عواملی که باعث ناباروری در زنان می شود

برخی دلایل بیولوژیکی در بدن زنان و مردان وجود دارد که ممکن است سبب ناباروری آن ها شده و این افراد را از نعمت پدر و مادر شدن باز دارد.
به طور کلی به چه افرادی نازا یا نابارور می گویند؟
بهتر است برای این افراد از کلمه نازا استفاده نشود. بهترین اصطلاح «کاهش ناباروری» است. اگر زوجی تصمیم به بارداری بگیرند و بعد از یک سال نزدیکی های مداوم و بدون پیشگیری بارداری اتفاق نیفتد این مسئله را «کاهش باروری» تعریف می کنند.
آیا آماری از شیوع ناباروری در ایران وجود دارد؟ به نظر شما وضعیت ایران در مقایسه با سایر کشورها چگونه است؟
آمار جامعه نگر و دقیقی از ناباروری در ایران وجود ندارد، اما نتیجه آماری که در حد مطالعه بوده است، نشان می دهد از هر صد زوجی که اقدام به باروری می کنند حدود ۱۵ زوج و در واقع ۱۵ درصد نابارور هستند. این میزان تفاوت چندانی با باقی جوامع ندارد.

چه عواملی خانم ها را نابارور می کند؟

در خانم ها چند عامل در نظر گرفته می شود. ابتدا مسئله تخمک گذاری است. ممکن است تخمک گذاری در خانمی صورت نگیرد. عوامل متعددی نیز در اختلال تخمک گذاری دخیل هستند، از جمله سندرم تخمدان پلی کیستیک که شایع ترین علت ناباروری در زنان است؛ (برای مثال خانم هایی با قاعدگی ۶ ماه یک بار تخمک گذاری نامرتب از این سندرم رنج می برند).
از عوامل مهم دیگر در ناباروری خانم ها بسته بودن لوله هاست. لوله ها محل انتقال تخمک به سمت رحم و ملاقات نطفه با تخمک هستند. بنابراین بسته بودن لوله به معنای عدم ملاقات تخمک و اسپرماتوزوئید و در نتیجه ناباروری است.
عوامل متعددی نیز در انسداد لوله ها دخیل هستند که باید بررسی شوند.سطح داخلی رحم نیز باید محیط مناسبی برای لانه گزینی باشد، وگرنه در مراحل ابتدایی سقط صورت می گیرد و خانم حتی متوجه بارداری خود نمی شود. مشکل دیگر مربوط به گردن رحم است که قادر به عبور راحت اسپرماتوزوئید نیست.
علاوه بر این چهار عامل مهم، عامل پنجمی نیز وجود دارد که به فضای اطراف رحم و لوله ها مربوط می شود که شامل مشکل آندمتریوز و چسبندگی اطراف لوله هاست.
این فضا باید محیطی مناسب برای حرکت اسپرماتوزوئید باشد.
عفونت ها
تنگی گردن رحم
ناکافی بودن هورمون در گردن رحم
فیبرم های موجود در زیر سطح داخلی رحم
نیز جزو عوامل ناباروری در خانم ها محسوب می شوند.
Factors that cause infertility in women
برخی از عفونت ها بی نشانه هستند و خانم ها از وجود آن ها بی اطلاع اند. این عفونت ها سطح داخلی لوله ها را تخریب می کنند و باعث انسداد لوله یا تغییر شکل طبیعی آن می شوند که به عدم ملاقات تخمک و نطفه منجر خواهد شد. به طور کلی محیط رحم باید محیطی عاری از عوامل خصمانه برای لقاح و لانه گزینی باشد.
مهم ترین مشکلات زنانگی که باعث ناباروری در زنان می شود :

• داشتن دوره های نامنظم چرخه قاعدگی
• فقدان دوره های قاعدگی
• سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS)
• عدم تعادل هورمونی در بدن زنان
• PID (بیماری التهابی لگنی در زنان)
• سن بالاتر از ۳۰ سالگی در زنان
• وجود اختلالات تیروئیدی
• مسدود شدن لوله های فالوپ زنان
• داشتن سابقه سقط جنین در زنان
مهم ترین مشکلاتی که باعث ناباروری مردان می شود :
• پایین بودن کمیت و کیفیت اسپرم ها در مردان
• وجود اختلال در نعوظ (ED) مردان
• وجود سن بالاتر از ۳۰ سالگی در مردان
• وجود استرس و یا تنش روانی طولانی مدت در بدن مردان
• ابتلا به بیماری های مقاربتی (STD ها)
• صدمه دیدن اندام های جنسی در مردان

بیماری های مقاربتی چه تاثیری بر ناباروری دارند؟
عفونت هایی که از طریق مقاربت منتقل می شوند انسداد و چسبندگی اطراف لوله ها و تغییر شکل و مشکلات لگنی ایجاد می کنند که همگی در بروز ناباروری دخالت مستقیم دارند. عفونی شدن سطح داخلی رحم هم به عدم لانه گزینی منجر می شود.
عفونت ها گردن رحم را نیز تحت تاثیر قرار می دهند و مشکل ساز می شوند. این عفونت های مقاربتی در آقایان باعث لطمه به بیضه ها شده و در کار نطفه سازی اختلال ایجاد می کنند.
عفونت ها همچنین باعث ایجاد انسداد مجاری انتقال نطفه به مجاری خروجی می شوند و در ناباروری آن ها نقش دارند.
مطالعه جامعه شناسانه دقیقی در این باره انجام نگرفته که بتوان با صراحت این مسئله را تایید کرد. نمی توان به مطالعه روی نمونه های محدود در مراکز محدود بسنده کرد. باید بررسی جامع انجام بگیرد و نمونه هایی از چهار گوشه ایران به دقت بررسی شود.
آیا کار کردن در محیط های کاری گرم مانند معادن و صنایع ریخته گری و حتی نانوایی ها روی باروری مردها تاثیر منفی می گذارد؟
گرمای زیاد ممکن است یکی از عوامل ناباروری در مردان باشد. این مسئله از جنس همان عوامل محیطی است که هر دو جنس را تحت تاثیر قرار می دهد.
برخی از خانم ها نیز در محیط های کاری با مواد شیمیایی و عوامل محیطی آسیب رسان در تماس هستند، اما از آنجایی که نطفه مرد بیشتر تحت تاثیر عوامل محیطی قرار دارد، درصد بیشتر ناباروری در مردان به عوامل محیطی مربوط می شود.
گام اول برای درمان ناباروری چیست؟
برای درمان ناباروری ابتدا باید علت مشخص شود و سپس براساس آن اقدامات لازم صورت بگیرد. بنابراین درمان اولیه رفع علل است، اما در برخی موارد رفع علت نیز کارساز نیست؛ برای مثال لوله ای که بر اثر عفونت تخریب شده است با برطرف کردن عفونت نیز بازگشت پذیر نیست.
بنابراین باید از روش های دیگر استفاده کرد. معمولا برای چسبندگی اطراف لوله ها نمی توان کاری انجام داد و علت آن فقط با لاپاروسکوپی قابل تشخیص است.
در خانم هایی که دچار این چسبندگی و آندومتریوز هستند باید از روش های کمک باروری مانند IVF استفاده کرد. البته روش های میکروسکوپی برای باز کردن لوله ها وجوددارد؛ اما امکان موفقیت در آن نیز چیزی حدود موفقیت IVF است.
در صورت مشکلات هورمونی که سطح داخلی رحم آمادگی پذیرش سلول تخم را نداشته باشد از هورمون های مکمل استفاده می شود.
در صورت وجود عفونت در گردن رحم یا تنگی آن اقدام به برطرف کردن عفونت و باز کردن گردن رحم می شود.اگر برای مثال مشکلات مربوط به گردن رحم با روش های معمولی برطرف نشود از روش های کمک باروری استفاده می شود تا به اصطلاح گردن رحم دور زده شود.
در مواردی که تخمک گذاری عامل ناباروری باشد، داروهای زیادی برای تحریک تخمک گذاری وجود دارند که مشکل را برطرف می کنند.

اگر عامل ناباروری در آقایان مربوط به مسائل ژنتیکی و بیضه های تخریب شده باشد برای آن نمی توان کاری انجام داد. در این صورت نیز باید از روش های کمک باروری مانند IVF و میکرواینجکشتن استفاده کرد.

در موارد مربوط به وجود انسداد مجاری نیز از روش های کمک باروری استفاده می شود. به طور کلی در تمام موارد اگر عاملی وجود داشته باشد که با درمان های معمول برطرف نشود پزشک به سراغ روش های کمک باروری می رود.
بررسی ها نشان می دهند در اکثر موارد چندین عامل باعث بروز مشکل می شود که اتفاقا مربوط به هر دو طرف است. بنابراین نمی توان یکی از طرفین را مقصر دانست. بهتر است کسی را در این باره مقصر ندانیم، چون تقصیرکاری وجود ندارد؛ بلکه عواملی دست به دست هم می دهند تا زوجی نابارور شود.
Factors that cause infertility in women

آیا تمام زوج هایی که با کمک این روش ها اقدام به درمان ناباروری می کنند بچه دار می شوند؟

نمی توان انتظار داشت با یک روش تشخیصی و یک نسخه مشکل حل شود. همیشه عامل رفع شدنی نیست و حتی با روش های جدی و دقیق کمک باروری که در سطح عالی در ایران انجام می شود، نمی توان با سرعت نسخه ناباروری را درهم پیچید. روش های کمک باروری دقیقی که در سرتاسر جهان انجام می شود حدود ۳۰ تا ۳۵ درصد به حل مشکل زوج های نابارور کمک می کند.
خوشبختانه بسیاری از این زوج ها در مراحل ابتدایی و با درمان های ساده بارور می شوند و نیازی به روش های پیچیده تر نیست. بنابراین مهم ترین مسئله بررسی و تشخیص دقیق عوامل ناباروری و داشتن صبر و حوصله است.
این روش های کمک باروری مشکلاتی مانند چندقلوزایی یا تحریک بیش از اندازه تخمدان را نیز به همراه دارد.
برای مقابله با چنین عوارضی چه کار می کنید؟
با تحریک تخمک گذاری امکان آزادشدن چند تخمک و احتمال چندقلوزایی وجود دارد، اما روش هایی برای کنترل حداکثری تخمدان نیز در دسترس است.در روش های کمک باروری چند تخمک داخل رحم قرار می  دهند تا حداقل یک تا دو تخمک بارور شوند.
برای مقابله با چند قلوزایی بعد از حاملگی از تعداد قل ها کم می کنند تا حاملگی پنج قلو ادامه پیدا نکند. چون این مسئله عوارض خاص خود را دارد و در بسیاری از موارد به ثمر نمی رسد.

یکی از مسائل مهم در مقابله با ناباروری سن زوج است. اوج سن باروری بیست و پنج سالگی است. بنابراین به تاخیرانداختن باروری توصیه نمی شود، اما در هر حال افراد برای مسائلی مانند تحصیل، شاغل بودن خانم ها، مسائل اقتصادی، بالارفتن سن ازدواج و غیره سن باروری را به تاخیر می اندازند.

توصیه ما این است که خانم ها و آقایان از اوج سن باروری استفاده کنند، چون در سنین بالا بدون علت خاص و مشخصی باروری کاهش می یابد.
در موارد بعدی، دور بودن از عفونت ها و به خصوص عفونت های مقاربتی از اهمیت بالایی برخوردار است.خوشبختانه در ایران تک همسری و رابطه های سالم و ایمن بیشتر است و خانم ها نیز اهمیت زیادی برای بهداشت قائل هستند.
بنابراین داشتن روابط جنسی سالم و مقابله با هر نوع عفونت احتمالی بسیار مهم است. توصیه می کنیم مصرف دخانیات و الکل کنار گذشته شود، چون ارتباط مستقیمی با ناباروری دارد. به طور علمی ثابت شده است که چاقی و اضافه وزن و مصرف فست فودها در ناباروری دخالت دارند که می توان به سادگی از چنین عوامل دور بود.
 
داشتن تغذیه مناسب و ورزش کمک بسیاری به باروری می کند، چون بر حفظ تناسب اندام و دوری از استرس تاثیر می گذارد. گفتنی است که استرس روی نازایی تاثیر مستقیم دارد.
به طور کلی داشتن سبک زندگی سالم برای باروری لازم است که خوشبختانه با کمی دقت حاصل می شود.

IVF

IVF فرایند لقاح مصنوعی تخمک و اسپرم در ظروف آزمایشگاهی است. پس از ترکیب اسپرم و تخمک و جنین شکل گرفته به رحم منتقل می شود. این لقاح خارج رحمی در مواردی که شرایط رسیدن اسپرم به تخمک در رحم فراهم نباشد، انجام می شود.
این شرایط می تواند انسداد لوله های رحمی، چسبندگی حفره لگنی، تعداد کم یا تحرک پایین اسپرم باشد.

پاسخ ترک

Please enter your comment!
Please enter your name here

8 + 1 =