ابتلا به هپاتیت، هنوز از نظر بسیاری وحشتناک است چرا که اولین قضاوتی که در ذهن بسیاری شکل می گیرد، انجام رفتار پر خطر است در حالی که بی شک در بسیاری مواقع این قضاوت ها می تواند اشتباه باشد و چه بسا نتایج تاسف برانگیزی همچون کم رنگ شدن مسئولیت پذیری مبتلایان در مراقبت از خود و دیگران به همراه داشته باشد. در این مقاله با باورهای غلط درباره هپاتیت و درمان هپاتیت آشنا خواهید شد.
تقریبا ۱/۵ تا ۲ درصد جمعیت ایران، معادل یک میلیون و ۵۰۰ هزار نفر ناقل سالم هپاتیت هستند. هر یک از ما می توانیم در این گروه از مبتلایان باشیم، حتی اگر هیچ یک از علائم بیماری را نداشته باشیم.
هیچ یک از ما به لحاظ اخلاقی و قانونی حق نداریم، با مبتلایان هپاتیت رفتار منفی و ناشایست داشته باشیم یا آن ها را از حقوق قانونی و اجتماعی محروم کنیم. بر خلاف باورهای غلط رایج اتفاقا رفتارهای پر خطر جنسی در کشورهای جهان سوم از جمله ایران، عامل اول انتقال محسوب نمی شود بلکه انتقال ویروس از مادر آلوده به کودک در مقام اول قرار دارد که خوشبختانه در طرح غربالگری مادران باردار از سال ۷۲ با تزریق واکسن به متولدین، جلوی شیوع این بیماری گرفته شده است.
ضرورت تزریق واکسن
هپاتیت انواع مختلف A، B، C، D و E دارد که شایع ترین آن ها هپاتیت B و C است و تنها نوع B آن دارای واکسن است. نگرانی ما درباره افرادی است که هنوز نسبت به تزریق سهل انگاری می کنند.
سوراخ شدن بدن با هر وسیله تیز یا سوزن آلوده (مثل خالکوبی)، خون آمدن از ناخن هنگام مانیکور و هر اقدام دیگری که باعث خونریزی در سطح پوست شود، می تواند زمینه انتقال ویروس را فراهم کند و واکسن، تنها راه مصونیت است.
بیماری های ناقل هپاتیت
نارسایی کلیه، تالاسمی و هموفیلی، شرایط را برای انتقال ویروس هپاتیت به فرد مستعد می کنند که باید با تزریق واکسن از خود مراقبت کنند.
افرادی که همودیالیز می شوند نیز در معرض خطر قرار دارند، بیماری لنفوم از جمله بیماری هایی است که می تواند، بیماری هپاتیت را تشدید کند. به همین دلیل وضعیت کبد و ابتلای فرد به هپاتیت در مبتلایان این نوع سرطان، قبل از انجام شیمی درمانی بررسی می شود تا در صورت ابتلا، اول هپاتیت آن ها درمان و سپس درمان بیماری لنفوم آغاز شود. 
کاهش شیوع هپاتیت
تزریق اجباری واکسن به متولدین سراسر کشور از ۲۲ سال پیش موجب شده از ۱۰ سال گذشته موارد جدید هپاتیت B به صورت محدود و اندک مشاهده شود و میزان شیوع آن از ۳ درصد به ۱٫۵ درصد کاهش یابد.
واکسن هپاتیت در سه دوز باید تزریق شود. افراد می توانند با مراجعه به مراکز بهداشت و درمان نسبت به تزریق رایگان واکسن این بیماری اقدام کنند.
اگر فردی دوزهای واکسن را ناقص دریافت کرده باشد، آیا مجددا باید فرآیند تزریق را کامل انجام دهد؟
میزان آنتی بادی خون علیه هپاتیت اندازه گیری و در صورت لزوم سه دوز باید تزریق شود.
تزریق واکسن تا ۹۶ درصد فرد را در مقابل بیماری ایمن می کند و فرد دیگر هیچ وقت هپاتیت نمی گیرد. ۴ درصد احتمالی مربوط به افرادی است که به دلیل مصرف سیگار، چاقی یا بیماری های تضعیف کننده سیستم ایمنی بدن، پاسخ آنتی بادی به واکسن ضعیف است، اما این احتمال به معنای بی اثر بودن تزریق واکسن در این افراد نیست.
کبدهای چرب، مستعد ابتلا
کبد چرب، مشکلی است که با اشتباهات غذایی ایجاد می شود و متاسفانه ۴۰ درصد مردم ایران مبتلا به آن هستند و عوارض شدیدی برای اعضای بدن ایجاد می کند. بیماری های زمینه ای همچون کبد چرب، زمینه ابتلا به هپاتیت را مستعد می کند، رعایت اصول تغذیه سالم در محافظت از سلامت کبد بسیار مهم است.
با توجه به تاثیر برخی داروها و بیماری ها روی کبد، به این بیماران توصیه می شود که مطابق نظر پزشک دارو مصرف کنند و پزشک را نسبت به بیماری خود مطلع کنند تا متناسب با شرایط آن ها دارو تجویز شود.
هپاتیت قابل درمان است
ریشه کنی هپاتیت C تا سال ۲۰۳۵ هدف گذاری شده است. برای درمان هپاتیت B نیز دارو داریم به گونه ای که تا حد زیادی امکان ریشه کنی آن وجود دارد. بخشی از ریشه کنی بیماری علاوه بر درمان با دارو، مربوط به اقدامات حفاظتی افراد است. با توجه به این که ویروس بیماری مدت زمانی طولانی می تواند در محیط زنده بماند، بنابراین مهم ترین راهکار پیشگیری، تزریق واکسن است.
بیماری هپاتیت قابل درمان است؟
هپاتیت همان التهاب کبد می باشد. . بیشتر مواقع، علت این التهاب، ویروس می باشد. لذا هپاتیت یک بیماری عفونی و مسری است.
کبد یکی از ارگان های اساسی در بدن می باشد که به سوخت و ساز، از بین بردن سموم بدن و ساخت بسیاری از پروتئین ها کمک می کند. افراد بدون کبد زنده نمی مانند.
هپاتیت می تواند بدون ایجاد علامتی، به سرعت به کبد حمله کند. مواردی که بیماری تشخیص داده می شود، تحت کنترل در می آید و درمان می شود.
آزمایش خون می تواند معلوم کند که آیا شما آلوده به ویروس هپاتیت هستید و اگر دارای این ویروس هستید، از چه نوعی است.
چه کسانی برای بررسی هپاتیت باید آزمایش دهند؟
– تزریق کنندگان مواد مخدر
– افرادی که روابط جنسی متعدد دارند
– آسیایی ها
بسیاری از افراد، این ویروس را از زمان تولد به همراه دارند.
اگر جواب آزمایش مثبت بود، چه باید کرد؟
اگر هپاتیت A داشتید، دست های خود را مرتب بشویید.
برای هپاتیت B و C، برای خودتان ناخن گیر، ریش تراش و یا مسواک جداگانه داشته باشید و به دیگران هم ندهید.
همه افراد خانواده باید واکسن هپاتیت B را بزنند.
برای درمان به پزشک مراجعه کنید.
درمان هپاتیت A
همان طور که می دانید، هپاتیت A به خودی خود از بین می رود و نیاز به دارو درمانی ندارد.
اگر حالت تهوع داشتید، سعی کنید دفعات غذا خوردن را زیاد کنید و هر دفعه مقدار کمی غذا مصرف کنید.
برای حفظ آب بدن باید آب، آبمیوه و نوشیدنی بنوشید.
از انجام ورزش های شدید دوری کنید تا حالتان بهتر شود.
تزریق واکسن هپاتیت B برای همه نوزادان و همه افراد بالغ که در معرض خطر هستند، پیشنهاد می شود.
درمان هپاتیت B
هدف از درمان این نوع هپاتیت، کنترل ویروس و جلوگیری از تخریب کبد می باشد.
داروهای ضد ویروس ممکن است مفید باشد، اما این داروها برای همه افراد تجویز نمی شوند.
لذا باید به نزد پزشک بروید تا از خطرات و فواید این داروهای ضد ویروسی آگاه شوید.
درمان هپاتیت C
افراد مبتلا به این نوع هپاتیت باید از ترکیب دو داروی ضد ویروسی استفاده کنند، این داروها به نام های اینترفرون و ریباویرین می باشند. اینترفرون، تزریقی است و ریباویرین، قرص است.
حدود نصف افراد مبتلا به هپاتیت C با استفاده از ترکیب این داروها، بهبود یافته اند. اما این داروها می تواند باعث عوارض جدی شوند. به علاوه، همه افراد نیاز به درمان ندارند.
پزشک تعیین می کند که شما نیاز به درمان دارویی دارید یا نه.
کنترل هپاتیت
نظارت دقیق باعث کنترل کردن هپاتیت B و C می شود.
پزشک، آزمایش خون را به طور مرتب تجویز می کند تا ببیند که کبد شما خوب کار می کند یا نه.
اولتراسوند و سی تی اسکن نیز می تواند علائم آسیب کبدی را نشان دهد.
اگر ویروس باعث هیچ مشکلی در کبد شما نگردد، شما ممکن است نیاز به درمان نداشته باشید.
عوارض هپاتیت
– سیروز کبدی: یکی از شایع ترین شکایات مبتلایان به هپاتیت، سیروز است. سیروز یک زخم در کبد است که با بیوپسی (نمونه برداری) می توان آن را دید. سیروز باعث مشکلاتی در کارکرد کبد می شود و می تواند موجب نارسایی کبد گردد.
علائم سیروز شامل: خستگی، تهوع، کاهش وزن و ورم شکم و پاها می باشد. در موارد شدید، بیماران یرقان و گیجی را تجربه می کنند.
– سرطان کبد: یکی از علل اصلی سرطان کبد، هپاتیت ویروسی می باشد. با استفاده از آزمایش خون، پروتئین موجود در سرطان کبد را می توان مشاهده کرد. اولتراسوند، سی تی اسکن و ام آر آی می تواند آسیب کبد را نشان دهد.
بیوپسی نیز برای بررسی اینکه مناطقی سرطانی شده اند و یا نه، لازم است. اگر سرطان زود تشخیص داده شود، می توان با جراحی آن را از بین برد. اما بیشتر سرطان های کبد، سخت به درمان پاسخ می دهند.
اگر قسمت بزرگی از کبد تخریب شود، کبد نمی تواند کار خود را انجام دهد. در این موارد، پیوند کبد سالم به فرد، یکی از بهترین گزینه ها می باشد.
واکسن هپاتیت A و B
واکسنی برای جلوگیری از عفونت هپاتیت A و B وجود دارد.
مرکز کنترل بیماری ها (CDC) به افراد زیر توصیه به تزریق واکسن هپاتیت A را پیشنهاد می کند:
– کودکان ۱ تا ۲ ساله
– افرادی که می خواهند به مناطقی روند که در آن مناطق هپاتیت A زیاد است.
– افرادی که هپاتیت B و C دارند.
تزریق واکسن هپاتیت B برای همه نوزادان و همه افراد بالغ که دارای عوامل خطر هستند، پیشنهاد می شود.
هیچ واکسنی برای هپاتیت C موجود نیست.
حفظ سلامت کبد
– از نوشیدن الکل پرهیز کنید، زیرا الکل موجب آسیب بیشتر کبد می شود.
– اگر می خواهید از دارو و یا مکملی استفاده کنید، حتما قبل از مصرف با پزشک مشورت کنید. بسیاری از داروها بر کبد اثر می گذارند و برای افراد دچار مشکلات کبدی مناسب نیستند.
– به طور منظم، بر عملکرد کبد نظارت داشته باشید تا به محض متوجه شدن هر گونه تغییری در آن سریعا به پزشک مراجعه کنید.
