نکات مهم که در مورد ادرار باید بدانید
ادرار (به انگلیسی: Urine) مایعی است که توسط کلیهها تولید شده و از طریق مجاری ادراری از بدن دفع میشود. بیشتر ادرار را اوره تشکیل داده و پیاچ آن برای فرد طبیعی نزدیک به هفت است اما در میان انسانها از ۴٫۴ تا ۸ متغیر است. ادرار فرد سالم سمی نیست. اما شامل ترکیباتی است که توسط بدن به عنوان مواد نامطلوب حذف شدهاست و میتواند محرک و سوزاننده پوست و چشم باشد. طی فرایندی میتوان آب آشامیدنی از ادرار استخراج نمود.
ادرار عمدتاً آب و حاوی نمکهای معدنی و در حدود ۲٪ اوره است، که در کبد به منظور حذف آمونیاک که یک ماده بسیار سمی است تولید میشود. اوره دارای سمیت بسیار پایین است.
رنگ ادرار بهطور معمول از بیرنگ تا زرد متغیر است. رنگ زرد به وسیله یوروبیلینها ایجاد میشود. اگر فرد دچار کمآبی باشد، ادرار کمتر (شاید کمتر از ۱ لیتر در هر روز)، و همچنین غلیظتر خواهد شد. اگر فرد آب زیادی بنوشد، ادرار بیشتر (شاید به اندازه ۲ لیتر در روز) و همچنین رقیقتر خواهد شد. ادرار باعث میشود که بدن از موارد زیر خلاص شود:
- آب اضافی
- الکترولیتهای اضافی (نمک)
- اوره (بیشتر توسط بدن مورد نیاز نمیباشد)
- مواد مخدر
- سموم (سموم در بدن) (توجه داشته باشید که سموم بهطور کلی توسط کبد برداشته میشود. بسیاری از تشریحات میگویند که برخی مواد سمی در ادرار دفع میشود، اما نمیگویند اینها چه سمومی هستند).
ممکن است همه در مورد آن (ادرار) صحبت کنند. مواردی مانند رنگ، بو، مقدار و کنترل ادرار می تواند سر نخ خوبی برای تشخیص سلامت شما شود. اما گاهی صحبت کردن راجع به ادرار می تواند ناراحت کننده یا چندش آور باشد. اما ما به سؤالات شما صریح پاسخ می دهیم. هر فردی حدود شش و نیم فنجان در روز ادرار تولید می کند.
هنگامی که مثانه ی شما ۵۰ تا ۵۰۰ میلی لیتر را در خود نگه دارد و نیمی از مثانه پر شود، سیگنال های مغز شروع به کشیده شدن می کنند. پس بین مغز و نوشیدنی هایی که می نوشید و مثانه ی شما ارتباط وجود دارد.
چیزهایی که باید در مورد ادرار خود بدانید:
چند وقت یکبار باید به سرویس بهداشتی بروید؟
شما باید ۶ تا ۸ بار در طول ۲۴ ساعت از روز ادرار داشته باشید. در غیر این صورت شما یا بیش از حد مایعات نوشیده اید، یا کافئین زیادی میل کرده اید، مثانه ی شما بیش از حد فعال است که ناشی از اضافه وزن، داروها یا آسیب عصبی، عفونت مثانه، مشکل در پروستات شما یا ضعف عضلات لگن شما به دلیل زایمان باشد، پس با این شرایط با پزشک خود صحبت کنید.
ادرار زرد ناشی از چیست؟
کلیه ها هموگلوبین قدیمی را می شکنند و بخشی از سلول های قرمز خون را از طریق ادرار دفع می کنند. یکی از این ضایعات ناشی از ماده ی زرد رنگی به نام آروچروم است، اما زمانی که شما به اندازه ی کافی آب بنوشید ادرار شما رقیق تر و زرد به نظر می رسد.
چرا شما زمانی که مسن تر می شوید ادرارتان نیز بیشتر می شود؟
زنان ۶۰ ساله یا بالاتر باید حداقل یک بار در شب ادرار خود را تخلیه کنند. زمانی که شما به خواب می روید هورمون ضد SIADH شروع به انتشار می کند. این هورمون به حفظ مایع در بدن شما کمک می کند، بنابراین شما حس ادرار دارید و با توجه به سن شما مثانه ی شما هم تحمل نگه داشتن ادرار را ندارد.
آیا ادرار واقعاً استریل است؟
یکی از اشتباهات رایج در مورد استریل بودن ادرار است. با عرض پوزش ادرار به هیچ وجه استریل نیست، حتی زمانی که شما سالم هستید و عفونت دستگاه ادراری ندارید. ادرار برای یک نیش عروس دریایی نیز کاملاً بد است زیرا ادرار حاوی نمک است.
نگه داشتن ادرار:
تقریباً اکثر مردم می توانند ادرار خود را نگه دارند، تا زمانی که به یک سرویس بهداشتی برسند. ولی این کار موجب پارگی مثانه و یا عفونت مثانه می شود. بنابراین قبل از اینکه مثانه کاملاً پر شود به سرویس بهداشتی رفته و مثانه خود را تخلیه کنید.
مواد غذایی که ادرار شما را تحت تأثیر قرار می دهد:
گاهی اوقات غذاهایی که می خورید به نوبه خودشان ادرار شما را به رنگ خاصی در می آورند. این امر به ویژه برای چغندر، ریواس و تمشک درست است.
موادی که ادرار را بد بو می کند:
ادویه کاری، ماهی سالمون، قهوه، سیر و کلم بروکلی هستند.
نکاتی در مورد رنگ ادار
ادرار می تواند اطلاعات زیادی را درباره بدن در اختیار پزشکان قرار دهد. به همین دلیل بسیاری از پزشکان برای اطمینان از سلامتی تان از شما می خواهند که آزمایش ادرار بدهید. به زبان دیگر غلظت ، بو و رنگ ادرار گواهی برای اثبات سلامتی بدن شما است.
علاوه بر آب موادی نظیر: اوره، کلرید، سدیم، پتاسیم، کراتین، دیگر یون های حل نشده، ترکیبات غیر معدنی و ارگانیک مختلف ادرار را تشکیل می دهند. هرگونه عدم تعادل و یا مشکلی در بدن می تواند رنگ، غلظت و بوی ادرار را تغییر دهد.
رنگ روشن و یا رنگ زرد شفاف ادرار به معنای این است که شما بدنی سالم و کاملا هیدراته دارید. رنگدانه ای که باعث زردی ادرار می شود یوروکروم نام دارد. ادرار زمانی زرد رنگ می شود که کلیه ها به خوبی وظایف خود را انجام می دهند و مواد زائد بدن را پردازش می کنند.
میزان مصرف مایعات باعث رقیق شدن رنگدانه های زرد ادرار شده و به زبان دیگر هر چه قدر بیش تر آب بخورید، رنگ ادرار شما شفاف تر خواهد بود. اما زمانی که آب و دیگر مایعات را کم تر مصرف کنید، رنگ ادرار شما به زرد پر رنگ تر تبدیل می شود. اگر ادرار شما رنگ های دیگری دارد احتمالا مشکلی در سلامتی شما به وجود آمده است. ما در این مقاله قصد داریم به شما بگوییم هر کدام از این رنگ ها چه اطلاعاتی را درباره سلامتی تان در اختیار شما می گذارند:
تیره
اگر ادرار شما تیره است، به احتمال زیاد مبتلا به عفونت مجاری ادراری شده اید و یا این که سنگ کلیه دارید. زمانی که مبتلا به عفونت مجاری ادراری می شوید ادرار شما مقدار زیادی آمونیاک داشته و بوی نامطبوعی دارد. در واقع باکتری هایی که باعث بروز عفونت می شوند این بو را به عنوان یک عارضه جانبی به همراه عفونت اصلی تولید می کنند.
اگر دچار مشکلات زیر هستید توصیه می کنیم که آزمایشی برای تعیین عفونت مجاری ادراری بدهید:
- دچار تکرر ادرار هستید و در هر تخلیه مقدار کمی ادرار از بدن شما خارج می شود.
- به هنگام تخلیه ادرار احساس سوزش دارید.
- در قسمت پایینی شکم خود درد هایی را احساس می کنید.
اگر دچار این عفونت شده اید به یک پزشک برای تشخیص و درمان بهتر مراجعه کنید. شما احتمالا باید در این شرایط آنتی بیوتیک استفاده کنید تا عفونت از بین برود، اما روش های درمان خانگی نیز برای بهبود آن وجود دارد. این موضوع را هم در نظر داشته باشید که مقدار زیاد کلسیم و فسفر در بدن نیز می تواند باعث تیره شدن رنگ ادرار بشود. حالت کف دار بودن و یا حباب داشتن ادرار نشان می دهد که میزان پروتئین در وعده های غذایی تان زیاد بوده و شما را نسبت به یک عارضه کلیوی آگاه می کند. به هر حال اگر این شرایط ادامه پیدا کرد حتما به یک پزشک مراجعه کنید.
قرمز
اگر رنگ ادرار شما قرمز و یا صورتی شده به احتمال زیاد بدن تان با مشکلاتی روبرو است. یکی از دلایل قرمز شدن رنگ ادرار، خوراکی هایی است که چند ساعت قبل از تخلیه ادرار میل کرده اید. مواد غذایی مانند: هویج، تمشک، چغندر و ریواس باعث می شوند که رنگ ادرار شما قرمز مایل به صورتی بشود. البته رنگ ادرار بعد از چند روز به حالت عادی خود باز می گردد.
گاهی اوقات داروهای بیماری سل نیز باعث قرمز شدن رنگ ادرار می شوند. اما اگر این قرمزی و یا صورتی بودن ادرار برای مدت زیادی ادامه پیدا کند نشانه خوبی نیست. در واقع شاید دلیل این رنگ ادرار وجود تومور در مثانه و یا کلیه باشد. اگر ادرارهای شما با خون همراه بود احتمالا سنگ کلیه دارید و یا به عفونت مجاری ادراری مبتلا شده اید. همچنین می توان آن را نشانه عارضه های پروستات و یا مسمومیت جیوه ای در نظر گرفت. به جای این که سعی کنید دلیل آن را خودتان کشف نمایید بهترین کار این است که سریعا به یک پزشک مراجعه کنید.
نارنجی
اگر رنگ ادرار شما نارنجی است باید بدانید که اصلا جای نگرانی نیست و دلیل اصلی آن کمبود آب در بدن تان می باشد. دلیل دیگری که برای نارنجی بودن ادرار می توان بیان کرد، مصرف وعده های غذایی پربتاکاروتین است. همچنین مصرف مکمل های ویتامین گروه B و رقیق کننده های خون نیز می تواند باعث نارنجی یا زرد شدن رنگ ادرار بشود.
اما اگر متوجه شدید که رنگ نارنجی ادرار شما کمی پر رنگ است احتمالا مشکلاتی در قسمت کبد و یا مجاری صفراوی وجود دارد. مقدار زیاد بیلی روبین که به دلیل عفونت کبد ایجاد می شود، بی قاعدگی سلول های کبد، مسدود شدن مجاری صفراوی و یرقان باعث نارنجی شدن رنگ ادرار شما می شوند. اگر رنگ ادرارتان نارنجی است، رنگ مدفوع شما کم رنگ شده و چشمان و صورت تان رنگ زرد به خود گرفته است سریعا به یک پزشک مراجعه کنید
اگر رنگ ادرار شما قهوه ای یا قهوه ای تیره شده به احتمال زیاد دلیل آن وعده های غذایی و دارو هایی است که مصرف می کنید. خوردن بیش از حد باقالی، ریواس، آلوئه ورا و داروهایی نظیر: داروهای ضد مالاریا، ملین ها و آرامبخش های عضلانی می توانند باعث قهوه ای شدن رنگ ادرار بشوند. همچنین انجام تمرینات سنگین فیزیکی که باعث آسیب ماهیچه ها می شود؛ بیماری نادری به نام رابدومیلیز را در فرد ایجاد کرده که همین موضوع نیز باعث قهوه ای شدن رنگ ادرار خواهد شد.
گذشته از این ها، عارضه های کلیوی و یا کبدی مانند: سرطان، هپاتیت، سیروز کبدی و همچنین عفونت مجاری ادراری نیز باعث قهوه ای شدن رنگ ادرار می شود. در واقع دلیل اصلی آن ورود بیلیروبین بیش از حد از کبد به ادرار فرد است. یکی دیگر از دلایلی که برای قهوه ای شدن ادرار می توان بیان کرد، عارضه نادر و ارثی گلبول های قرمز است که با نام پورفیری شناخته می شود. در هر صورت اگر رنگ ادرار شما به طور ناگهانی تبدیل به قهوه ای شد سریعا به پزشک مراجعه کنید.
زرد
با این که رنگ زرد شفاف در ادرار به معنای هیدراته بودن بدن شما می باشد، اما اگر این زردی تیره بود نمی توان آن را نشانه خوبی تلقی کرد. زمانی که رنگ ادرار شما کهربایی و یا به رنگ عسل است به معنای این می باشد که به اندازه کافی آب ننوشیده اید.
اگر ادرار شما زرد پر رنگ است می توان دلیل آن را کمبود شدید آب در بدن و یا مصرف داروهای مختلف دانست. مصرف مکمل ها و یا ویتامین ها مخصوصا ویتامین B12 می تواند باعث این تغییر رنگ باشد. اما اگر شما دارو، مکمل و ویتامین های خاصی مصرف نمی کنید و به اندازه کافی هم آب می نوشید احتمالا دچار عارضه هایی شده اید. برای مثال: وجود خون در ادرار (هماچوری)، آنمی همولیتیک و یا هپاتیت می تواند باعث تیره شدن رنگ ادرار بشود. در هر صورت برای این که نسبت به سلامتی خود مطمئن شوید حتما به یک پزشک مراحعه کنید.
سبز
مارچوبه، رنگ های مصنوعی غذایی، آبجوی سبز و یا مشروب های سیاه، بعضی داروها و حتی گاهی اسهال می تواند باعث سبز شدن رنگ ادرار بشود.
در موارد بسیار کمیابی نیز سبز شدن رنگ ادرار به دلیل نوعی عفونت مجاری ادراری به نام پروتئوس است. همچنین این موضوع را در نظر داشته باشید که باکتری هایی که باعث بروز این نوع عفونت شده اند می توانند باعث تولید سنگ کلیه نیز بشوند؛ پس سریعا باید به یک پزشک مراجعه کنید.
آبی
با این که شاید این موضوع بسیار عجیب باشد و به ندرت هم اتفاق بیوفتد، اما گاهی ادرار به رنگ آبی درمی آید. یکی از دلایل آبی رنگ شدن ادرار می تواند عارضه ای ژنتیکی به نام هایپرکالسمیا باشد که در واقع وجود زیاد کلسیم در خون است. در بعضی موارد نیز رنگ ها می توانند باعث آبی شدن ادرار بشوند. البته این موضوع زمانی رخ می دهد که شما حساسیت زیادی به رنگ های خوراکی داشته باشید.
بی رنگ
بی رنگ بودن ادرار می تواند نشان دهنده این باشد که بدن بیش از حد هیدراته است و به زبان ساده شما مقدار زیادی آب مصرف کرده اید. مصرف بیش از حد آب می تواند باعث اختلال در تعادل میزان الکترولیت ها در بدن شود. همچنین مصرف الکل نیز باعث بی رنگ شدن ادرار می شود. اما اگر شما میزان زیادی آب میل نکرده اید و با این حال رنگ ادرارتان بسیار شفاف و بی رنگ است احتمالا مبتلا به دیابت شده اید.
