فقر اجتماعی و اقتصادی.
• سرطان پستان
ژنتیکی، زنانی که پس از ۳۰ سالگی آبستن می شوند، اشعۀ یونیزان، زنانی که هرگز حامله نشوند، سیگار.
• سرطان پوست
اشعۀ آفتاب، مواد معدنی، پوست روشن، آرسنیک، خال های مادرزادی بدخیم.
• سرطان چشم
ناشناخته، ارث.
• سرطان گوش
عفونت های مزمن، اشعه ی خورشیدی، علل مادر زادی.
• سرطان مغز
منشأ از سایر سرطان های بدن به ویژه سینه و پستان ( متاستاز)، علل ناشناخته.
• سرطان استخوان
داروها، اشعه، متاستاز از پستان، پروستات، کلیه، ریه، علل ناشناخته.
• سرطان خون
مادرزادی، تشعشع و مواد شیمیایی، عفونت ها، علل ناشناخته.
• سرطان قلب و عروق
ارث، متاستاز از پستان و ریه و….، علل ناشناخته.
• سرطان بینی
اشعه ی خورشیدی زیاد، خال های بدخیم.
• سرطان تیروئید
سابقه ی تابش اشعه ی رادیواکتیو به سر و گردن، جنسیت ( در زنان ۳ برابر بیشتر از مردان است )، علل ناشناخته.
نشانه ها و علائم سرطان:
سرطان موجب بروز علائم و نشانه های متفاوتی می گردد. علائم احتمالی سرطان شامل موارد زیر می باشد:
• توده یا برآمدگی در پستان یا هر نقطه دیگر از بدن
• خال جدید یا هرگونه تغییر واضح در خال ها و یا زگیل های موجود در بدن
• زخم های پوستی که بهبود نیابد
• تغییرات در عادات دفع ادرار و مدفوع
• سوء هاضمه مزمن یا اشکال در بلع غذا
• کاهش وزن بدون علت مشخص
• خونریزی یا ترشحات غیر عادی از مجاری طبیعی بدن
وجود این علائم و سایر نشانه ها همیشه دلیل بر وجود سرطان نیست. این علاوم می توانند به دلیل عفونت ها؛ تومورهای خوش خیم و یا سایر مشکلات نیز ایجاد شوند. مهم است که پزشک این علایم یا دیگر تغییرات بدنی را مشاهده کند. تنها پزشک می تواند بیماری را تشخیص دهد. فردی که دارای این علائم است نباید منتظر درد باشد؛ چون سرطان در مرحله اولیه درد ندارد.
تشخیص سرطان:
با تشخیص زودرس سرطان، درمان اغلب بسیار موثر می باشد. آزمایشات غربال گری همانند سیگموئیدسکوپی، آزمایش خون مخفی مدفوع، ماموگرافی و پاپ اسمیر سرطان را در مراحل اولیه شناسایی می کنند.
درمان سرطان:
روش های درمان متعددی از جمله جراحی، شیمی درمانی و پرتو درمانی برای درمان بیماری سرطان انجام می شود. پزشک یک روش یا ترکیبی از آن ها را به کار می برد و این بستگی به محل سرطان، انتشار سرطان، سن بیمار و وضعیت عمومی فرد و عوامل دیگر دارد. به علت عوارض جانبی داروهای ضد سرطان مورد استفاده بر علیه سلول های سرطانی، سلول های سالم و بافت ها نیز در معرض خطر آسیب قرار دارند.
بعضی بیماران از عوارض بیماری، بیشتر از خود بیماری وحشت دارند. اما پزشکان و بیماران بر روش درمانی تکیه می کنند که علاوه بر این که سلول های سرطانی را نابود می کند، کم ترین عوارض جانبی را نیز داشته باشد. پزشکان می توانند راه هایی را برای کاهش مشکلات احتمالی رخ داده در طول درمان یا بعد از آن پیشنهاد کنند.
جراحی عملی است که در آن سرطان را بر می دارند. عوارض جانبی جراحی به عوامل زیادی مثل اندازه و محل تومور؛ نوع عمل و وضعیت عمومی بیماری بستگی دارد. بیماران بعد از عمل جراحی درد دارند که می توان آن را با دارو کنترل کرد
توصیه های مهم برای مقابله با سرطان:
برای مبتلا نشدن به سرطان که سرانجام آن پناه آوردن به شیمی درمانی است، بهتر است از موادی که سرطان زا هستند دوری جست و با آن ها مقابله کرد. همان طور که گفته شد این کار بسیار آسان تر از تحمل درد درمان ناپذیر سرطان است.
ــ هرگز سیگار و سایر انواع دخانیات استعمال نکنید، و از آلوده کردن محیط زیست جداً خودداری کنید. محیط زیست آلوده نیز یکی از عوامل ابتلا به سرطان است.
ــ غذاهای پرچرب و نمک سود و استفاده از ترکیبات گوشت قرمز به طور مداوم قادرند سرطان های متعدد گوارشی، به ویژه معده، ایجاد کنند پس هنگام مصرف این گونه خوراکی ها مواظب باشید.
ــ استفاده از مواد مخدر به ویژه تریاک، سرطان زا است ( سرطان های مری و مثانه در تریاکی ها شایعتر است. )
ــ مواد رادیو اکتیو و سایر ترکیبات حاوی اشعه های مضر سرطان زا هستند.
ــ استعداد ژنتیکی و فامیلی را به خاطر بسپارید و مشاوره های پزشکی را جدی بگیرید.
ــ برخی عفونت های ویروسی و باکتریایی را که مولد سرطان هستند به خوبی بشناسید.
ــ استفاده ی نابجا از برخی از داروها مولد سرطان هستند پس به طور خود سرانه از دارو استفاده نکنید.
ــ چاقی زیاد و کاهش تحرکات قادرند سرطان رحم و پستان ایجاد کنند، پس هنگام غذا خوردن خود را کنترل کنید و از ورزش غافل نشوید.
ــ الکل و سایر ترکیبات مست کننده قادرند سرطان لب و دهان و حنجره و کبد ایجاد کنند.
ــ برخی غذاهای کنسروی، حاوی ترکیبات مضر برای بدن و سرطان زا هستند.
ــ تابش زیاد و مستقیم اشعه ی خورشید به بدن مولد سرطان پوست است.
ــ تماس زیاد با ترکیبات نفتی و بنزین و گازوئیل و کودهای شیمیایی و سایر مواد و داروهای مشابه کارخانجات، مولد سرطان پوست و بیضه و پروستات اند.
ــ استفاده ی مداوم از روغن های حیوانی و ترکیبات قندی و تنقلاتی که با افزودنی های رنگی و صنعتی عرضه می شوند ( مانند بستنی های رنگی، شکلات های رنگی و ساخارین ) می توانند سرطان های متعدد ایجاد کنند پس هنگام مصرف این خوراکی ها، تعادل مصرف را در نظر داشته باشیم.
ــ زایمان در سنین زیر ۱۲ سال و بالای ۴۹ سال موجب سرطان دستگاه تناسلی است، در نتیجه خانواده ها باید تن به ازدواج های زودرس فرزندانشان ندهند، و زوج ها، به ویژه خانم ها نیز سنین مناسب زایمان را مورد توجه قرار دهند.
ــ برخی از بیماری هایی که ممکن است به آن مبتلا باشیم و آن ها را بی اهمیت بدانیم امکان دارد استعداد تبدیل به سرطان را داشته باشند، پس مشاوره با پزشک را فراموش نکنیم.
ــ با انجام ورزش های منظم روز مره، بهداشت فردی و اجتماعی مناسب، رژیم غذایی مفید و تلاش برای کاهش و حتی حذف فشارهای روحی و استرس و آگاهی از عوامل سرطان زا می توان به طور جدی از سرطان پیشگیری کرد.
