چگونه آفت دهان نوزاد را درمان کنیم
برفک دهان، عفونتی قارچی است که هر چند برخی کودکان و حتی بزرگسالان هم ممکن است دچار آن شوند، اما اغلب نوزادان را گرفتار میکند. با ما در ادامه همراه باشید.
آفت دهان عبارت است از پیدایش یک یا تعدادی زخم های کوچک و دردناک در سطح داخلی لب ها، مخاط و سقف دهان و زیر زبان. این زخم ها معمولاً تک تک و جدا از هم است. زخم های آفت از ترشح خاکستری رنگ پوشیده است و کنارهی آن ها کاملاً مشخص و قرمز میباشد. پیدایش این زخم ها به صورت دورهای است.
برفک دهان یک عارضه شایع در نوزادان است
در بررسی بزاق دهانی، قارچی به نام «کاندیدا آلبیکنس «در تعدادی اندک و بسیار محدود دیده شده اما اگر این قارچ با تکثیر بیش از حد خود نواحی دهانی را آلوده کند، دهان عفونی و برفکی می شود و در صورت ضعف و ناتوانی در سیستم ایمنی، بخصوص در شیرخواران بسرعت گسترش می یابد.
برفک دهان پلاک هایی سفید رنگ و پوسته پوسته را در برمی گیرد که در اندازه های متفاوت بر مخاط روی زبان، حلق، لثه، سقف دهان، اطراف لب و دیواره داخلی گونه دیده می شود.
برفک دهان نوزادان چگونه ایجاد می شود
این عارضه در شیرخواران به وفور دیده می شود گاهی اوقات اشتباهات والدین باعث ایجاد برفک در دهان نوزاد می شود تمام وسایلی که درون دهان کودک قرار میگیرند باید ضد عفونی شوند چون می توانند عاملی برای آلودگی محیط دهان شیرخوار باشند عامل برفک دهان نوزاد نوعی قارچ است که دارو های ضد قارچ مانند نیستاتین برای رفع این عارضه مفید می باشند.
علت ایجاد آفت دهان چیست؟
برای به وجود آمدن آفت دهان، عوامل مساعد کننده ای لازم است که عبارت است از حساسیت به نوعی از غذا (شکلات، گوجه فرنگی و غیره)، واکنش داروها، ترس، هیجانات، قاعدگی خانم ها و کاهش پروژستوژن، کمبود آهن و فریتین سرم، کمبود ویتامین B12 و اختلال در سیستم ایمنی سلولی.
این قارچ در دستگاه گوارش بزرگسالان و نوزادان وجود دارد و سیستم ایمنی بدن با کمک باکتری های مفید آن را کنترل میکند. اگر سیستم ایمنی بدن نوزاد به خوبی رشد نکرده باشد، این قارچ بیش از اندازهی موجود در بدن رشد میکند و باعث ایجاد آفت دهان نوزاد میگردد.
عوامل دیگری که میتواند باعث رشد قارچ کاندیدا گردد عبارت است:
از مصرف داروهای شیمیایی در اثر بروز بیماری.
بیشتر نوزادان زمانی که متولد میشوند، در بدو تولد به آفت دهان دچار میشوند. به همین خاطر نوزاد نمیتواند شیر بخورد. به همین دلیل این متخصص اطفال درباره علائم این بیماری نقل میکند:
بهتر است والدین عزیز در ماه های اول زندگی، مراقب رفتارهای تغذیهای نوزاد باشند، زیرا اگر نوزاد مشکلی داشته باشد شیر را پس میزند و نمیتواند شیر را به راحتی فرو دهد. اگر این مورد را مشاهده نمودید بهتر است اقدامات لازم انجام گیرد. در صورتی که بی قراری و گریه نوزاد بیش از اندازه باشد و به راحتی شیر نمیخورد و شیر را بیرون میریزد به دهان نوزاد نگاهی بیندازید.
چگونه آفت دهان نوزاد درمان میشود؟
با رعایت نمودن نکات بهداشتی و عمومی به راحتی میتوانید از بروز آفت دهان کودک جلوگیری کنید، چرا که پیشگیری بسیار راحت تر از درمان آن است. از طرفی عواملی که باعث تشدید آفت دهان کودک میگردد میتوان به آلوده بودن سینه مادر، آلوده بودن پستانک نوزاد، سر شیشه شیر نوزاد و قاشق غذا خوری او اشاره نمود.
اما اگر روز به روز آفت دهان کودک بیشتر گردد باعث کاهش وزن در نوزاد میگردد. در این مواقع متخصصان نوزاد، برای کودک دارو های ضد قارچی نظیر نیستاتین تجویز میکنند.
یک پزشک متخصص نوزادان بیان میکند بهتر است که از بروز این بیماری جلوگیری کنید، زیرا پیشگیری بسیار راحت تر از درمان است و پیشنهاد میکند که در صورتی که با سینهی خود به نوزاد شیر میدهید، از آلوده نبودن سینهی خود نسبت به قارچ کاندیدا مطمئن شوید.
چه زمانی باید برای درمان آفت دهان نوزاد به پزشک مراجعه کنیم؟
_وزن نگرفتن نوزادان: در صورتی که کودک در حال از دست دادن وزن است.
_در صورتی که نوزاد تب و احساس بی حالی میکند.
_مشاهده ضایعات پوستی در دیگر قسمتهای بدن
_اگر در ادرار یا مدفوع نوزاد خون مشاهده شود.
_در صورتی که احتمال هر نوع عفونت دهانی نظیر تبخال دهان در کودکان یا عفونت قارچی مثل برفک دهان نوزادان وجود دارد.
اگر شیرخوارتان به این عفونت دچار شده نگران نشوید. برفک دهان قابل درمان است و با معاینه و درمان تحت نظر پزشک، همراه با استریل کردن مداوم وسایل دهانی فرزند اعم از پستانک، دندانگیر، شیشه شیر و… تا زمانی که حنجره، دستگاه تنفسی و لوله گوارش درگیر بیماری نباشد، بهبودی بهتر و سریع تر حاصل میشود.
در گذشته درمان برفک با تجویز آنتیبیوتیک صورت میگرفت اما مصرف آنتیبیوتیک احتمال به هم خوردن تعادل طبیعی ارگانیسم های دهان را به همراه دارد و از سوی دیگر، احتمال دارد آنتیبیوتیکها زمینه ساز بروز برفک حتی در بزرگسالان شود بنابراین، پزشکان از داروهایی مثل نیستامین برای درمان آن استفاده میکنند.
در صورت اهمال در ضد عفونی کردن وسایل تغذیه نوزاد امکان بیاثر کردن مبارزه و عدم درمان وجود دارد . از همین رو برای مداوای بیمار استفاده از پستانک و شیشه شیر برای کودکانی که مادرانشان بخوبی وسایل را ضد عفونی نمیکنند طی دوره درمان ممنوع میشود.
از محلولهای پراکسید هیدروژن نیز برای شستوشوی و ضد عفونی کردن دهان در برابر گسترش قارچ استفاده میشود اما باید دقت کرد که در پدید آمدن و گسترش برفک دهان نوزاد، نوک پستان مادر هم طی روند شیر دادن آلوده میشود.
در این صورت، برای کاهش اثرات و عوارض این بیماری، مادر هم باید پس از مشورت با پزشک با محلول جوششیرین پستان خود را شست و شو داده یا از دارو های ضد قارچ به توصیه پزشکان استفاده کند تا در روند درمان تأخیری حاصل نشود و جلوی ایجاد زخم، درد یا سوزش نوک پستان نیز گرفته شود.
برفک با معاینه و تحت نظر پزشک متخصص اطفال حتی زمانی که حنجره، دستگاه تنفسی و لوله گوارش هم درگیر بیماری شده باشد، بهبود مییابد؛ البته بهتر است درمان در مراحل اولیه انجام شود.
در صورت تجویز نیستامین از سوی پزشک توجه کنید که نباید آن را در دهان کودک ریخت، برعکس طوری باید از آن استفاده کرد که تمام بخش های دهان به دارو آغشته شود.
برخی به این منظور گاز استریل را دور انگشت کاملا تمیز خود پیچیده، با آن دارو را در همه نواحی دهان کودک پخش میکنند که موثرتر است.
این دارو باید حداقل یک هفته پس از برطرف شدن ضایعات هم استفاده شود و هیچ گاه تا چهل دقیقه پس از استفاده نباید اثرش را با شیردهی و تغذیه از بین برد.استریل کردن مداوم وسایل دهانی و تغذیهای کودک، تنظیف و مراقبت مادر از نوک پستان و نواحی اطراف آن الزامی است.
یکی از راههای ضد عفونی کردن لوازم شیردهی، جوشاندن آن ها به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه در حرارت بالای ۵۵ سانتیگراد است.
مادر همواره باید دستهای خود را بویژه پیش از شیر دادن یا تغذیه کودک با مواد پاک کننده یا ضد عفونی کننده بشوید.
یادتان باشد برای درمان بیماری های کودکان یا نوزادان، هیچ گاه سرخود اقدامی نکنید و حتما تجویز و توصیه پزشک را مد نظر قرار دهید.
