هر کودکی که پا به عرصه ی زندگی میگذارد، حق دارد که از نعمت تندرستی برخوردار باشد، بنابراین وظیفه هر پدر و مادری است که احتیاجات کودک را تامین کنند. نیازهای کودک فقط دادن غذا، تمیز کردن، خواباندن، ایجاد امنیت و محبت کردن به او نیست، بلکه تامین سلامت و خوب زیستن حال و آیندهی کودک و حفظ او از مخاطرات و تامین بهداشت روانی وی نیز ضرورت دارد.
با اقدام به اصول پیشگیری در پنج مورد زیر میتوان سلامت جسمی کودک را تامین کرد:
- ایمن سازی و پیشگیری از بیماریهای عفونی و واگیردار
- رعایت موازین بهداشتی و ارتقا سطح بهداشت کودک (رعایت اصول بهداشت و تغذیهی صحیح)
- تشخیص زود و درمان سریع بیماریهایی که باعث ایجاد عوارض مختلف میشوند، مانند عفونت ناشی از میکروب استرپتوکوک در گلو و پیدایش روماتیسم قلبی.
- تشخیص و درمان فوری بیماریهایی که علایم مشخص ندارند قبل از این که ضایعه غیر قابل جبرانی به وجود آورند. (آزمایش شنوایی و بینایی)
- جلوگیری از ناتوانیهای دایمی که در نتیجه ی بیماری یا تصادفات ایجاد میشود
واکسن پنج گانه چیست؟
واکسن پنج گانه شامل:
هپاتیت B
واکسن هپاتیت B، جزو واکسن پنج گانه میباشد. بنابر توصیهی مجامع علمی پزشکی کودکان، برای پیشگیری از ورم کبد ناشی از ویروس هپاتیت B و جلوگیری از تصلب کبد و سرطان کبد، این واکسن را باید بعد از تولد و یا قبل از مرخص شدن نوزاد از بیمارستان تزریق کرد. دو نوع واکسن در دسترس است که به کودکان با وزن بیش از دو کیلو گرم می توان تزریق کرد. اولین تزریق بعد از تولد، دومین در دو ماهگی و سوم در شش ماهگی تزریق می شود. در کشور ایران سال هاست واکسن هپاتیت B به کودکان تزریق می گردد.
واکسن سه گانه (دیفتری، کزاز و سیاه سرفه) چیست؟
این سه واکسن، مخلوطی از سم تغییر شکل یافته (توکسوئید) دیفتری، کزاز و میکروب کشته شده ی سیاه سرفه است که در یک آمپول تهیه شده و در قسمت جلو و طرف ران در عضله ی کودک تزریق میگردد.
عوارض واکسن سه گانه چیست؟
عوارض دیگر تزریق واکسن سه گانه عبارت است از:
- سفتی گلوله مانند در محل تزریق که ممکن است مدتها باقی بماند و اهمیت ندارد و نباید نگران بود.
- قرمزی و حساس شدن محل تزریق که با گذاردن حولهی مرطوب و نیمه گرم (کمپرس گرم) بهبود مییابد.
تاخیر در تزریق واکسن در زمان مناسب
اگر تزریق واکسن های چند نوبتی (مانند واکسن پنج گانه و فلج اطفال) به عللی مانند بیماری کودک یا مسافرت، در موقع خود انجام نگیرد و به تعویق بیفتد، بعداً در هر موقع میتوان واکسنهای عقب افتاده را تزریق کرد و واکسیناسیون کودک را ادامه داد و کامل کرد و احتیاج به از سر گرفتن واکسن نیست.
سرماخوردگی خفیف کودک یا شل بودن مدفوع او مانعی برای تزریق واکسن و یا واکسنهای عقب افتادهی کودک نیست و میتوان تزریق کرد.
واکسن میکروب هموفیلوس آنفولانزا نوع B
نکاتی در مورد واکسن های تزریقی
ایمن سازی یا برنامه واکسیناسیون
واکسن عبارت است از فرآورده های میکروبی (مانند واکسن دیفتری و کزاز) یا ویروس های ضعیف شده ی مولد بیماری (مانند واکسن فلج اطفال، سرخک، سرخچه و اوریون) یا میکروب ضعیف شده (مانند واکسن سل) که بعد از تزریق واکسن، بدن کودک در برابر واکسنی که به او تزریق شده است، مادهای میسازد که ضد آن است که پادتن نامیده میشود، بنابراین کودک در برابر آن بیماری مصون میگردد و به آن مبتلا نخواهد شد.
آیا ضرورت دارد که برای هر کودکی برنامه واکسیناسیون انجام گیرد؟
آیا انجام برنامه واکسیناسیون برای کودک خطری ندارد؟
جدول برنامه واکسیناسیون و ایمن سازی در ایران
مسئولین بهداشت کشور برای رسیدن به هدف برنامه واکسیناسیون تمام کودکان، و با توجه به تحقیقاتی که برای تزریق همزمان چند واکسن در یک جلسه صورت گرفته، جدول زمان بندی واکسیناسیون را توصیه کردهاند که هم اکنون انجام میگیرد. اولین واکسنهای ضروری بعد از تولد یا قبل از مرخص شدن نوزاد از بیمارستان انجام میشود و بعد از آن برنامه واکسیناسیون کودک در زمانهای معین صورت میگیرد.
|
برنامه واکسیناسیون و ایمن سازی کودکان در ایران |
|
|
سن |
نوع واکسن |
|
پس از تولد و قبل از مرخص شدن از بیمارستان |
واکسن ب ث ژ + واکسن خوراکی فلج اطفال |
|
دو ماهگی |
واکسن پنج گانه تزریقی+ واکسن خوراکی فلج اطفال |
|
چهار ماهگی |
واکسن پنج گانه تزریقی + واکسن خوراکی فلج اطفال |
|
شش ماهگی |
واکسن پنج گانه تزریقی + واکسن خوراکی فلج اطفال |
|
دوازده ماهگی |
واکسن تزریقی سرخک، سرخجه و اوریون (MMR) |
|
هجده ماهگی |
واکسن سه گانه تزریقی + واکسن خوراکی فلج اطفال + واکسن (MMR) در صورتی که قبلا تزریق نشده باشد. |
|
شش سالگی |
واکسن سه گانه تزریقی (دیفتری، کزاز و سیاه سرفه) + واکسن خوارکی فلج اطفال |
توجه
در مورد نوزادان نارس و وزن کمتر از دو کیلوگرم، برنامه واکسن هپاتیت B باید در چهار نوبت بعد از تولد، یک ماهگی، دو ماهگی و شش ماهگی انجام گیرد.
بعد از سن ۱۴ تا ۱۶ سالگی، هر ده سال باید واکسن دیفتری و کزاز ویژه بزرگسالان تزریق گردد.
قبل از تزریق واکسن کودک اقدامات زیر را انجام دهید:
- کودک خود را بغل کنید.
- به نوزاد خود کمک کنید تا واکسن را به عنوان یک شی مفید تصور کند. هیچ گاه کودک خود را با آمپول نترسانید و به او نگویید که اگر کار بدی انجام دادی به تو آمپول میزنیم. به جای این حرفها به کودک بفهمانید که واکسن باعث سلامتی او خواهد شد و از بروز بیماریهای جلوگیری میکند.
- بهتر است که در هر زمانی برای تزریق واکسن مراجعه میکنید، جدول مربوط به نوزاد خود را به همراه داشته باشید تا تمامی اطلاعات جدید را در آن یادداشت کنید.
- هنگام واکسیناسیون کودک، پتو و اسباب بازی به همراه خود داشته باشید تا بتوانید کودک خود را سرگرم کنید.
