فلوراید تراپی یا وارنیش فلوراید در کودکان

مشکلات پوسیدگی دندان‌ ها در بزرگسالان به صورت تدریجی از زمان کودکی شکل می‌ گیرد. فلوراید تراپی یکی از روش‌ های مناسب جهت پیشگیری و کاهش پوسیدگی در دندان کودکان است. فلوراید یک عامل شناخته شده در مقابله با پوسیدگی دندان است. پوسیدگی دندان هنگامی رخ می‌دهد، باکتری‌ های تولید کننده اسید مینای سخت محافظت‌ کننده دندان‌ ها را حل می‌ کنند. فلوراید ماده اولیه ی ضد پوسیدگی است که به صورت سیستمیک (داخل بدن) و موضعی عمل می کند و به عنوان یک معیار مطمئن و موثر در جوامع بشری برای کاهش شیوع و وقوع پوسیدگی های دندان است. در این مقاله با فلوراید تراپی کودکان آشنا خواهید شد.

فلوراید تراپی چیست و چه اهمیتی دارد؟

استفاده از فلوراید اهمیت ویژه ای در کنترل و پیشگیری از پوسیدگی دندان بویژه در سطوح بین دندانی دارد. فلوراید تراپی به معنای کاربرد موضعی فلوراید به صورت دوره ای بر روی دندان های کودکان، به منظور افزایش مقاومت آن ها در برابر پوسیدگی است. در این روش دندانپزشک ابتدا دندان ها را با برس و خمیر مخصوص تمیز می کند و سپس فلوراید بصورت ژل یا وارنیش روی دندان ها مالیده می شود. پس از آن، کودک باید چند بار آب دهان خود را خالی کند ولی دهان نباید شسته شود و تا نیم ساعت هم کودک نباید چیزی بخورد یا بیاشامد.
توصیه می شود فلوراید تراپی در مطب و توسط بهترین دندانپزشک کودکان، از وقتی که همه ی دندان های شیری رویش یافتند (حدود ۳ سالگی) شروع شود و تا ۲ سال بعد از رویش آسیای دوم دائمی (حدود ۱۴ سالگی) با نظر دندانپزشک ۶-۳ ماه یکبار ادامه یابد. همزمان با فلوراید تراپی در مطب، ممکن است دندانپزشک برای برخی کودکان بالای شش سال که در خطر بالای ایجاد پوسیدگی دندان هستند، کاربرد دهان شویه فلوراید را در منزل تجویز کند. فیشور سیلانت با پایه رزین در پیشگیری از پوسیدگی سطح حفره‌ ها و شیارهای دندان در کودکان و نوجوانان با درزگیری مینای دندان، مؤثر است. نگهداری سیلانت یک عامل حیاتی ‌برای اثر بخشی سیلانت‌ه ای رزینی است و این نگهداری معیار سنجش اثر بخشی سیلانت است. میزان نگهداری سیلانت با گذشت زمان کاهش می‌ یابد. تاثیر پیشگیرانه پوسیدگی سیلانت، با تعویض سیلانت تحت الشعاع قرار می‌ گیرد و خطر پوسیدگی را به میزان نسبتاً بالایی کاهش می‌ دهد. سیلانت با پایه رزین اولین مواد انتخابی برای درزگیرهای مینای دندان است.

 چه تفاوتی بین جذب موضعی و جذب سیستمیک فلوراید هست؟

در صورتی که فلوراید به‌ صورت خوراکی از منابع مختلف وارد بدن شود، از مسیر معده-روده‌ ای داخل خون سپس در استخوان‌ ها و دندان‌ ها انباشته یا از طریق کلیه دفع می‌ شود. این روند «جذب سیستمیک فلوراید» نامیده می‌ شود. در استفاده موضعی که فلوراید صرفا روی دندان‌ ها زده می‌ شود، مکانیسم اثر متفاوت است. در این حالت فلوراید مانع از دست رفتن مواد معدنی سطح دندان می‌ شود و اگر شروع پوسیدگی در نقاطی از مینای دندان وجود داشته باشد، فلوراید با معدنی کردن دوباره این نقاط از پیشرفت پوسیدگی جلوگیری می‌ کند.

همچنین فلوراید روی میکروارگانیسم‌ های دهانی موثر است و سبب کاهش تولید اسید توسط این میکروارگانیسم‌ ها می‌‌شود. از طرفی، فلوراید وارد مینای دندان‌ های تازه رویش یافته می‌ شود و باعث افزایش معدنی شدن(اصطلاحا بلوغ مینا) و کاهش آسیب‌ پذیری نسبت به پوسیدگی خواهد‌ شد. پس فلوراید نه‌ تنها در پیشگیری از ضایعه جدید پوسیدگی روی دندان موثر است، بلکه در توقف یا حداقل کند کردن روند پیشروی ضایعات پوسیدگی فعال اولیه روی سطح دندان نقش مهمی دارد.

فلوراید تراپی در کودکان

مینای دندان که لایه خارجی تاج دندان را تشکیل می دهد از کریستال های معدنی فشرده تشکیل شده باکتری های پلاک دندانی باعث از دست دادن مواد معدنی مینا یا دمینرالیزه شدن آن می گردند. این باکتری ها از قند موجود در فضای دهان و دندان تغذیه نموده و اسیدهائی تولید می کنند که کریستال های مینا را در خود حل می نماید. اگر چنانچه مینا مواد معدنی خود را از دست بدهد و آن را دوباره بدست نیاورد پوسیدگی دندانی اتفاق می افتد. فلوراید به رمینرالیزه شدن مینا کمک نموده و بلورهای آن را مقاوم تر می کند در نتیجه مینای دندان در برابر پوسیدگی مقاوم تر می شود.

مراحل فلوراید تراپی

۱- ابتدا سطح کلیه دندان ها با برس مخصوص تمیز می شود ( چیزی شبیه مسواک برقی )
۲- سطح  تمام دندان ها به ژل فلوراید آغشته می شود ( گاهی اوقات یک طرف هر دو فک در یک مرحله و نیم دیگر در مرحله بعد به ژل آغشته می شود)
۳- ژل فلوراید حدود ۴ دقیقه در مجاورت دندان قرار می گیرد.
۴- در تمام مراحل پشت کودک حالت عمودی داشته سر کمی به سمت جلو خم می شود و ساکشن ( بزاق کِش ) در دهان کودک قرار می گیرد تا از بلع فلوراید ممانعت به عمل آید .
۵- پس از گذشت ۴ دقیقه اضافات ژل با گاز استریل یا پنبه برداشته می شود. در این مرحله کودک آب دهان خود را بطور کامل خارج می کند.
۶- کودک نباید بعد از فلوراید تراپی دهانش را بشوید و تا نیم ساعت باید از خوردن و آشامیدن اجتناب کند و طی این مدت در صورت جمع شدن بزاق در دهان ، آن را خارج کند.
۷- در صورت مشاهده علایمی نظیر دل درد و تهوع ، به کودک شیر بخورانید. این حالت به ندرت اتفاق می افتد و آن زمانیست که کودک مقدار زیادی از ژل را ببلعد. با استفاده از ساکشن قوی و خم کردن سر به جلو امکان مسمومیت به صفر می رسد .
۸- فلوراید تراپی کودکان زیر ۳ سال یا کودکانی که مهارت خارج کردن بزاق (تف کردن ) ندارند ، انجام نمی شود.
۹- انجام فلوراید تراپی با صلاح دید دندانپزشک و انجام آن بصورت دوره ای (هر ۶ ماه یکبار ) بین ۳۰ تا ۶۰ درصد باعث کاهش  پوسیدگی می شود.
۱۰- فلوراید تراپی هم برای دندان های شیری و هم برای دندان های دایمی قابل انجام است ولی بیشتر در ۶ سالگی همزمان با رویش اولین دندان دایمی انجام می شود.

مکانیزم عمل و فواید آن

یون فلوراید به مینای دندان نفوذ کرده و آن را در برابر اسیدهای موجود در غذا، مواد قندی و باکتری های دهان مقاوم می کند که نتیجه آن پیشگیری از پوسیدگی دندان ، کم کردن حساسیت دندان ، متوقف کردن پوسیدگی در مراحل اولیه بدون نیاز به پر کردن دندان و حفاظت از سطح ریشه دندان می باشد.

مواردی که باید فلوراید تراپی انجام شود

کودکان زیر ۶ سال: موثر در حفاظت از دندان های شیری و مقاوم سازی جوانه دندان های دایمی در برابر پوسیدگی.

کودکان و نوجوانان ۱۶-۶ سال: حفاظت از دندان های دایمی در حال رویش به خصوص دندان های آسیا که بسیار در معرض پوسیدگی هستند.

بزرگسالان: وارنیش فلوراید در بزرگسالان نیز بسیار موثر است به خصوص در مواردی مانند خشکی دهان (طبیعی یا به علت مصرف دارو)، تحلیل لثه و دندان های حساس، پوسیدگی حد اقل یک دندان در یک سال اخیر، وجود روکش در دهان، بیماران تحت درمان ارتودنسی و بیماران سرطانی که رادیوتراپی می شوند.

آموزش های لازم قبل از فلوراید تراپی

کودکان قبل از وارنیش فلوراید تراپی باید تغذیه مناسبی داشته و به مقدار کافی مایعات بنوشند چرا که پس از فلوراید تراپی تا یک ساعت نبایستی چیزی بخورند یا بیاشامند.

قبل از کاربرد وارنیش فلوراید بهتر است دندان ها را با خمیر پروفیلاکسی(درمطب) یا مسواک زدن معمول تمیز نموده و هر گونه پلاک یا جرم قابل مشاهده برداشته شود. البته پروفیلاکسی در موارد عدم دسترسی به امکانات لازم ضروری نیست.

آموزش های لازم بعد از انجام وارنیش فلوراید تراپی

لازم نیست برای خشک کردن وارنیش فلوراید قبل از مرخص کردن بیمار صبر کرد چون وارنیش در تماس با مایعات دهان هم سفت می شود.

تا پایان همان روز فلوراید تراپی ، کودک می تواند از رژیم غذایی نرم استفاده نموده و باید از خوردن غذای سفت پرهیز کند.

تا صبح روز بعد کودک نباید از مسواک و نخ دندان استفاده نماید.

تغییر رنگ سطح دندان ، پس از وارنیش فلوراید تراپی طبیعی بوده و به مرور پس از مدتی به حالت اولیه خود باز می گردد.

بیمار نباید از دهانشویه فلوراید و الکل استفاده نماید.

عوارض استفاده از فلوراید

استفاده از میزان بالای فلوراید به شکل منظم، مشابه هر داروی دیگر عوارضی را در پی خواهد داشت، به ویژه در کودکان مصرف منظم فلوراید باید با احتیاط باشد. مصرف بالای فلوراید ممکن است منجر به مسمومیت شود. علائم مسمومیت با فلوراید، تهوع، استفراغ و درد شکم است.

دندان های دائمی تا سن ۸ سالگی به طور کامل تشکیل می‌ شود، تنها استثناء دندان عقل است که در دوران بزرگسالی می‌ روید. تاج بخشی از دندان است که در دهان دیده می‌ شود.

مصرف بیش از حد فلوراید در زمان شکل‌ گیری دندان ابتلا به فلوروسیس را به دنبال دارد که با سفید یا قهوه‌ ای شدن دندان یا ایجاد لکه سفید روی دندان همراه است. شدت عارضه از تغییر رنگ جزیی تا ناهنجاری‌ های سطح دندان متغیر است. فلوروسیس پس از روییدن دندان‌ ها بروز نمی‌ یابد.

فلوروسیس زیبایی دندان را مخدوش می‌ کند، اما بیماری محسوب نمی‌ شود و غالباً آن‌ قدر ملایم است که فقط متخصصین دندانپزشکی می‌ توانند آن را تشخیص دهند. اکثر موارد فلوروسیس در کودکانی مشاهده می‌ شود که در مصرف مکمل فلوراید زیاده‌ روی کرده‌ اند یا در کنار نوشیدن آب دارای فلوراید خمیر دندان فلوراید دار را نیز هنگام مسواک زدن خورده‌ اند.

پاسخ ترک

Please enter your comment!
Please enter your name here

− 3 = 3