چگونه قارچ سمی را تشخیص دهیم
در این مطلب قصد داریم شما را با روش های تشخیص قارچ سمی و قارچ خوراکی آشنا کنیم. با ما همراه باشید و این مطلب را از دست ندهید.
خیلی ساده باید پاسخ دهیم که چنین امری ممکن نیست. هیچ روش آزمایشی برای تشخیص قارچ سمی وجود ندارد مگر اینکه انواع مختلف قارچ را بشناسید و از مصرف و حتی دست زدن به آن ها به شدت پرهیز کنید.
حتما در روزهای اخیر اخبار ناراحت کننده در رابطه با شماری از هم وطنانمان در استان های غربی و جنوب غربی را شنیدهاید که در اثر مصرف قارچ های سمی فوت کرده یا بشدت مسموم شدهاند.
با افزایش باران در فصل بهار رشد قارچ در طبیعت افزایش مییابد. در پی آن، مسمومیت با قارچ های سمی نیز افزایش مییابد و خانوادهها ناآگاهانه از این قارچها استفاده کرده و دچار مسمومیت میشوند.
پیش از معرفی قارچهای سمی باید بگوییم، درد شکم، تهوع، استفراغ و ضعف و بیحالی از نشانه های مسمومیت قارچ سمی است. البته بعضی افراد دچار علایم دیگر مانند کاهش سطح هوشیاری، یرقان و تشنج و در نتیجه ایست قلبی میشوند.
قارچهای سمی و خطرناک جهان که باید بشدت از آن ها دوری کنید:
-قارچهای آگاریک (Agarics)
تمامی قارچ های خوراکی خانوادهی آگاریک (قارچ های کلاهکدار) دارای تیغه های پره مانند به رنگ های صورتی، قهوهای یا سیاه در زیر کلاهک، یک کلاهک سفید و ساقه تنومند و چاق هستند.
نمونههای سمی این قارچها هم شبیه انواع خوراکی هستند. برای اینکه بتوانید نوع سمی و خوراکی را از هم تشخیص دهید، پس از اطمینان از آگاریک بودن قارچ، آن را بو کنید. نوع خوراکی باید بوی قارچ بدهد. البته برخی از آن ها ته بوی بادام یا رازیانه هم دارند.
اما قارچ سمی بوی نامطبوعی همچون مواد شیمیایی دارد؛ بویی شبیه یُد یا جوهر هندی.
-قارچ های بولتوس (Boletus)
خانواده قارچ های بولت، سویلوس و لسینوم را به راحتی میتوان در طبیعت تشخیص داد زیرا به جای پرههای تیغه مانند در زیر کلاهک، روزنههای اسفنجی دارند.
اگر این روزنهها سفید، کرم یا زرد باشند، روی کلاهک یا ساقه قارچ هیچ نقطه قرمزی وجود نداشته باشد و پس از برش دادن یا پختن اگر به رنگ آبی تغییر رنگ ندهد، یعنی این قارچ قابل خوردن است و خطری برای سلامتی فرد بدنبال نخواهد داشت.
-قارچ های میلکَپ (Milkcaps)
تمامی قارچهای میلکَپ همان طور که از نامشان میتوان حدس زد، یک مایع شیر مانند از زیر کلاهک خود تراوش میکنند. اغلب قارچهای کلاهک شیری سمی هستند و ترجیحا باید از تماس با آن ها پرهیز کنید.
یعنی به صورت کلی، از قارچ هایی که هنگام تماس با بدنهشان، مایع سفید رنگی همچون شیر بیرون میآید دوری کنید تا مسموم نشوید.
-قارچهای راسولا (Russulas)
قارچ های راسولا را با نام «تیغه های شکننده» هم خطاب میکنند زیرا کلاهک و ساقه بسیار ترد و شکنندهای دارند. این قارچها انواع گوناگونی دارند. در حالی که بعضی از اعضای این خانواده مسموم و خطرناک بشمار میروند، شماری دیگر بسیار خوش طعم و لذیذ هستند و بعضی دیگر بسیار تلخ و بدمزه.
هیچ روشی برای تشخیص نمونه های خوراکی و سمی یا تمایز مدلهای خوشمزه از تلخ وجود ندارد. فقط با دانش ژرف و شناخت زیاد قارچها شاید بتوان این مدلها را از هم تمیز داد.
پس از تشخیص این که قارچ به خانواده راسولاها تعلق دارد، برخی از مردم تکه بسیار کوچکی از آن را مزه میکنند تا ببینند آیا خوراکی است یا سمی! اگر طعم تندی همچون فلفل داشته باشد یعنی سمی است. نمونههای خوراکی، طعم خوبی دارند.
-قارچهای فانوسی جک-اُ (Jack-o’-Lantern)
قارچ فانوسی جک-اُ را اغلب با قارچ قیفی خوراکی اشتباه میگیرند. قارچ قیفی خوراکی بسیار محبوب و خوشمزه است. اما jack-o’-lantern حاوی سمی موسوم به موسکارین است. این ماده شیمیایی باعث ایجاد حالت تهوع و گرفتگی عضلانی در انسان میشود. با اینکه این سم کشنده نیست اما مشکلات گوارشی جدی برای مصرف کننده ایجاد خواهد کرد تا جایی که ممکن است فرد در بیمارستان بستری شود.
-قارچ های آمانیت (Amanitas)
قارچ های آمانیت که مگس کش هم نامیده میشوند همگی دارای تیغهها و هاگدان های سفید رنگ هستند. آن ها از کیسه های غشادار و پیازداری موسوم به ولوا رشد میکنند. فقط شمار اندکی از قارچ های این خانواده خوراکی هستند.
بیشتر قارچهای سمی کشور انگستان به خانواده آمانیت تعلق دارند.
-قارچ های کوچک قهوهای (Little Brown Mushrooms)
قارچهای کوچک قهوهای که به طور اختصاری LBM نیز نام دارند، بسیار کوچک و تقریبا غیر قابل تشخیص هستند. اکثر این قارچها خطرناک نیستند اما برخی از آن ها سمی بوده و در صورت مصرف، سبب بیمار شدن فرد خواهند شد.
این قارچها دارای سمی هستند که آمانیتها دارند. بنابراین توصیه میشود برای اطمینان از اینکه خطری شما را تهدید نمیکند، از نزدیک شدن به آن ها پرهیز کنید.
-قارچهای مورکلا دروغین (False Morels)
قارچ های مورکلا در گونه های مختلفی وجود دارند که اغلب با نمونههای واقعی و خوراکی آن اشتباه گرفته میشوند. بسیاری از مورکلاهای جعلی و دروغین حاوی سموم شیمیایی هستند که در صورت مصرف ممکن است فرد را دچار استفراغ یا سرگیجه کند یا حتی منجر به مرگ وی شود.
قوانین موجود برای تشخیص انواع قارچها
-از دست زدن به قارچهایی که دارای تیغه های سفید رنگ هستند، روی ساقه خود اندام دامن مانند یا پیازی شکل دارند یا در پایین ساقه کیسه دارند، بشدت پرهیز کنید. بیشتر قارچهای سمی خانواده آمانیت به این شکل در طبیعت حضور دارند.
-از دست زدن و مصرف قارچهایی که دارای کلاهک یا ساقه قرمز رنگ هستند بشدت دوری کنید. بسیاری از قارچهای سمی همچون فلای آگاریک چنین ویژگیهای دارند.
-هرگز قارچی که در طبیعت پیدا میکنید را مصرف نکنید مگر این که ۱۰۰ درصد از خوراکی بودن آن مطمئن باشید.
نشانهها و روش های درمان مسمومیت با قارچ سمی
تاکنون ۱۰ واکنش مشخص نسبت به قارچهای سمی گزارش شده که در اغلب کسانی که مسموم شدهاند مشاهده شده است.
از ۲۰ دقیقه تا ۴ ساعت پس از خوردن قارچهای سمی، ممکن است نشانه هایی همچون حالت تهوع، استفراغ، گرفتگی عضلات یا اسهال در فرد مشاهده شود. در موارد جدیتر احتمال بستری شدن فرد در بیمارستان وجود دارد.
البته نشانههای دیگری همچون کاهش سطح هوشیاری، تنگی نفس، یرقان، تشنج، بیحالی یا ضعف نیز از دیگر نشانههای مسمومیت با قارچ سمی هستند.
قوانینی نادرست در مورد قارچ سمی و خوراکی :
نکات مهم برای تشخیص قارچ سمی از روی شرایط محیطی
در نهایت شما باید تمام گزینه های زیر را برای تشخیص قارچ ها بدانید و بررسی کنید:
- این قارچ در کجا رشد میکند؟، در چمن زارها یا روی چوب و چوب چه نوع درختی ؟ روی درخت رشد کرده یا زیر درخت؟
- این قارچ تکی رشد میکند و یا در کلنی، یا گروهی؟
- آیا این قارچ ها بوی مشخصی دارند؟
- آیا قارچ هنگام بریدن یا کوبیده شدن تغییر رنگ می دهد؟
- اندازه، شکل، بافت و رنگ کلاهک چیست؟
- اندازه، شکل و بافت ساقه چیست؟ آیا دارای حلقه / دامن است و آیا بر روی آن علامت گذاری شده است؟ آیا پایه لقمه ای یا کیسه ای مانند، دارد یا باریک و ریشه دار است؟
- آیا قارچ تیغه های پره مانند ، یا منفذه یا خار یا تیغ دارد؟
- اگر دارد آن ها چقدر نزدیک هستند؟
- آیا آن ها چند شاخه شده اند؟
- آیا آن ها به ساقه متصل هستند؟
- آیا آن ها شکننده یا نرم و قابل انعطاف هستند؟
- جنس بافت از چیست؟
- قارچ چند سال سن دارد؟
اساسا برای شناسایی قارچ های سمی از خوراکی فقط یک راه دقیق و مطمئن وجود دارد و آن هم آزمایشگاه است و فقط شناسایی جنس و گونه کافی نیست زیرا در بین قارچ های خوراکی، قارچ سمی و در بین قارچ های سمی، قارچ های خوراکی وجود دارد.
اما به صورت صحرایی روش هایی وجود دارد اما دقیق نیستند که عبارتند از:
-اگر در یک آب جوش جوشانده شود بخارات حاصل از قارچ سمی، قاشق نقره ای را سیاه می کند.
-اگر قارچ سمی را در شیر خوراکی بیاندازیم شیر را می برد.
-قارچ هایی که پایه آن در کیسه ای قرار دارد سمی است.
-نوعی قارچ که کلاهک آن قرمز با دانه های سیاه می باشد قارچی است بسیار سمی که قدرت آن را دانشمندان در جزء قویترین سموم قرار داده اند.
