با پیروی کردن از رژیم غذایی سالم پیش و در طول دوران بارداری می توان احتمال تولد نوزاد نارس و زایمان زودرس را کم کرد. دوره طبیعی بارداری معمولا ۴۱ هفته به طول می انجامد.
عوامل افزایش خطر رخ دادن زایمان زودرس :
به یاد داشته باشید که اگر مادر جوانی برای اولین بار باردار شده باشد، ممکن است هیچ ایده قبلی در ذهن خود نسبت به زایمان زودرس نداشته باشد و علائم آن را نتواند احساس نماید.
برخی از عوامل مشترک که باعث افزایش خطر ابتلا به زایمان زودرس در مادران باردار خواهد شد، شامل موارد زیر هستند:
• وجود استرس و اضطراب در مادر باردار و یا جنین
• مصرف الکل در دوران بارداری
• سابقه مصرف سیگار در دوران بارداری
• داشتن وزن اضافی زیاد در مادر باردار و یا به دست آوردن وزن اضافی در دوران بارداری
• وجود بیماری هایی مانند دیابت، فشار خون، پره اکلامپسی و یا عفونت
• مراقبت نکردن مادر از خود قبل از تولد نوزاد
• مصرف بیش از حد یا کم مایعات در دوران بارداری
• دوقلو باردار شدن و یا به وجود آمدن تعداد بیش از دو جنین در بدن مادر باردار
• قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی خاص در دوران بارداری و یا مصرف مواد مخدر
• باردار شدن مادر با یک جنین ناقص
اما شما به عنوان یک مادر باردار، همیشه به یاد داشته باشید که داشتن این عوامل بدان معنی نیست که شما یک زایمان زودرس خواهید داشت، ولی وجود آن ها فقط به خطر افتادن بارداری و در نتیجه امکان وقوع زایمان زودرس را افزایش خواهد داد.
علائم و نشانه های زایمان زودرس:
دانستن نکات و علائم زایمان زودرس برای مادران باردار بسیار مهم است. به طوری که وقتی این اتفاق برای شما هم در دوران بارداری پیش آید، بتوانید اقدامات فوری را برای درمان خود و فرزندتان انجام دهید. از این رو، اگر هر یک از علائم زیر در شما به عنوان یک مادر باردار، قبل از هفته سی و هفتم بارداری رخ داده باشد، حتما باید با پزشک معالج خود تماس بگیرید.
این علائم عبارتند از:
• به وجود آمدن پشت درد مداوم که حالت آن متفاوت با زمان های دیگر دوران بارداری احساس شود.
• تغییر در ترشحات واژن مانند افزایش میزان یا قوام ترشحات.
• به وجود آمدن فشار لگنی،به طورتی که فشردگی زیادی در لگن یا مهبل (واژن) شما به وجود آمده باشد، و احساس کنید کودک شما ممکن است هر لحظه از رحم بیرون آید.
• گرفتگی عضلات شکم ، شبیه به دوره قاعدگی، که ممکن است با گذر زمان، میزان آن ها شدت گیرد و یا ثابت بماند.
• ایجاد حالت تهوع، استفراغ یا اسهال در مادر باردار.
• خونریزی شدید از مهبل (واژن).
• به وجود آمدن انقباضات رحمی و یا احساس سفت شدن عضله رحم که هر ۱۰ دقیقه و یا بیشتر اتفاق می افتد.
حاصل مطالعات صورت گرفته بر ۶۶ هزار خانم باردار که در سال ۲۰۱۴ در کشور نروژ انجام شد حاکی از آن بود که عادات غذایی مادران باردار نقش موثری در کاهش شیوع زایمان زودرس دارد.
محققان بر اساس یافته های این تحقیق به این نتیجه رسیدند که احتمال زایمان زودرس در آن دسته از خانم های بارداری که از یک الگوی غذایی محتاطانه برخوردار بوده و مصرف منظم میوه ها، سبزیجات، ماهی، غلات کامل، فیبر و آب کافی را به عنوان نوشیدنی در برنامه غذایی روزانه خود گنجانده اند ۱۲ درصد کمتر از سایر مادران باردار است.
بنا به عقیده محققان:” پیروی از یک الگوی غذایی محتاطانه، بیش از حذف کامل فست فودها در داشتن یک بارداری سالم موثر است.”
رژیم غذایی سالم در دوران بارداری شامل مکمل های ویتامین ب ۹، مولتی ویتامین، ویتامین D، ماهی، فرآورده های پروبیوتیک می باشد.
مصرف مکمل های ویتامین ب ۹
فولات یا ویتامین ب ۹ موجود در مواد غذایی تحت عنوان اسید فولیک در مکمل های غذایی نیز یافت می شود. کمبود ویتامین B9 در دوران بارداری افزایش خطر ابتلا به اسپینا بیفیدا (نقص لوله های عصبی) و سایر ناهنجاری های وخیم مغز و سیستم عصبی جنین را به دنبال دارد.
مصرف کافی ویتامین ب ۹ بخصوص در نخستین هفته های بارداری از اهمیت بسیاری برخوردار است. و این در حالی است که اغلب مادران زمانی متوجه بارداری خود می شوند که یک یا دو ماه از شروع بارداری آن ها گذشته است. به همین دلیل اکیدا توصیه می شود که مصرف مکمل های ویتامین ب ۹ پیش از اقدام به بارداری آغاز شود.
به خصوص نتایج جدیدترین پژوهشی که در نشریه بریتانیایی تغذیه منتشر شد موید آن بود که برای کاهش خطر زایمان زودرس و کم وزنی شدید نوزاد در هنگام تولد، بهتر است مصرف مکمل های اسید فولیک پیش از اقدام به بارداری آغاز شود. زیرا مصرف مکمل ها پس از این دوران چندان موثر نبوده و شروع استفاده از آن در این زمان بسیار دیر است.
برای انجام این تحقیق تعداد ۲۴۱ هزار خانم باردار از نظر مصرف مکمل های اسید فولیک مورد مطالعه و بررسی قرار گرفتند. نتایج تحقیقات انجام شده حاکی از آن بود که احتمال زایمان زودرس در آن دسته از خانم های بارداری که مصرف مکمل های اسید فولیک را پیش از اقدام به بارداری آغاز کرده بودند هشت درصد کمتر از کسانی بود که هیچ مکملی در این دوران دریافت نکرده بودند.
از سویی دیگر احتمال تولد نوزادان ضعیف و کم وزن نیز در این عده از مادران به میزان ۱۹ درصد کاهش یافت. بر عکس مصرف اسید فولیک در ماه های آخر بارداری و تاثیر آن بر زایمان زودرس و همچنین کم وزنی نوزادان هنوز به طور دقیق بررسی و مشخص نشده است.
مصرف مولتی ویتامین
حاصل مطالعات مختلف از جمله پژوهشی که در نشریه آمریکایی تغذیه بالینی به انتشار رسید حاکی از آن است که مصرف منظم مولتی ویتامین ها چند هفته قبل و پس از بارداری در خانم هایی که از وزن طبیعی و متناسبی برخوردارند با کاهش قابل توجه خطر زایمان زودرس همراه است.
محققان دانشگاه های پیتسبورگ آمریکا و آرهوس دانمارک مصرف منظم مولتی ویتامین ها را در طول ۱۲ هفته (۶ هفته قبل و ۶ پس از بارداری) در ۳۵ هزار و ۹۰۰ خانم باردار مورد مطالعه و بررسی قرار دادند. نتایج تحقیقات حاکی از آن بود که مصرف منظم مولتی ویتامین ها در مدت یاد شده در آن دسته از مادران بارداری که وزن طبیعی و متعادل دارند نه تنها کاهش ۱۶ درصدی خطر زایمان زودرس بلکه کاهش ۱۷ درصد تولد نوزادان بسیار ضعیف و کم وزن را نیز به دنبال دارد.
مصرف کافی ویتامین D
مصرف کافی مکمل های ویتامین D در دوران بارداری اهمیت بسیار زیادی دارد. مطالعات انجام شده در سال ۲۰۱۴ بر روی گروهی از خانم های باردار که گزارش نهایی آن در نشریه پزشکی بریتانیا به چاپ رسید نشان داد آن دسته از مادران بارداری که در این دوران میزان ویتامین D کمتری مصرف می کنند بیش از سایر مادران در معرض خطر زایمان زودرس (زایمان پیش از هفته ۳۷ بارداری) قرار دارند.
مصرف ماهی
نتایج تحقیقات پژوهشگران آمریکایی که در نشریه تخصصی مامایی و زنان به چاپ رسید نشان داد که مصرف دو تا سه وعده ماهی در هفته در طول نخستین ماه های بارداری بخصوص در مادران مستعد ابتلا به زایمان زودرس نقش موثری در پیشگیری و کاهش خطر زایمان زودرس دارد.
در حقیقت این مساله حاکی از اهمیت مصرف امگا ۳ در طول دوران بارداری است. پژوهشگران برای انجام این تحقیق میزان مصرف ماهی تا پیش از هفته ۲۲ بارداری را در میان ۸۵۲ خانم باردار که سابقه زایمان زودرس داشتند مورد بررسی قرار دادند.
بر اساس شواهد به دست آمده از این تحقیق خطر زایمان زودرس در خانم های بارداری که در ماه بیش از یک وعده ماهی مصرف می کنند ۳۵٫۹ درصد است در حالی که این رقم در مادران بارداری که میزان مصرف آن ها کمتر از این مقدار است به میزان ۴۸٫۶ درصد افزایش می یابد.
بر این اساس مصرف دو تا سه وعده ماهی در طول نخستین هفته های بارداری با کاهش ۴۰ درصدی زایمان زودرس همراه است.
مصرف فرآورده های پروبیوتیک
بنا به عقیده پژوهشگران انجمن تحقیقات سلامت اسلو در نروژ شیوع زایمان زودرس در مادران بارداری که در رژیم غذایی روزمره خود به طور مرتب از محصولات پروبیوتیک استفاده می کنند کمتر است.
محققان به منظور بررسی ارتباط میان مصرف محصولات لبنی پروبیوتیک و شیوع زایمان زودرس به مطالعه و بررسی بر روی هجده هزار و ۸۰۰ خانم باردار که نهصد و ۵۰ نفر از آن ها سابقه زایمان زودرس داشتند پرداختند. در این مطالعه هر یک از شرکت کنندگان به تشریح عادات غذایی دوران بارداری خود پرداخت. در پایان محققان بر اساس داده های این تحقیق دریافتند که میان مصرف منظم محصولات لبنی پروبیوتیک و کاهش خطر زایمان زودرس ارتباط روشن و موثری وجود دارد.
چگونه می توان مکانیسم اثر محصولات پروبیوتیک را بر فرایند بارداری توجیه کرد؟
محققان بر این باورند که مصرف فراورده های پروبیوتیک در دوران بارداری با از میان بردن باکتری های بیماری زا در بدن منجر به کاهش خطر زایمان زودرس در این دوران خواهد شد.
