آیا میدانید کاسنی چیست؟ از خواص و مضرات کاسنی اطلاع دارید؟ یک گیاه دارویی پایا با گل های آبی یا ارغوانی با خواص دارویی فراوان که به آن گیاه جادویی نیز گفته می شود. در این مقاله با خواص و مضرات گیاه کاسنی و عرق کاسنی آشنا خواهید شد.
کاسنی چیست؟
کاسنی معمولی یا Cichorium گیاهی است از ریشه گل مینا، از تیره گل ستارهای ها می باشد. از این گیاه دو گونه کِشتی و چهار تا شش گونه وحشی موجود است. این گیاه انواع مختلفی دارد سه نوع آن معروف است.
کاسنی بری که به tansy شهرت دارد در ایران نمی روید.
کاسنی زرد که به گل قاصدک شهرت دارد و در طب قدیم ایران به نام ترخشقون نام برده اند در بیشتر نواحی ایران پراکندگی دارد.
کاسنی معمولی.
گیاه معمولی : یک گیاه دارویی پایا با گلهای آبی یا ارغوانی است.این گیاه در اصل بومی جهان قدیم است و بعداً در قاره آمریکا نیز به صورت گیاه خودروی کنار جاده ای درآمده است. منشا اصلی این گیاه اروپای مرکزی، مناطق غربی و مرکزی آسیا و شمال آفریقا است و پراکندگی وسیعی در نواحی مختلف ایران به خصوص شهرستان اقلید، آذربایجان، کردستان و مناطق کوهستانی خراسان دارد. به آب و هوای خنک، آفتابی یا کمی سایه نیاز دارد و گرمای شدید تابستان راتحمل نمی کند.
خواص کاسنی
خواص گوارشی:
یکی از شایع ترین دلایل گنجاندن کاسنی در رژیم غذایی تاثیر آن در بهبود عملکرد سیستم گوارشی می باشد. کاسنی حاوی اینولین است که پروبیوتیکی قویست. پروبیوتیک ها طبقه خاصی از باکتری ها هستند که بر خلاف دیگر باکتری ها که موجب بیماری میزبان می شوند، در واقع برای میزبان مفیدند. اینولین به مقابله با برخی باکتری های مربوط به روده و گوارش می پردازد از جمله بیماری رفلاکس اسیدی، سوء هاضمه و سوزش معده زیرا کاسنی، فعالانه میزان اسیدی بودن بدن را تقلیل می دهد.
بیماری های قلبی:
اینولین فقط برای سیستم گوارشی سودمند نیست، شواهدی دال بر کاهش میزان کلسترول مضر(LDL) بدن نیز وجود دارد. این ماده شیمیایی مضر در خون که به LDL معروف است یکی از دلایل عمده تصلب شریان و فشار خون بالاست زیرا هنگامی که به سرخرگ ها و سیاهرگ ها می رسد به نوعی مانع از گردش خون می شود. همچنین می تواند زمینه سازِ حمله های قلبی و مغزی گردد. نکته بسیار جالب اینکه، فعالیت معبر شیمیایی ویژه اینولین برای کاهش ماده شیمیایی موسوم به کلسترول مضر نادر است، مگر آنکه فرد کربوهیدرات فراوانی مصرف کند بنابراین در این مورد تاثیر آن چندان هم سودمند نیست. با این وجود تحقیقات بیشتری در دست انجام است تا مشخص شود که چطور کاسنی می تواند در بهبود بیماری قلبی موثر باشد.
همچنین کاسنی مملو از فنول هاست که در بررسی های گسترده ای اثبات شده که از جمله عواملیست که مانع از لخته شدن خون و بی نظمی ضربان قلب می شود. فنول ها خواص آنتی اکسیدانی دارند و مطالعات حاکی از آن است که مصرف قهوه با عصاره کاسنی به طور قابل توجهی، بیش از قهوه های متداول توازن سلول های خون و پلاسمای خون را در بدن بهبود بخشیده و احتمال بروز بیماری قلبی عروقی را کاهش می دهد.
پیشگیری از سرطان:
اگر چه هنوز تحقیقات در زمینه اثرات کاسنی برای اثبات مکانیسم دقیق پیشگیری از سرطان انجام می پذیرد اما مطالعات در زمینه انواع سرطان نشان می دهد که عصاره کاسنی موجب کاهش رشد تومورهای سرطانی می گردد. گزارشات اخیر حاکی از آن است که شهد موجود در کاسنی از کیفیتی برخوردار است که اجازه رشد به تومورها نمی دهد و از خواص آنتی اکسیدانی برخوردار است. پلی فنول ها و phytochemicals کاسنی، تاثیرات مثبتی بر پیشگیری از انواع مختلف سرطان از جمله سرطان سینه و سرطان های مرتبط با روده نشان داده اند.
کاهش دردهای مفاصل:
کاسنی به طور سنتی برای درمان آرتروز به کار گرفته می شد، و مطالعات نشان دادند که کاسنی به طور قابل توجهی دارای خواص ضدالتهابی می باشد که به همین دلیل موجب کاهش دردهای مفصلی – استخوانی می شود. در مطالعات انجام شده در سال ۲۰۱۰ ، گزارشات حاکی از آن است که ۷۰٪ از بیمارانی که از دردهای مفصلی-استخوانی رنج می بردند و با کاسنی تحت درمان قرار گرفتند و به طور قابل ملاحظه ای دردهایشان بهبود یافت. همچنین کاسنی را عموما برای کاهش دردهایی که عامل التهابی دارد، دردهای ماهیچه ای و درد مفاصل می توان مصرف نمود.
کاهش وزن:
کاسنی منبعی مفید برای فروکتوز است و اینولین به خودی خود شکلی از فیبر طبیعیست که اگر در برنامه غذایی گنجانده شوند به کنترل و کاهش وزن کمک شایانی می کنند. هر دوی این اهداف به تنظیم گرلین که نخستین اسید آمینه ای است که با احساس گرسنگی و رفتارهای غذاجویانه مرتبط است، کمک می کند. مصرف کاسنی موجب کاهش ترشح هورمون گرلین و منجر به کنترل پرخوری و ایجاد احساس سیری یا پری شکم می شود، که این امر در راستای تلاش برای کاهش وزن است!
یبوست:
یک بار دیگر، اینولین نقشِ فیبر طبیعی – که از برترین مزایای کاسنیست- را برای کاسنی خورها ایفا می کند! فیبر موجب تحرکات روده می گردد، حرکات حلقوی آن را افزایش داده و ترشحات اسید معده را بالا می برد. اساسا بدین معناست که عمل هضم به طور کلی بهتر صورت می پذیرد و یبوست تا حد زیادی کاهش می یابد. هنگامی که فرایند هضم منظم و روان باقی بماند، زمینه ابتلا به بیماری های روده و دیگر امراض از جمله دل درد و سرطان روده در افراد کاهش می یابد.
سیستم ایمنی:
کاسنی دارای خواص مفید فراوانیست که آن را به تقویت کننده ای نیرومند برای سیستم ایمنی بدن بدل می کند. تاثیرات آنتی باکتریال نیرومندی بر روی برخی از باکتری های خطرناک و مقاوم از خود نشان می دهد. در ضمن پلی فنول موجود در کاسنی نقش آنتی اکسیدانی و زدایندگی رادیکال های آزاد در رگ های خونی که زمینه ساز انوع بیماری ها یا امراض است، را ایفا می کند، از جمله این بیماری ها می توان به بیماری های قلبی و سرطان اشاره کرد.
اضطراب و دلهره:
کاسنی خواصی همچون داروهای مسکن دارد که اضطراب را کاهش داده و ذهن را آرام می سازد، بنابراین استرس و تاثیرات خطرناک آن بر بدن را از بین می برد. عصاره ریشه کاسنی به دلیل خواص آرامش بخشی به خواب راحت کمک می کند و از بسیاری از قرص های خواب آور مرسوم سالم تر است. کاهش استرس و اضطراب خطر ابتلا به بیماری های قلبی، عدم توازن هورمون ها، مرض بی خوابی، زوال عملکرد شناختی و پیری زودرس را تا حدودی تقلیل می دهد.
سلامت کلیه ها:
عصاره ریشه کاسنی به عنوان دارویی ادرارآور مورد استفاده قرار می گیرد که به دفع بیشتر ادرار کمک می کند. دفع دائم سالم و مکرر ادرار به دفع سموم بدن که در کبد و کلیه ها ذخیره شده کمک می کند و مانع از بیماری های خطرناکی که بر اثر انباشته شدن سموم در بدن پدید می آید می شود. همچنین دفع مکرر ادرار، وزن آب بدن را متعادل می سازد و حتی موجب کاهش چربی ها در بدن می شود، در حدود ۴٪ از حجم ادرار را چربی تشکیل می دهد که امکان انباشته شدن این چربی ها در جاهای مختلف بدن وجود دارد! 
تصفیه خون و شستشوی کبد از جمله خواص کاسنی و عرق آن است. این گیاه یکی از گیاهان دارویی موثر است که در انواع مختلف در طبیعت وجود داشته و همه اجزای آن خواصی بسیار مفید برای بدن دارد، البته اگر به اعتدال مصرف شود.
گیاه کاسنی دارای خواص تب بر می باشد،همچنین اندام هوایی این گیاه مانند برگ و ساقه آن، برای هضم غذا مفید است.
شستشو دهندهٔ کبد و کلیه، خون ساز است.
این گیاه دارویی باعث افزایش نیروی جنسی و افزایش حجم اسپرم در مردان می شود.
کاسنی و عرق کاسنی، از دیرباز در میان ایرانیان جایگاه و منزلتی خاص داشته و همه مادربزرگ ها، در میان تمام شیشه های عطر و ادویه در مطبخ خانه هایشان، یک قرابه کوچک، عرق کاسنی را در کنار شاتره، گل گاو زبان، نعناع و … نگه داری می کردند.
عطاران و محققان در حوزه گیاهان دارویی و طب سنتی، عرق کاسنی را سرد می دانند که تاثیراتش در از بین بردن حرارت و التهاب بدن احساس رخوت و سستی، رنگ پریدگی و زردی چهره و خصوصاً تنبلی کبد است و اگر با دقت و مستمر استفاده شود، تاثیراتش کاملا قابل مشاهده است. این گیاه دارویی سرد است، و تقویت کننده کبد، و مسکن حرارت و عطش، و گرمی و تقویت کننده کلیه و فشار خون و صفرا و پاک کننده مجرای ادرار و کلیهها است.
این گیاه برای تنظیم فشار خون بسیار مفید است.
آب برگ این گیاه دارویی بهترین داروی یرقان و کلیه ها و کبد است، و جوشیده و صاف کرده آن برطرف کننده تب های کهنه و تقویت کننده معده همراه با گل قند درمان کننده تب های جزئی مداوم است.
ضماد آن برطرف کننده ورم های گرم و درد چشم و افزاینده بینائی است.
تهیه ضمادی از کاسنی و سرب سائیده و روغن گل درمان کننده سرطان زخم دار است.
این گیاه دوست خوب کبد است و کم کننده قند خون بیماران مبتلا به دیابت میباشد.
هرگاه آب این گیاه و آب خیار چمبر را مخلوط کنید و در ابتدای شرع آنژین و بیماری های حلقوی با آن غرغره کنید، آن را درمان خواهد نمود.
تخم کاسنی در ترکیب با سایر داروهای خنک مفید و برطرف کننده تبهای صفراوی، یرقان، خفقان، بیماری های کبدی و سردرد است.
تخم این گیاه هرگاه همراه با صندل و تخم رازیانه پخته شود، دفع کننده سموم و ضعف کلیه و طحال و تحریک کننده اشتها می باشد.
تخم کاسنی در جمیع حالات جانشین برگ کاسنی می تواند بشود.
مقدار مجاز خوراک طبی تخم کاسنی تا ۱۰ گرم است، و شربت آب آن ۴ تا ۱۰ گرم و داخل سایر جوشیدنی ها برای پختن دارو ۲۰ تا ۵۰ گرم است.
ریشه کاسنی گرم و خشک است، برطرف کننده گیر و سده، نرم کننده اخلاط سینه، افزاینده ادرار، برطرف کننده تب ها، تصفیه و پاک کننده خون، و رفع کننده ورم احشاء و درد مفاصل و استسقاء.
برای درمان یبوست، جوشانده برگ و ریشه کاسنی به مقدار ۲ فنجان صبح ناشنا بسیار مفید است.
برای تهیه ماسک زیبائی از این گیاه، ابتدا این گیاه را بکوبید و آب آن را بگیرید و با سفیده تخم مرغ مخلوط کنید و به صورت بمالید. پس از یک ربع ساعت آن را با آب ساده بشوئید. این ماسک غدد را تحریک میکند و عرق پوست را زیاد می کند. برای مبتلایان به امراض جلدی و اگزما مفید است.
کاسنی در طب سنتی
پزشک بزرگ ایرانی ابن سینا، در مورد گیاه کاسنی و خواص دارویی آن گفته است:
کاسنی باز کننده است و سموم کبد را دفع می کند.
این گیاه در درمان التهابات معده و پاک کردن مجاری ادراری مۆثر است.
مالیدن آب کاسنی به محل های خارش بدن بسیار مفید است.
غرغره آب این گیاه دارویی گلو درد و تورم مفصلی را از بین می برد.
اگر آب پخته این گیاه را با سکنجبین میل کنید بهترین داروی تب های طولانی و مداوم است.
ریشه این گیاه در باز کردن و روان شدن اخلاط بسیار مۆثر است.
ریشه کاسنی، مجاری گوارشی را پاک می کند و بهترین تصفیه کننده خون است.
ریشه این گیاه در از بین بردن ورم احشا خیلی مۆثر است.
ریشه گیاه کاسنی بهترین دارو برای آب آوردن شکم است و در نفخ و تحلیل مواد بسیار نافع است.
ریشه این گیاه برای تقویت معده، زیاد کردن ادرار و رفع درد مفاصل و یرقان مفید است و مشکلات صفراوی را بر طرف می کند.
کاسنی در ازدیاد نطفه موثر است و انسان را از ابتلا به قولنج محفوظ نگه می دارد و توان و نیروهای بدنی را تجدید می کند.
این گیاه در ضعف اعصاب، ضعف چشم و فشار خون مفید است.
قلب، کلیه و کبد را فعال و با نشاط می کند.
کاسنی رحم را به وظیفه طبیعی خود وا می دارد و برگ آن دارای مقداری ویتامین C است لذا در حفظ جوانی مۆثر است.
فواید عرق کاسنی
گیاه کاسنی با تاثیراتی که بر روی کبد دارد، زمینه دفع صفرا از بدن را فراهم کرده و زردی را می زداید و بار کبد را سبک می کند، به همین دلیل مسکنی تاثیر گذار برای تب محسوب می شود.
همانطور که می دانید کبد عضو سم زدای بدن بوده و بیش از ۵۰۰ کارکرد حیاتی دارد که تفکیک مواد مغذی از مواد زاید، سم زدایی، تجزیه مواد شیمیایی، انهدام میکروب ها، تنظیم هورمونها، سوخت و ساز چربیها، پروتئینها و قندها، دفع اوره و … از جمله وظایف کبد است.
هر چیزی که می خوریم، میآشامیم، تنفس میکنیم یا با پوستمان تماس دارد سرانجام به کبدمان می رسد، بنابراین اگر این عضو دچار اختلال شود، همه بدن را درگیر کرده و عوارض آن به سرعت انتشار پیدا میکند و علائمی چون زردی پوست، خستگی مفرط، التهاب بدن، عطش، چربی خون بالا و… از جمله علائم بروز مشکل در کبد محسوب می شود.
همچنین از دیگر فواید عرق کاسنی می توان گفت که ملین و ادرارآور خوبی بوده و با خروج سموم از بدن التهاب بدن، تبهای صفراوی، یرقان و زردی ناشی از گرمی را رفع، کیسه صفرا، کلیه و مثانه را از سنگ پاک، التهاب معده را برطرف، اسید کلریدریک معده را تحریک و اشتها را زیاد میکند.
هرچه عرق کاسنی تلخ تر باشد فواید عرق کاسنی بیشتر است و در التیام امراض کبدی موثرتر است.
عرق کاسنی برای مبتلایان به نقرس و هپاتیت مفید است. ایمنی در برابر بیماریهای عفونی از دیگر خواص عرق کاسنی است.
این عرق سرشار از ویتامین C بوده و نوع وحشی آن فسفر و آهن گیاهی دارد.
از فواید این عرق برای پوست می توان گفت که عرق این گیاه با تقویت کبد، رنگ پوست را روشن، بیماریهای مزمن پوستی به خصوص اگزما را التیام، رسوبات ادراری و جوشهای ناشی از گرمی غذاها را رفع می کند.
این عرق بهترین دارو برای افزایش نیروی جنسی است. که این یکی از خواص عرق کاسنی برای مردان است.
دیگر خاصیت عرق کاسنی این است که به دلیل آن که روی کبد اثری نیکو دارد این عضو می تواند به تنظیم هورمونها پرداخته و در افزایش قدرت باروری نطفه و تنظیم و تقسیم کروموزوم های نر و ماده تاثیر گذار باشد.
مصرف عرق کاسنی در درمان فشار خون، تقویت معده، کبد، کلیه، درمان ضعف اعصاب و همچنین رفع عطش بسیار مناسب است.
عرق کاسنی به دلیل اینکه حاوی آمینو اسید است از پرخوری جلوگیری می کند و اشتها را می کاهید در نتیجه برای تنظیم وزن و لاغری مفید عمل می نماید.
از دیگر ویژگی های عرق کاسنی خاصیت ملین کردن مزاج است و یبوست را برطرف می کند. کسانی که گاه گاه اجابت مزاج دیر هنگام دارند و دچار دل درد می شوند از این عرق برای درمان آن کمک بگیرند.
نوشیدن یک فنجان عرق کاسنی در صبح و شب سموم بدن را دفع می کند و خون را پاک می نماید.
مضرات کاسنی
اگر چه می توان مزایای فراوانی برای این گیاه برشمرد، اما در صورت بارداری مصرف بیش از حد آن غیرمجاز است، زیرا ممکن است موجب خونریریزی گردد و احتمال سقط جنین غیرعمدی را افزایش دهد. اگر چه تحقیقات در این زمینه کافی نیست اما همان تحقیقات نشان میدهد که در دوران شیردهی نیز مصرف بیش از حد آن ممنوع می باشد زیرا مواد موجود در این گیاه از طریق شیر مادر به کودک منتقل می شود.
مصرف بیش از حد آن باعث ترش کردن معده، کاهش وزن (ورزشکارانی که دارای مقداری اضافه وزن هستند میتوانند روزی ۲ الی ۵ بار از عرق کاسنی استفاده بکنند).روش مصرف: بعد ازهر وعدهٔ غذایی با نصفی از لیوان آب مصرف شود.
گیاه کاسنی دارای عوارض محدودی است که موجب درماتیت و حساسیت پوستی می شود. مصرف کاسنی برای افرادی که دارای نارسایی های کلیه بوده یا سنگ کلیه دارند، توصیه نمی شود. لازم به ذکر است کاسنی دارای مقدار زیادی ویتامین A است و با نیکوتین داخل سیگار تداخل پیدا می کند، لذا افرادی سیگاری در زمان خوردن کاسنی باید از کشیدن سیگار خودداری کنند.روش مصرف: بعد ازهر وعدهٔ غذایی با نصفی از لیوان آب مصرف شود.
این گیاه مضر است برای اشخاصی که مبتلا به سرفه هستند.
تخم کاسنی بدمزه و قی آور است.
مضرات عرق کاسنی
غیر از فواید عرق کاسنی مضراتی نیز دارد. مصرف بلند مدت فرآورده های این گیاه، موجب تخریب عروق شبکیه می شود، علاوه بر این مصرف طولانی مدت فرآورده های این گیاه موجب افت فشار خون و افزایش ترشحات صفرا می شود.
و با توجه به این که مصرف فرآورده های این گیاه موجب انقباض عضلات رحمی می شود، مصرف عرق کاسنی در بارداری احتمال زایمان زودرس را تقویت می کند.
مصرف بلند مدت عرق کاسنی موجب تخریب عروق شبکیه می شود، علاوه بر این موجب افت فشار خـون و افـزایش ترشحات صفرا می گردد، همچنین کاسنی موجب تشدید تشنج در افراد مبتلا به صرع شده و تحریک کننـده تشـنج هـا اسـت.
