در زمان شیردهی باید برای تغذیه خود اهمیت زیادی قایل شوند.
مادران شیرده نگران سلامتی فرزند خود هستند و تمام تلاش آن ها بر این است که تولید شیرشان خوب باشد تا بتوانند برای فرزند دلبندشان سنگ تمام بگذارند.
دانهی رازیانه
دانهی رازیانه میتواند به عنوان ادویه در غذا استفاده شود. دانه را به چایتان اضافه کنید یا به همراه شیر بجوشانید و میل کنید.
دانهی شنبلیله
دانهی شنبلیله بهعنوان افزایش دهندهی شیر شناخته میشود.
دانهی شنبلیله کیفیت شیر را بالا میبرد؛
دانه را با ادویهجات و طعم دهندهها استفاده کنید؛
با مخلوط دانهی شنبلیله و برنج نوعی پنکیک آماده کنید و بهعنوان صبحانه میل کنید.
اسفناج و برگ چغندر
اسفناج و برگ چغندر حاوی آهن، کلسیم و فولیکاسید هستند.
این مواد میتوانند به قوی شدن کودک شما کمک کنند؛
اسفناج و برگ چغندر دارای مواد سمزدا هستند؛
اسفناج دارای ساختار شیمیایی خاصی است که به پیشگیری از سرطان سینه کمک میکند؛
از این برگها در سوپ استفاده کنید؛
از این مواد در خمیر استفاده کنید و پاراتوره (نوعی نان هندی) یا نانی برای وعدههای غذایی خود درست کنید؛
به یاد داشته باشید که در مصرف اسفناج جانب اعتدال را نگاه دارید، زیرا میتواند سبب اسهال در کودک شود.
سیر یکی از بهترین غذاها برای افزایش شیر مادر است. همچنین به عنوان تقویتکنندهی شیردهی در مادران شناخته میشود.
سیر
ترکیباتی شیمیایی دارد که به شیردهی کمک میکنند؛
مصرف سیر از ابتلا به انواع سرطانها جلوگیری میکند؛
چند حبه سیر سرخشده را در سوپ خود بریزید؛
سیر را به سبزیجات مورد انتخاب خودتان اضافه کنید؛
در روشی دیگر میتوانید چند حبه سیر را در روغن تفت دهید و یک روز درمیان به همراه پلو مصرف کنید.
دانه های کنجد سیاه
دانهی کنجد سیاه سرشار از کلسیم است و این اعتقاد وجود دارد که میتواند شیر را افزایش دهد.دانهی کنجد سیاه را با شیر، شکر و بادام ترکیب کنید؛
با این وجود از این مادهی غذایی به میزان محدود استفاده کنید.
هویج
هویج حاوی ویتامین A است که مکمل شیردهی است و کیفیت شیر شما را افزایش میدهد؛
شما میتوانید از هویج بهصورت خام، پخته یا پوره در سوپ استفاده کنید؛
در فصل زمستان سعی کنید تا از پورهی هویج به همراه شیر و شکر استفاده کنید.
ماهی سالمون
سالمون منبعی غنی از EFA (اسیدهای چرب ضروری) و امگا۳ است.EFA و امگا۳ موادمغذی زیادی دارند و برای مادران در دوران شیردهی ضروری هستند؛
ماهی سالمون را برای تقویت هورمونهای شیردهی و بیشتر شدن مواد مغذی موجود در شیر در فهرست غذایی خود قرار دهید؛
سالمون را بهصورت بخارپز، سرخشده یا حتی کبابی استفاده کنید.
برگ های ریحان
برگ های ریحان منبع فوقالعادهای از آنتیاکسیدانها هستند.
میزان ایمنی کودکتان را تقویت میکنند؛
چند شاخه ریحان را به چای خود اضافه کنید؛
شاخهها را برای چند لحظه درون آب داغ بیندازید و صبحگاه بهصورت ناشتا میل کنید و اثر آن را تجربه کنید.
کدو سبز
به طور کلی کدو سبز غذایی دوست داشتنی نیست، اما سرشار از مواد غذایی است.
این مادهی غذایی به افزایش کیفیت شیر کمک میکند؛
هضم کدو سبز راحت است و به شیردهی کمک میکند؛
اگر کدو را به عنوان خوراک دوست ندارید، میتوانید با استفاده از آن یک پودینگ شیرین درست کنید؛
نوشیدن آب کدو سبز تازه، به متعادل شدن سطح قند خون بالای بعد از زایمان کمک میکند. مطمئن شوید که آب آن تازه است.
نخود
نخود یک میان وعدهی پروتئینی است و به افزایش شیر مادر کمک میکند.
نخود مبنعی غنی از کلسیم، ویتامین بکمپلکس و فیبر است؛
نخود را در شب خیس کنید و صبح بجوشانید و یک یا دو مشت از آن را درون سالاد سبزیجات خود بریزید؛
میتوانید به سادگی نخود له شده را با سیر یا آب لیمو طعمدار کنید؛
موادی که نباید مصرف کنید
از مصرف مواد غذایی مانند سیب زمینی، حبوبات، انبهی خام و موز خام که گاز تولید میکنند خودداری کنید. همچنین گفته میشود که سایر مواد غذایی مانند آویشن، جعفری، برگ نعناع و کلم هم تأثیر منفی در تولید شیر دارند.
درصورتی که به کم شدن شیرتان مشکوک هستید و میخواهید آن را افزایش بدهید، از نکات زیر پیروی کنید:
به طور مرتب و خوب به کودکتان شیر بدهید:
تولید شیر از روند عرضه و تقاضا تبعیت میکند. هرچه کودک بیشتر شیر بخورد، شیر بیشتری تولید میشود. هر دو ساعت یک بار شیردهی را انجام دهید. در زمان شیردهی کودک را در وضعیتی نگه دارید که به راحتی بتواند سینه را نگه دارد.
شیر خود را بدوشید:
در صورتی که کودک نمیتواند کامل شیر بخورد، بعد از شیردهی، شیر خود را بدوشید تا تولید شیر ادامه پیدا کند.
مرخصی شیردهی:
هر زمان که احساس کردید شیرتان کم شده است دو تا سه روز را صرفا برای شیردهی به کودکتان اختصاص بدهید و هیچ کار دیگری انجام ندهید. البته باید به تغذیهی خودتان هم رسیدگی کنید و آرام باشید.
موقعیت را تغییر بدهید:
اجازه بدهید تا کودک از هر دو سینه شیر بخورد. بعد از هر دو یا سه بار غذا دهی این تغییر را اعمال کنید، اما اجازه بدهید که کودک شیر یک سینه را کامل بخورد و بعد از سینهی دیگر به او شیر بدهید. در این روش چربی های شیر انتهایی (hindmilk) به کودک میرسند. فشار دادن سینه کمک میکند تا کودک مدت طولانیتری تغذیه کند.
از استفاده از پستانک و وسایلی که روی نوک سینه (nipple shields) قرار میگیرند خودداری کنید:
علاوه بر این وسایل، از استفاده از مکمل ها خودداری کنید، مگر اینکه از نظر پزشکی مورد نیاز باشند.
مواد جامد به کودک ندهید:
در صورتی که کودک شما زیر شش ماه دارد از دادن مواد جامد، آب و شیر خشک به او خودداری کنید.
به خوبی استراحت کنید:
در کنار تغذیهی خوب، استراحت کافی داشته باشید. رژیم غذایی متعادل کننده و مایعات فراوان مصرف کنید.
از مصرف الکل و نیکوتین دوری کنید:
مصرف الکل و نیکوتین نه تنها در زمان بارداری بلکه در زمان شیردهی به کودک هم مضر است. نیکوتین و الکل تولید شیر را کم میکنند. این مواد میتوانند از طریق شیر به بدن کودکتان منتقل شوند و مشکلات تکوینی (رشدی) ایجاد کنند.
داروهای خود را بررسی کنید:
در صورتی که دارو مصرف میکنید، با کمک پزشک خود مطمئن شوید که آیا این داروها در تولید شیر اختلالی ایجاد میکنند یا خیر. از استفاده از داروهای هورمونی ضدبارداری بعد از زایمان خودداری کنید.
خونسرد و آرام باشید:
باورکنید یا نه، استرس نقش بزرگی در کاهش تولید شیر بازی میکند. با این حال رسیدگی به کودک کار سختی است و ممکن است استراحت کافی نداشته باشید. میتوانید در زمان استراحت از خانواده یا پرستار بچه کمک بگیرید. کلید آرام بودن، استفاده از ورزش های سالم و روش های کاهش استرس مانند تمرین تنفس است.
از لباسِ زیر مناسب استفاده کنید:
پوشیدن لباسِ زیر تنگ که به قفسهی سینه فشار وارد میکند و اطراف نوارهای آن سفت و محکم است میتواند روی جریان شیر تأثیر بگذارد. استفاده از لباس نامناسب میتواند مجرای شیری را ببندد و تولید شیر را مسدود کند.
ماساژ سینه:
ماساژ سینه میتواند به باز شدن مجاری شیری بسته شده کمک کند، علاوه بر این نواحیِ سفت و تودهها را نرم میکند. این کار تولید شیر را افزایش نمیدهد اما اجازه میدهد تا جریان شیر راحت شود. حتی میتواند خطر ورم سینه را کاهش دهد. به آرامی سینههایتان را ماساژ دهید. شما میتوانید میزان فشار واردشده را تشخیص دهید.
اگر خود و کودکتان احساس راحتی و آرامش میکنید، بهآرامی ماساژ را از ناحیهی قفسهی سینه شروع کنید و تا نوک سینه ادامه دهید.
حال اجازه دهید که کودک شیر بخورد. بعد سینهی دیگرتان را ماساژ دهید. این کار را بهآرامی انجام دهید، زیرا ضربهی شدید میتواند به مجاری شیری آسیب بزند.
هنگام شیردهی تماس پوستی برقرار کنید:
در زمان شیردهی لباس های قسمت فوقانی خود را دربیاورید و کودک را با پوشک در آغوش بگیرید. با پتویی خود و کودکتان را بپوشانید و شیردهی را شروع کنید. این روش روابط را بهبود میبخشد و به آزاد شدن هرچه بیشتر هورمون های تولید انرژی کمک میکند.
دفعات دوشیدن شیر را بیشتر کنید:
بین یا بعد از شیردهی از شیردوش استفاده کنید تا تولید شیر افزایش یابد و هربار دو تا پنج دقیقه شیر خود را بدوشید.
راه کلیدی برای افزایش سریع تولید شیر این است که به طور مرتب شیرِ بیشتر را از سینه ها خالی کنید. در نتیجه شیر کمتری بین دفعات شیردهی تجمع مییابد.
در ادامه نکاتی در رابطه با افزایش تولید شیر به وسیلهی شیردوش آورده شده است:
میتوانید از شیردوش های الکتریکیِ خودکار استفاده کنید و هم زمان هر دو سینه را بدوشید.
به جای افزایش مدت زمان پمپ کردن شیر، فاصلهی بین دوشیدن شیر را کوتاه کنید. به عنوان مثال به جای هر یک ساعت و نیم، هر ۱۵ تا ۲۰ دقیقه، ۳ بار شیر خود را بدوشید.
میتوانید از روش دوشیدن «ماساژ با حرکات لرزشی» یا M-S-S که توسط چل مارمِت (مدیرعامل انجمن شیردهی در انسینو- کالیفرنیا) طراحی شده است استفاده کنید.
در ادامه این روش توضیح داده شده است:
۱. به مدت پنج تا هفت دقیقه شیر را بدوشید و متوقف کنید؛
۲. همزمان هر دو سینه را با حرکات دورانی ماساژ بدهید (مثل معاینه کردن)؛
۳. با استفاده از نوک انگشتان در امتداد یک خط، به آرامی از دیوارهی قفسهی سینه تا نوک سینه ضربه بزنید؛
۴. با دست سینه هایتان را بگیرید و رو به جلو خم شوید. حال به آرامی سینه هایتان را تکان دهید؛
۵. دوباره به مدت پنج تا هفت دقیقه شیر خود را بدوشید.
روش M-S-S سطح پرولاکتین را تحریک میکند، در نتیجه در زمان کوتاهی تولید شیر افزایش مییابد.
آگاهی از مراحل و نحوهی شیردهی میتواند به افزایش شیر مادر کمک کند.
در ادامه شیردهی به سه مرحلهی کلی تقسیم شده است:
مرحلهای که به شیردهی سالم منتهی میشود
بدن شما به تقاضای کودکتان برای شیر واکنش نشان میدهد و با روش زیر شیر تولید میکند:
کودک با قدرت سینه را برای دریافت شیر میمَکد؛
مغز شما این پیام را دریافت میکند؛
مغزتان هورمون خروج شیر به نام اکسیتوسین را آزاد میکند؛
اکسیتوسین از میان رگ خونی به سمت عضلات سینه جریان مییابد؛
شیر به واسطهی هورمون پرولاکتین درون سینه جریان مییابد؛
شیر دادن به کودک آغاز میشود.
علائمی که نشان دهندهی زمان شیردهی است
اینکه چطور بدن شما در لحظهای که کودک گرسنه است آمادهی غذا دادن به او میشود شگفتانگیز است:
معمولا دو هفته طول میکشد که بدنتان بتواند بهطور منظم تولید شیر را انجام دهد؛
ممکن است از قسمت زیر سینه احساس مورمور شدن را تجربه کنید؛
گاهی اوقات صدای گریهی ناشی از گرسنگی کودکتان را میشنوید و حسی در سینهی خود تجربه میکنید؛
مواقعی که از زمان شیردهی گذشته باشد و به کودک شیر نداده باشید، ممکن است حالت پُری و ناراحتی را در سینهی خود احساس کنید؛
در بسیاری از خانمها در زمان شیردهی بهطور خودبهخود شیر نشت میکند.
نکاتی در رابطه با شیردهیِ بدون اشکال
موارد زیر کمک میکنند تا هربار شیردهی بهتری داشته باشید و خود و کودکتان راحتتر باشید:
در اتاقی آرام به کودکتان شیر دهید؛
خونسرد باشید؛
رژیم غذایی مربوط به شیردهی را که در بالا آورده شده است رعایت کنید؛
اطراف سینههایتان را با حولهی گرم بپوشانید؛
بعد از هربار شیردهی آروغ کودکتان را بگیرید؛
اگر شما یا کودکتان هرگونه ناراحتی را تجربه کردید، با پزشک خود مشورت کنید؛
به طور مرتب به کودکتان شیر دهید؛
نگران اضافه وزن بعد از زایمان نباشید. اکنون زمانی است که باید بهخوبی تغذیه کنید. میتوانید بعدا رژیم بگیرید.
