مراقبت های سه ماهه اول بارداری

دوره بارداری حدود ۴۰ هفته طول می کشد. هفته های بارداری به سه تا سه ماه گروه بندی می شوند. سه ماه اول بارداری دقیقا از زمان لقاح تا هفته ۱۲ حاملگی می باشد.

تغییرات بدن یک خانوم باردار در طول سه ماه اول بارداری شامل موارد ذیل می باشد:

چه باید خورد

چه آزمایش های مخصوص بارداری باید انجام شود

چه مقدار اضافه وزن ممکن است کسب شود

چگونه می توان مطمئن شد که نوزاد سالم به دنیا خواهد آمد

درک درست از بارداری و تغییرات هفته به هفته آن در بدن می تواند به تصمیم گیری های آگاهانه منجر شده و آمادگی لازم برای رویارویی با تغییرات پیش رو را فراهم نماید.

در سه ماه اول بارداری بدن خانوم باردار دچار تغییرات زیادی می شود. بدن هورمونه ایی را تولید می کند که تقریبا بر هر قسمت آن تاثیر می گذارد. اولین نشانه بدنی شما که نشان می دهد باردار شده اید، عدم تکرار عادت ماهانه تان است.

خستگی

ناراحتی معده

نوسانات خلقی

حساس شدن پستان ها

سوزش سر دل

افزایش وزن

سردرد

ویار برای مواد غذایی خاص

انزجار نسبت به غذاهای خاص

یبوست

بسته به شرایط بدنی ممکن است هر خانوم باردار یکی یا برخی از علائم فوق را تجربه کند. شاید نیاز باشد در این دوران استراحت بیشتری نمود و وعده های غذایی بیشتر اما با حجم کمتر میل نمود.

 

 

جنین در سه ماه اول به سرعت در حال رشد می باشد. ارگان هایی نظیر مغز و نخاع، شروع به شکل گیری می کنند و قلب جنین در همان ابتدای سه ماه اول بارداری شروع به تپش می کند. در همان چند هفته اول دست و پا شروع به شکل گیری می کند و در پایان هفته هشتم، انگشتان دست و پا کم کم نمایان می گردد.

در پایان سه ماهه اول، تقریبا اندام های جنسی کودک تشکیل می گردند. بنا بر گزارش دفتر سلامت زنان، جنین در پایان سه ماهه اول در حدود ۳ اینچ طول و به وزن تقریبی یک اونس رسیده است.

 

 

گروه های غذایی عبارتند از :

۱-گروه غلات

مواد غذایی این گروه منبع خوبی برای تولید انرژی است. مانند انواع نان مخصوصا نان سبوس دار، برنج، ماکارونی، جو، گندم، ذرت، ضمنا مخلوط غلات و حبوبات مانند عدس پلو و لوبیا پلو منبع خوبی از پروتئین برای مادر باردار است.

۲-گوشت و جانشین های آن

این گروه غذایی پروتئین و آهن بدن راتامین می کنند و مواد غذایی موجود در این دسته برای خون سازی، تکامل سیستم عصبی و رشد جنین لازمند. مانند انواع گوشت قرمز، مرغ، ماهی، تخم مرغ، انواع مغزها(گردو،بادام ،پسته،فندق و…)، انواع حبوبات(عدس،لوبیا،نخودو…)به منظور جلوگیری از سرایت بیماری انگلی حتما باید گوشت کاملا پخته شود.

۳-شیر و فرآورده های آن

مانند پنیر،ماست،کشک؛ مصرف این مواد هم کلسیم بدن مادر را تامین کرده و هم برای استخوان بندی جنین و شکل گیری واستحکام دندان های او در آینده ضروری است. علاوه بر کلسیم این گروه دارای مواد مغزی دیگری مثل انواع ویتامین های آ و ب است.

۴- سبزی ها و میوه ها

این گروه شامل انواع سبزی ها مثل کاهو، هویج، گوجه فرنگی، سیب زمینی، جعفری و انواع میوه های تازه و خشک (توت خشک، کشمش ،انجیرو…)است که شامل ویتامین های مورد نیاز بدن و مقداری آهن هستند.

یکی از مهمترین ویتامین های مورد نیاز بدن ویتامین ث است. مصرف سبزیجات و میوه جات بصورت تازه این ویتامین را برای بدن تامین می کند. زیرا طبخ این مواد ویتامین ث را ازبین می رود.

در مورد مصرف سیب زمینی توصیه می شود ابتدا کاملا تمیز شسته شده و با پوست پخته شود. باتوجه به آنچه که گفته شد، مصرف مقدارکافی مواد غذایی حاوی کلسیم، پروتئین، ویتامین C وهم چنین اسیدفولیک در دوران بارداری سلامت مادر و جنین را تامین می کند.

اسیدفولیک ماده ای است که مصرف آن بخصوص در سه ماهه اول حاملگی برای رشد سیستم عصبی جنین لازم است. سبزیجاتی مثل گل کلم و اسفناج منبع خوبی برای اسید فولیک می باشد.

در بارداری چون مصرف مواد غذایی به تنهایی افزایش نیاز مادر به آهن و سایر مواد مورد نیاز را تامین نمی کند، مصرف قرص آهن و مولتی ویتامین از شروع ماه پنجم تا سه ماه بعد از زایمان واسید فولیک از ابتدا تا پایان بارداری توصیه می شود در خانم هایی که تصمیم به بارداری می گیرند و زمان مشخصی را برای حاملگی خود در نظر دارند، مصرف اسیدفولیک از سه ماهه قبل از بارداری تاپایان بارداری توصیه می شود.

غذا های چرب ،شیرینی ،مواد تحریک کننده مثل چای و قهوه در بارداری باید با احتیاط خورده شود.

 

تمایل جنسی زنان باردار در مراحل مختلف حاملگی تغییر می کند. احساس لذت بیشتر و یا حتی تنفر از داشتن نزدیکی در بارداری کاملا طبیعی است.

تمایلات جنسی مردان هم ممکن است تغییر کند. این احساسات متفاوت اغلب به علت تغییرات هورمونی زنان و یا تصورات هر دو طرف در مورد وضعیت جسمانی زن باردار و موقعیت خاص او در این دوران می باشد.

در یک حاملگی سالم ، نزدیکی تا قبل از ماه آخر حاملگی ضرری ندارد.

مشروط به اینکه راحتی زن رعایت شده و وضعیت قرار گرفتن بدن او طوری باشد که به شکم وی فشار وارد نشود خانم هایی که در حاملگی های قبلی خود سابقه سقط، خونریزی، پارگی کیسه آب وزایمان زودرس دارند، باید از نزدیکی در سه ماه اول و آخر خودداری کنند.

بهداشت دهان و دندان:

با توجه به اهمیت مراقبت از دندان ها در حاملگی، زن باردار بهتر است در طول بارداری حداقل یکبار توسط دندانپزشک معاینه شود. حداقل یکبار مسواک زدن در روز (قبل از خواب )ضروری است.

با پیشرفت حاملگی به علت افزایش هورمون ها ممکن است لثه ها متورم و پر خون شده و خونریزی از لثه ها پیش آید، اگر خونریزی زیاد شده و بیش از چند روز ادامه یابد لازم است با دندانپزشک مشورت شود.

 

 

آرامش مادر از مسائلی است که امروزه بسیار مورد توجه قرار دارد. ثابت شده است که اضطراب و هیجانات زن حامله بر سلامت جنین تاثیر می گذارد. آرامش روانی مادر بخصوص نزدیک زایمان اهمیت زیادی دارد. پدر خانواده می تواند بیشترین نقش را در فراهم کردن محیطی آرام و دور از اضطراب برای همسرش داشته باشد.

اکثر داروها می توانند از جفت عبور کرده و به جنین رسیده و اثرات زیان باری برای جنین و نوزاد ایجاد کنند. از آنجایی که بیشترین اثرات سوء داروها و مواد مضر در سه ماهه اول حاملگی است لذا در این مدت باید از مصرف دارو بدون تجویز پزشک، همچنین از کشیدن سیگار یا تنفس در فضای آلوده به دود سیگار و همچنین انجام هر نوع عکسبرداری پزشکی بدون اجازه پزشک خودداری شود کشیدن سیگار، نوشیدن الکل، مصرف خودسرانه دارو در بارداری برای سلامت مادر و نوزاد خطرناک است.

 

ورزش:

بهترین ورزش در بارداری،پیاده روی در هوای آزاد است. خانم باردار می تواند حدود نیم ساعت در روز و حداقل سه بار در هفته پیاده روی کند. راه رفتن باعث تقویت عضلات شکم شده و در ماه های آخر به راحت انجام شدن زایمان کمک می کند.

انجام تمرینات بسیار ساده در بارداری ضمن حفظ اندام مادر در کاهش انقباض عضلات لگن و ران و کاهش کمر درد و درد پشت مؤثر بوده و مادر را از نظر جسمی و روحی برای زایمان آماده می کند.

در حالی که زانوها ودست ها رابه زمین تکیه داده اید ،عضلات کمر و شکم خود را به سمت بالا و پایین حرکت دهید. به پشت دراز کشیده ،زانوها را خم کنید و دست ها را در  دو طرف بدن قرار دهید. در حالیکه نفس های عمیق وآهسته می کشید، عضلات شکم و کمر خود را به طرف بالا و پایین حرکت دهید در حالیکه ستون فقرات خود را راست نگه داشته اید زانوها را از هم جداکرده و به حالت نیمه نشسته درآئید، سپس به حالت ایستاده برگردید.

این تمرین را می توانید به هنگام کار در منزل مطابق شکل انجام دهید.

ابتلاء مادر باردار به برخی بیماری های عفونی مثل سرخچه عوارض متعددی در جنین ایجاد می کند. لذا زن باردار باید از تماس با افراد مبتلا به بیماری های عفونی مثل سرخجه و هپاتیت و آبله مرغان دوری کنند.

تزریق واکسن بیماری های مثل سرخجه و هپاتیت به زنان قبل از بارداری، از ابتلاء آنان به این بیماری ها در دوران بارداری جلوگیری می کند.

در صورتی که خانم باردار با افراد مبتلا به این بیماری ها تماس داشته و قبلا بر علیه آن ایمن نشده باشد، حتما باید با پزشک مشورت نماید.

 

 

هنگامی که متوجه بارداری خود شدید در اولین فرصت باید به پزشک مراجعه نموده و برای حفظ سلامتی خود و کودک تان تحت نظر باشید. در سه ماهه اول بارداری معمولا خانوم باردار ماهی یک بار با پزشک خود ملاقات دارد. معمولا در اولین ویزیت، پزشک تاریخچه ای از سلامتی گرفته و معاینه کامل فیزیکی و چکاپ لگن را انجام می دهد.

انجام سونوگرافی برای تایید بارداری

انجام تست پاپ اسمیر

تست فشار خون

آزمایش جهت تعیین عفونت های جنسی، نظیر ایدز و هپاتیت

برآورد تاریخ زایمان که تقریبا از تاریخ آخرین قاعدگی حدودا ۲۶۶ روز است

مشاهده و تحت نظر قراردادن عوامل خطر مانند کم خونی

برسی سطح تیروئید

بررسی وزن

در حدود هفته ۱۱ بارداری، پزشک از شما می خواهد آزمایشی را به نام اسکن زجاجی گردن یا همان سونوگرافی چین گردن انجام دهید. این آزمایش با استفاده از سونوگرافی برای اندازه گیری سر و ضخامت گردن جنین انجام می شود. این اندازه گیری می تواند در تعیین احتمال وجود اختلال ژنتیکی شناخته شده با عنوان سندرم دان کمک شایانی نماید. و از به دنیا آمدن کودک مبتلا به سندرم دان جلوگیری نماید.

همچنین می توانید از دکتر خود بپرسید که آیا نیاز به تست غربالگری ژنتیکی دارید یا آنرا برای شما توصیه نمی کند. تست غربالگری ژنتیکی آزمایشی است جهت پیدا کردن اختلال های بیماری نظیر بیماری های ژنتیکی خاص.

 

 

 

انجام ورزش شدید و یا تمرینات قدرتی است که می تواند باعث آسیب به معده گردد.

مصرف الکل

مصرف کافئین (بیش از یک فنجان قهوه و یا چای در هر روز)

سیگار کشیدن

مصرف داروهای غیرقانونی یا سر خود

مصرف ماهی خام یا غذاهای دریایی دودی

مصرف گوشت کوسه، اره ماهی، ماهی خال دار و ماهی سفید (به علت وجود سطح بالای جیوه در گوشت آن ها)

جوانه خام

نزدیکی یا تمیز کردن بستر و محل خواب گربه، که می تواند حامل بیماری انگلی خطرناکی به نام توکسوپلاسما باشد

شیر و یا دیگر محصولات لبنی غیر پاستوریزه و غیر بهداشتی

مصرف غداهای فست فود من جمله خانواده سوسیس و کالباس

 

 

 

سه ماهه اول بارداری رایج ترین زمان از دست رفتن بارداری، یعنی همان سقط جنین است. بنابراین بهتر است کمی صبر و شکیبایی به خرج داده و وارد سه ماهه دوم بارداری شوید و آن هنگام اطرافیان را در جریان بارداری خود قرار دهید.

همچنین ممکن است بخواهید با وجود بارداری به ادامه شغل خود بپردازید و قصد ترک کار را به ماه های آخر بارداری موکول کنید. پس بهتر است در این رابطه تا پیشرفت بارداری و ظاهر شدن علائم آن به کار فرمای خود چیزی نگویید. چه بسا ممکن است در انتهای بارداری کار فرمای شما با مرخصی زایمان و مراقبت از نوزاد متولد شده تان موافقت نماید.

 

با شروع بارداری دغدغه دیگری که به ذهن خانوم باردار می آید، مکانی است که قصد فارغ شدن و به دنیا آوردن نوزاد خود را در آن را دارد. ممکن است بخواهد در بیمارستان، کلینیک زایمان یا حتی منزل فرزند خود را به دنیا بیاورد.

در هر صورت میبایست به جنبه های مثبت و منفی مکان انتخابی خویش توجه کرده و پزشک خود را در جریان امر قرار دهد.

کنگره متخصصان زنان و زایمان آمریکا معتقد است که بیمارستان ها و زایشگاه ها امن ترین مکان جهت زایمان و تولد نوزاد هستند. چرا که در صورت بروز هرگونه مشکل در مواقع اضطراری، بیمارستان یا زایشگاه به طور کامل مجهز به رسیدگی به وضعیت مادر و نوزاد به طور کامل می باشد.

 

 

حاملگی یا بارداری پرخطر عبارت است از احتمال وقوع بیشتر عوارض منجر به سقط و از دست رفتن جنین و احتمال خطر برای مادر و کودک.

 

سن پایین

سن بالای ۳۵ سال

اضافه وزن

کم وزنی و یا لاغری زیاد

فشار خون بالا، دیابت، سرطان یا دیگر اختلالات خود ایمنی

بارداری دوقلویی یا چند قلویی

خانوم های بارداری که در معرض بارداری یا حاملگی پر خطر هستند. لازم است بیش تر از حد معمول تحت نظر پزشک متخصص و حاذق باشند. نکته ای که باید ذکر شود این است که بارداری پر خطر داشتن صرفا به معنای این نیست که دارای مشکل هستید.