آشنایی با گیاه شیرین بیان و خواص آن

در این مقاله با گیاه شیرین بیان، خواص و مضرات شیرین بیان و نحوه مصرف شیرین بیان آشنا خواهید شد.

 شیرین بیان چیست؟

شیرین بیان گیاهی است که در بیشتر مناطق جهان یافت می شود و در ایران بیشتر در شهرستان اقلید و نواحی شرقی و شمال شرقی و همچنین آذربایجان به فراوانی می‌ روید. رنگ گل شیرین بیان ما بین قرمز و آبی بوده ریشه و ریزوم های (ساقه زیر زمینی) گیاه شیرین بیان بلند و دارای پوستی سیاه و مغزی زرد هستند و مهم ترین قسمت دارویی این گیاه محسوب می شوند. گلی سیریزین و اسید گلی سیریزیک از مهم ترین ترکیبات تشکیل دهنده این گیاه بوده و به عنوان ترکیب فعال در ریشه شیرین بیان پنجاه برابر از شکر شیرین تر هستند، همچنین ریشه های این گیاه حاوی ترکیبات دارویی کومارین، فلاون، روغن های فرار و استرول گیاهی است. به گیاه شیرین بیان در فارسی مهک نیز گفته می شود و از زمانهای قدیم به عنوان بزگترین داروی معالجه زخم معده و ناراحتیهای معده استفاده می شده است و به عقیده پزشکان طب سنتی خواص شیرین بیان باعث درمان زخم معده در سه تا چهار ماه می شود، همچنین معتقد بودند جوشانده ریشه شیرین بیان، معده را پاکسازی و سالم می کند و وقتی که معده پاک و سالم باشد، در حقیقت تمام اعضای بدن سالم است.

خواص  شیرین بیان

 شیرین بیان طبیعت گرم و تر دارد. برخی خواص دارویی گیاه شیرین بیان عبارتند از:

familiarity-with-licorice-and-its-properties

خواص درمانی شیرین بیان برای مجاری تنفسی

گلیسیریزین که یکی از ترکیبات مهم موجود در شیرین بیان است به کاهش التهاب در مجاری تنفسی کمک زیادی می کند. این ترکیب مفید مانع رشد و اثرات بیماری زای اکثر ویروس ها می شود. امروزه این ماده در ترکیب داروهای مربوط به بیماری های تنفسی قرار داده می شود و برای تسکین علائمی مانند سرفه و گلو درد موثر عمل می کند. این گیاه همچنین باعث روان شدن خلط شده و مجاری تنفسی را باز می کند. در واقع شیرین بیان ویروس هایی که مجاری هوایی را تهدید می کنند نابود می سازد.

شیرین بیان برای مقابله با التهاب

تأثیر شیرین بیان روی غدد فوق کلیوی در درمان سندروم خستگی مزمن موثر است. این گیاه همچنین در درمان بسیاری از عفونت ها و برطرف کردن التهاب های بدن نقش دارد. شیرین بیان در درمان هپاتیت نیز مورد استفاده قرار می گیرد چون به کاهش التهاب کبد کمک کرده و با فعالیت ویروس هایی که منشأ این بیماری هستند مقابله می کند.

خواص  شیرین بیان برای معده

از شناخته شده ترین خواص ریشه و ریزوم (ساقه زیر زمینی) شیرین بیان استفاده از آن در درمان زخم معده است. پزشکان طب سنتی به درمان زخم معده با شیرین بیان در زمان کوتاه سه تا چهار ماهه اعتقاد دارند. به طور کلی این گیاه به دلیل داشتن ماده موثرهی به نام «اسید گلیسیرینیک» در درمان زخم‌ های گوارشی، به‌ ویژه زخم معده، اثنی عشر و نیز التهاب معده (گاستریت) موثر است، همچنین مطالعات نشان داده است شیرین بیان دارای خواص ضد هلیکو باکتر پیلوری است که این یافته نیز موید مفید بودن این گیاه برای کمک به درمان ناراحتی‌ های گوارشی و رفع اسپاسمها دستگاه گوارش است. مهم ترین خاصیت شیرین بیان که جدیدا کشف شده است و در اروپا و آمریکا استفاده می شود، درمان سرطان معده با این گیاه ارزشمند است.

مکانیسم تاثیر شیرین بیان برای معده، به این صورت است که شیرین بیان به واسطه ترکیبات ذکر شده، سطح اسید معده را پایین می‌ آورد، سوزش معده و سوء هاضمه را کم می‌ کند و در نهایت به عنوان یک ضد یبوست ملایم عمل می‌ کند و می‌ توان از آن، برای رفع اسپاسم، التهاب و ناراحتی در لوله گوارش استفاده کرد. همچنین این گیاه با افزایش شیره صفرا و کاهش سطح کلسترول تاثیر مثبتی روی کبد هم دارد. به طور کلی بیماری ورم معده، التهاب پوشش داخلی معده است و تنها یک بیماری محسوب نمی شود، بلکه گروهی از بیماری هاست و ممکن است موجب خوردگی مخاط معده و خونریزی شود. بنابراین عجیب نیست که عدهای از اطبا سنتی اعتقاد دارند، زمانی که معده پاک و سالم باشد تمام اعضای بدن سالم هستند و این ویژگی مهم ترین خاصیت گیاه شیرین بیان است.

familiarity-with-licorice-and-its-properties  شیرین بیان و تأثیر آن در تولید استروژن

گلیسیریزین در عملکرد استروژن تأثیر دارد. این ترکیب روی گیرنده های استروژنی بدن تثبیت می شود. به این صورت زمانی که میزان استروژن بیش از اندازه بالا می رود (که یکی از عوامل بروز سندروم پیش از قاعدگی است) باعث انسداد گیرنده های این هورمون شده و فعالیت آن را کاهش می دهد. زمانی که میزان استروژن دچار افت و کاهش می شود (مانند دوران بعد از یائسگی) گلیسیریزین به صورت جزئی کمبود آن را جبران می کند. این گیاه همچنین در ترکیب داروهای برخی از اختلالات قاعدگی یا داروهای مربوط به یائسگی استفاده می شود.

شیرین بیان و تأثیر آن در مقابله با سرطان

نتایج اولیه به دست آمده بر روی حیوانات نشان می دهد که شیرین بیان می تواند خواص ضد سرطانی داشته باشد و به ویژه در پیشگیری از سرطان های کولون و سینه موثر عمل کند. این گیاه تأثیر خود را از ترکیب اصلی خود یعنی گلیسیریزین می گیرد که به تقویت سیستم ایمنی بدن کمک می کند. البته تأثیر ضد سرطانی این گیاه همچنین مدیون فیتواستروژن هایی موجود در ریشه آن به نظر می رسد در پیشگیری از ابتلا به سرطان سینه نقش دارد.

شیرین بیان و تأثیر آن در کاهش کلسترول بد خون

بررسی های متعددی در این خصوص انجام شده است و متخصصان به این نتیجه رسیده اند که مصرف صرفاً ۱۰۰ میلی گرم شیرین بیان در روز می تواند باعث کاهش کلسترول بد خون LDL شود.

خواص شیرین بیان برای گلو، دهان و لثه

برای بر طرف کردن زخم و التهاب دهان می توان ریشه شیرین بیان را مکید. همچنین برای جلوگیری از سستی لثهها، ۲۵ گرم از ریشه شیرین بیان را پوست کنده و بکوبید و با دو لیوان آب آهسته آن را جوشانده تا میزان عصاره مورد نظر به یک لیوان برسد، عصاره به دست آمده را، روزی سه مرتبه با انگشت به لثهها مالیده و ماساژ دهید و تا بهبودی کامل این کار را تکرار کنید.

برای معالجه گلو درد، یک قاشق مرباخوری پودر شیرین بیان را با یک قاشق سوپ خوری سر گل بنفشه را با یک لیوان آب جوش بیست دقیقه دم کرده، نیم ساعت بعد از هر غذا کمی قرقره کرده و بعد بخورید.

خواص شیرین بیان بر روی اعصاب

یک دیگر از فواید مصرف گیاه دارویی شیرین بیان، بر طرف نمودن مشکل بی خوابی است. برای این منظور بایستی مغز ریشه این گیاه را کوبیده و به مقدار یک قاشق سوپ خوری، همراه با یک فنجان آب سرد در قوری چینی بریزید و اجازه دهید یک جوش بزند، سپس آن را صاف نموده و قبل از خواب یک فنجان میل کنید.

از دیگر فواید مصرف شیرین بیان خاصیت آرام بخشی است. به این منظور یک قاشق پودر شیرین بیان را با بهار نارنج، گل گاو زبان و بادرنجبویه مخلوط کرده و بعد از هر وعده غذایی به جای چای از این دمنوش مصرف کنید. این دمنوش علاوه بر خاصیت آرام بخشی و ضد افسردگی، برای تقویت معده و به طور کلی تقویت عمومی بدن موثر است.

مضرات شیرین بیان

زیادهروی در مصرف شیرین بیان برای طحال مضر بوده، همچنین سبب تحریک غدد فوق کلیوی و ترشح بیش از اندازه هورمون آلدوسترون در بدن می شود و در نتیجه با عوارضی مانند افزایش فشار خون و ایجاد اختلال در فعالیتهای متابولیسمی بدن مواجه خواهید شد. بنابراین از مهم ترین عوارض شیرین بیان در صورت مصرف بیش از اندازه، بروز سکته قلبی، درد عضلات و کرختی دست و پا خواهد بود، بنابراین لزوم رعایت اعتدال و احتیاط در مصرف این گیاه پر خاصیت لازم و ضروی است.

لازم به ذکر است، مصرف این گیاه و فرآورده‌ های آن مانند قرص شیرین بیان، برای زنانی که در دوران بارداری یا شیردهی‌ اند، ممنوع ‌است، همچنین افراد مبتلا به بیماری قلبی، فشار خون و ناراحتیهای کبد از خوردن این گیاه بپرهیزند.

نحوه مصرف شیرین بیان

بخش مورد استفاده دارویی گیاه ریشه بیان ریشه و ریزوم آن است. عصاره گیاه شیرین بیان، با جوشاندن ریشه گیاه و تبخیر بخش عمده آب آن، به دست می آید که مادهای به رنگ سیاه مایل به قهوهای است، این ماده به دو صورت جامد و شیره عرضه برای استفاده دارویی عرضه میگردد. از این عصاره، در پزشکی، داروسازی، صنایع غذایی و بهداشتی استفادهمی شود. از دیگر کاربردهای عصاره شیرین بیان، شیرین کردن فرآورده های غذایی و صنعت شیرینی و شکلات است، چون ۵۰ برابر شکر شیرینی دارد و علاوه بر این، خواص دارویی مفیدی هم دارد.

تهیه شربت شیرین بیان: برای ساخت شربت شیرین بیان باید ریشه بدون پوست این گیاه را پودر کرده و با آب مخلوط نمایید و آنقدر بجوشانید تا غلیظ شود.

تهیه دم کرده شیرین بیان: برای درست کردن دم کرده شیرین بیان باید ۵۰ گرم ریشه شیرین بیان بدون پوست را آسیاب کنید و در یک لیتر آب جوش بریزید و بگذارید مدت ۱۰ دقیقه دم بکشد.

تهیه جوشانده شیرین بیان: برای درست کردن جوشانده شیرین بیان باید ۵۰ گرم ریشه شیرین بیان بدون پوست را آسیاب کرده و در ۱۰۰ گرم آب بریزید و آن قدر بجوشانید که دو سوم آن باقی بماند.

تهیه جوشانده شیرین بیان برای معده درد: به این منظور ۱۰ گرم از ریشه تمیز شده شیرین بیان و به همان میزان ریشه انار شیرین را با یک لیوان آب سرد به مدت پانزده دقیقه آهسته جوشانده، صاف کرده و ناشتا به مدت ۴۰ روز مصرف کنید.

تهیه جوشانده شیرین بیان برای رفع نفخ، ریفلاکس و ترشی معده: به این منظور ریشه شیرین بیان را کوبیده و به میزان دو قاشق سوپ خوری به همراه یک قاشق نعناع پودر شده، یک قاشق بابونه، یک قاشق پونه و یک قاشق زیره سبز مخلوط کرده و بعد از هر وعده غذا، یک قاشق مرباخوری از این ترکیب را با یک لیوان آب جوش ده دقیقه دم کرده به جای چای بنوشید.

نحوه مصرف عرق شیرین بیان: به جای استفاده از گیاه شیرین بیان می توان از عرق این گیاه استفاده نمود، مقدار مصرف عرق شیرین بیان برای بزرگ سالان، روزی سه بار یک فنجان و برای کودکان، روزی سه بار به میزان نصف فنجان است و بهتر است این عرق در وسط غذا میل شود.

familiarity-with-licorice-and-its-properties

سایر فرآوردههای شیرین بیان

در اروپا آب نباتهایی با طعم تند از شیرین بیان تهیه میشود که طرفدار زیادی هم دارد. از دیگر فراوردههای این گیاه، چاشنی شیرین بیان است که از آن در تهیه نوشیدنیهای غیر الکلی استفاده میشود و این ماده عنصر اصلی نوشابه غیر الکلی بسیار معروف مصری موسوم به عرق سوساست.

در برخی مناطق دنیا مانند ایتالیا، شیرین بیان را به شکل طبیعی استفاده می کنند، به این نحو که ریشه این گیاه را پس از شستن، به عنوان خوشبو کننده دهان می جوند و در کشور سوریه به صورت نوشیدنی در بازار عرضه می شود.

در آشپزی چینی شیرین بیان هم چون چاشنی در پخت غذاهای مطبوع استفاده می شود و اغلب برای خوش طعم کردن سوپ ها و غذاهایی که در سوس سویا جوشانده می شود، به کار می رود.

پاسخ ترک

Please enter your comment!
Please enter your name here

86 − = 85