آنفولانزا یا گریپ (Grippe) شایع ترین بیماری ویروسی فصل سرما است که دستگاه تنفسی را درگیـر می کند و شدیدا مسری است. مدت زمان شروع علائم آنفولانزا از زمان وارد شدن ویروس به بدن ۴۸-۲۴ ساعت است.در این مقاله با بیماری آنفولانزا،علائم آنفولانزا،روش های انتشار آنفولانزا،راه های پیشگیری و درمان آنفولانزا آشنا خواهید شد.
آنفولانزا چیست؟
آنفولانزا یک بیماری ویروسی است که بخشهای بالایی مجراهای تنفسی را درگیر میکند. این بیماری به ناگاه رخ می دهد و نشانه هایی مانند تب، کوفتگی و درد در بدن، سردرد، خستگی، از دست دادن اشتها، سرفه خشک و گلوی دردناک یا خشک را بروز می دهد. آنفولانزا با سرماخوردگی تفاوت دارد؛ به طور معمول نشانههای آنفولانزا شدیدتر است و بیمار اغلب نسبت به سرماخوردگی زمان بیشتری از کار و مدرسه باز می ماند.
بیشتر مردم بدون مشکل جدی از این بیماری رهایی می یابند، اما گاهی بیماری به عفونت باکتریایی، از جمله عفونت گوش، عفونت سینوسها یا عفونت مجراهای تنفسی (برونشیت)، می انجامد. البته، با نگهداری مناسب از بیمار در خانه می توان از این عفونتها پیشگیری کرد. در برخی بیماران ممکن است عفونتهای دردسرسازتری مانند نومونیا به وجود بیاید. بیمارانی که در خطر چنین عفونتی هستند و باید در بیمارستان بسری شوند، عبارتاند از: کودکان زیر دو سال، بزرگسالان ۶۵ ساله یا بیشتر و کسانی که ناراحتیهای پزشکی جدی دارند.
تاریخچه بیماری آنفولانزا
در قرن بیستم ویروس آنفولانزا در سال ۱۹۱۸ شیوع پیدا کرد و تا امروز آمار مرگ و میر یک سیر نزولی را طی کرده است. به این صورت که در آغاز فعالیت این ویروس مرگ های دسته جمعی حتی ۴۰ میلیون نفر در یکسال گزارش شده است اما به مرور کاهش یافت. امروزه گونه های جدیدتر این ویروس مانند آنفولانزای پرندگان یا آنفولانزای خوکی نیز ظهور کرده اند.
علت آنفولانزا چیست؟
ویروس های عامل آنفولانزا از سرده اورتومیکسو ویروس ها هستند. آنفولانزای شامل ویروس آنفولانزای A، آنفولانزای B و آنفولانزای C. این ویروس ها در اثر تماس مستقیم یا غیرمستقیم (مثلاً استفاده از لیوان آلوده) گسترش می یابند. ویروسهای آنفولانزای (A) و (B) بیماری را ایجاد میکنند. ویروس نوع (A) معمولاً عامل ایجاد کننده شیوع سالیانه آنفولانزا است. این ویروسها مدام در حال تغییر خود هستند و انواع جدیدی ایجاد می کنند که خصوصیات متفاوتی دارد. به همین دلیل ساختمان ویروس از سالی به سال دیگر تغییر می کند و واکسنها و حتی داروها برای اثر بخشی باید تغییر کنند.
موارد خطرناک در بیماری آنفولانزا:
◊ اگر یکی از موارد زیر به هنگام درمان رخ دهند:
◊ افزایش تب یا سرفه
◊ وجود خون در خلط
◊ گوش درد
◊ تنگی نفس یا درد قفسه سینه
◊ترشحات غلیظ از بینی، سینوس ها یا گوش ها
◊ درد سینوس
◊ درد یا سفتی گردن.
روش انتشار ویروس آنفولانزا:
گروهی از دانشمندان در مطالعه ای جدید به شواهدی دست یافته اند که نشان می دهد ویروس آنفولانزا راحت تر از چیزی که تاکنون تصور می شد، قابل انتقال است و برخلاف باورهای رایج، به سادگی با نفس کشیدن و دم و بازدم افراد مبتلا به دیگران منتقل می شود.
پژوهشگر ارشد این تحقیق میگوید: «ما دریافتیم که افراد مبتلا به آنفولانزا، هوای اطرافشان را تنها با نفس کشیدن به ویروس های عفونی آلوده می کنند و پخش این ویروس لزوما نیازی به سرفه یا عطسه ندارد.
پژوهشگران برای بررسی نحوه انتقال ویروس آنفولانزا، ۱۴۲ فرد مبتلا به آنفولانزا را زیر نظر گرفتند و نمونه هایی از بازدم هر یک از افراد را در چهار حالت بالقوه انتقال؛ تنفس طبیعی، صحبت کردن، سرفه و عطسه بررسی کردند.
نتایج دلهره آور و دور از انتظار بود؛ چرا که در ۳۹ درصد از نمونه های افراد، آلودگی در طول تنفس طبیعی دیده شد. در شرایطی که سرفه علت شایع عفونت در مشاهدات این مطالعه بود، عامل عفونی به ندرت در عطسه مشاهده شد و وجود RNA قابل تشخیص در یک عطسه بیشتر از یک سرفه نبود. البته این نتیجه به آن معنی نیست که عطسه فرد بیمار کم خطرتر از سرفه اوست، چرا که قطرات تولید شده در عطسه می تواند سطح گسترده تری را آلوده کند.
افرادی که مبتلا به آنفولانزا هستند، حتی زمانی که سرفه نمی کنند، ایروسل های عفونی تولید میکنند، یعنی همان قطرات کوچکی که در مدت زمان طولانی در هوا شناور می مانند. ایروسل ها به خصوص در اولین روزهای بیماری ایجاد می شوند؛ پس وقتی کسی دچار آنفولانزا میشود، باید به خانه برود و در محل کار نماند تا دیگران را آلوده نکند.
مطالعه پیشین همین گروه در سال ۲۰۱۳ (۱۳۹۲) نشان داد که استفاده از ماسک، انتقال آنفولانزا را به طور قابل توجهی کاهش می دهد.
بنابراین مهم نیست که فرد بیمار سرفه یا عطسه نکند، چرا که او می تواند تنها با تنفس در نزدیکی دیگران، آنفولانزا را به راحتی انتقال دهد، مگر اینکه از ماسک استفاده کند.
بزرگسالان ممکن است دیگران را روز قبل از شروع علائم تا روز پس از بروز بیماری مبتلا نمایند که این امر به این معنی است که شما می توانید فردی را قبل از آنکه بیماری در شما ایجاد شده باشد مبتلا نمائید.
علائم شایع بیماری آنفولانزا :
بالا بودن درجه حرارت بدن از علائم بیماری آنفولانزا می باشد.
• بالا بودن درجه حرارت بدن ( درجه حرارت بدن به مدت بیش از دو روز بیشتر از ۸/۳۷ درجه سانتی گراد باشد )
• ابتلا به درد ناگهانی یا ترشح از یک یا دو گوش
• احساس درد در گوش خود و ادامه آن به مدت بیش از چند روز
• آبریزش و گرفتگی بینی بیش از ۱۰ روز
• سرفه همراه با خلط غلیظ و بدبوی زرد و سبز رنگ
• گلودرد بیش از ۴۸ ساعت به هنگام بلع غذا
• حساسیت های پوستی یا جلدی غیر قابل توجیه
• سفتی گردن همراه با سردرد مداوم
• درد در ناحیه سینوزیت ها، تب و ترشحات زرد یا سبز رنگ بینی که بیش از ۴۸ ساعت طول بکشد.
• تب و لرز، سردرد، دردهای عضلانی از جمله کمردرد، خستگی، سرفه (که ممکن است با خلط همراه باشد.)
• گلودرد، خشونت صدا، استفراغ. گلودرد خارش بدن کوفتگی از علایم شایع بیماری هستند.
عوارض آنفولانزا چیست؟
از عوارض آنفولانزا میتوان به سینه پهلو، سینوزیت، عفونت گوش میانی و التهاب مجاری هوائی (برونشیت) و التهاب بافت میانی مغز (آنسفالیت) اشاره کرد.
آنفولانزا چگونه تشخیص داده میشود؟
متخصصان بهداشت به طور معمول آنفولانزا را از روی نشانههای آن تشخیص میدهند، به ویژه اگر موردهای مشابه زیادی از بیماری آنفولانزا در جامعه دیده شود و مرکز بهداشت منطقه شیوع بیماری را تایید کرده باشد.
به طور معمول به آزمونهای مرسوم از افرادی که نشانه های شاخص آنفولانزا را دارند، نیازی نیست. به ندرت، با آزمون نمونه ی خون یا مایع بینی یا گلو، ویروس آنفولانزا را شناسایی می کنند.
درمان آنفولانزا :
بهبود خود به خودی آنفولانزا در عرض ۱۰-۷ روز در صورتی که هیچ عارضه ای رخ ندهد. اگر عارضه ای رخ دهد، درمان با آنتی بیوتیک معمولاً ضروری است، و بهبود ممکن است ۶-۳ هفته به درازا انجامد. مصرف دارو حتما باید با صلاحدید و تجویز پزشک انجام شود.
اقدامات زیر برای کاهش علائم و بهبود بیماری آنفولانزا موثر است:
* استراحت در منزل بویژه در هنگام تب: بهترین درمان برای آنفولانزا استراحت است. استراحت کمک می کند تا بدن با ویروس به خوبی مبارزه کند.
* استفاده از مایعات فروان مانند آب، آب میوه و سوپ رقیق، غرغره آب یا آب نمک ولرم چند بار در روز باعث میشود سوزش گلو بهبود یابد.
* خودداری از استمعال دخانیات، سیگار و الکل استفاده از قطرههای بینی حاوی آب و نمک برای تخفیف گرفتگی بینی، موثر است.
* قطرههای بینی که حاوی آب و نمک (سرم فیزیولوژی) هستند به کاهش ترشحات بینی و مرطوب شدن پوست داخل بینی کمک می کنند.
* برای افزایش رطوبت هوا از یک دستگاه بخور استفاده نمایید. رطوبت کمک می کند تا ترشحات ریه رقیق و بنابراین راحت تر تخلیه شوند. دستگاه را روزانه تمیز کنید.
* برای جلوگیری از سرایت بیماری آنفولانزا به دیگران، دستان خود را مرتباً بشویید، خصوصاً پس از فین کردن یا پیش از دست زدن به غذا یا مواد غذایی.
* روی عضلاتی که دچار درد هستند کمپرس گرم یا صفحه گرم کننده بگذارید.
اقدامات دارویی برای درمان آنفولانزا :
در مورد داروها، هیچ درمان یا داروی خاصی برای بهبود سرماخوردگی و آنفولانزا وجود ندارد. آنتی بیوتیک ها ویروس ها را از بین نمی برند. بعضی از داروها فقط به بر طرف شدن علائم آنفولانزا و سرماخوردگی کمک می کنند. البته بهتر است قبل از استفاده از هرگونه دارویی، با پزشک مشورت کنید.
داروهای ضد التهاب و آرام بخش ها: معمولا درد را بهبود بخشیده، تب را پایین می آورند. بعضی از این داروها شامل استامینوفن، آسپرین، ایبوبروفن، کتوبروفن و ناپروکسن می باشند. از مصرف خودسرانه آسپرین خودداری کنید. خصوصا بچه ها و کودکان نباید آسپرین بخورند.
مصرف آسپیرین (خصوصاً در کودکان) به هنگام بروز یک بیماری ویروسی ممکن است باعث به وجود آمدن نشانگان رای شود. نشانگان رای یک نوع آنسفالیت (التهاب مغز) است. همچنین آسپرین میتواند باعث عوارضی چون حساسیت های پوستی و مشکلات گوارشی شود.
داروهای ضد سرفه: که باعث قطع سرفه میشوند مثل دکسترومتورفان. در صورتی که سرفه شما حاوی ترشحات است از این دارو استفاده نکنید.
اکسپکتورانت ها (خلط آور): که موجب رقیق تر شدن ترشحات گلو میشوند و باعث می گردند هنگام سرفه این ترشحات راحت تر خارج شوند. یکی از انواع این داروها گایافنزین است.
اسپریهای بینی یا ضد احتقانها (رفع کننده گرفتگی بینی و گلو): و ضد احتقان هایی که به داخل بینی ریخته میشوند. نمونه ای از این داروها پسودوافدرین است.
رژیم غذایی در آنفولانزا :
۱٫ معمولاً اشتها به هنگام آنفولانزا کم میشود. شاید در ابتدا فقط اشتها به مایعات داشته باشید، سپس پس از مدتی به وعدههای غذایی کوچک حاوی مواد نشاسته ای بدون ادویه (نان سوخاری، برنج، پوره، غلات پخته شده، سیب زمینی پخته) اشتها پیدا کنید.
۲٫ روزانه حداقل ۸ لیوان آب بنوشید (خصوصاً اگر تبتان بالا باشد). نوشیدن مایعات بیشتر مثل آب میوه، چای و نوشیدنیهای غیر گازدار نیز به رقیق شدن ترشحات کمک میکنند.
۳٫ استفاده از مواد غذایی حاوی ویتامین C در کاهش طول مدت بیماری موثر است.
۴٫ از مصرف غذاهای چرب، سرخ کرده و ادویه دار بپرهیزید.
واکسن آنفولانزا درچه افردی توصیه می شود؟
ο افرادبالای ۶۵ سال -تمام کودکان بین ۲۴ -۶ ماه
ο کودکان و بزرگسالان بین ۶۴ -۲ سال در صورتی که دچار مشکلات پزشکی مزمن باشند مثل دیابت، نارسائی کلیوی، اختلال تولید گلبول قرمز، ایدز، مصرف داروهای تضعیف کننده سیستم ایمنی و …
ο کودکان و بالغینی که دچار آسم باشند.
ο کودکانی که تحت درمان مزمن با آسپرین هستند.
ο زنانی که در طول فصل شیوع آنفولانزا باردار می شوند.
ο افراد بدون خانه و بی خانمان ها -افرادی که تماس خانگی با بچه کوچکتر از ۶ ماه دارند.
ο پزشکان، پرستاران و کارکنان بهداشتی که در بیمارستان و یا آسایشگاه ها مشغول بکار هستند.
چه کسانی نباید واکسن آنفولانزا را دریافت نمایند :
▪ افرادی که حساسیت شدید به تخم مرغ دارند.
▪ افرادی که در گذشته واکنش شدیدی به واکسن آنفولانزا نشان داده اند.
▪ کسانی که در گذشته سابقه بروز سندروم گیلن باره را پس از ۶ هفته از دریافت واکسن آنفولانزا داشته اند.
▪ کودکان زیر ۶ ماه
▪ بیماران تب دار (این افراد پس از فروکش کردن بیماری می توانند واکسن آنفولانزا دریافت نمایند.)
اگر علائم زیر پیدا شد، حتما نزد پزشک بروید:
♦ استفراغ خونی
♦ مقدار زیادی خون در مدفوع
♦ بیهوش شدن وقتی که ایستاده اید
♦ گیجی
♦ درد شکمی شدید
♦ کودکی که به سختی می خوابد و بیدار می شود
♦ تب بالای ۳۸ درجه سانتی گراد
♦ از دست دادن آب بدن
♦ تهوع بیشتر از ۲ روز متوالی
جهت پیشگیری از ابتلا به آنفولانزا :
جلوگیری از بیماری آنفولانزا بسیار مشکل است. اما بهترین کار، شستن دست ها و بعد از آن، داشتن لیوان و بشقاب، قاشق و چنگال خصوصی است.
– در مدت بیماری فاصله خود را با اطرافیان حفظ نمائید.
– حتی المقدور در زمان بیماری در منزل اقامت داشته باشید.
– در زمان عطسه و سرفه جلوی دهان و بینی خود را با یک دستمال بگیرید.
– در طول مدت بیماری به طور مرتب دست های خود را بشوئید.
– ورزش: برای سلامتیتان بسیار خوب ست. با ورزش کردن نه تنها قدرت بدنیتان را افزایش می دهید، بلکه باعث تقویت سیستم دفاعی بدنتان هم می شوید.
– ویتامین C و مولتی ویتامین ها: استفاده از ویتامین C به شما در مقابله با آنفولانزا کمک می کند. پس تا می توانید از میوه ها و سبزیجاتی که حاوی ویتامین C هستند استفاده کنید. در کنار ویتامین C، خوب است که روزانه یک مولتی ویتامین هم بخورید تا از ابتلا به بیماری ها در امان بمانید.
– آب : باید روزانه حداقل ۸ لیوان آب بخورید.
– از استرس و فشارهای روحی دوری کنید: داشتن استرس اصلاً برای سلامتیتان خوب نیست. اگر کارهایی که در بالا ذکر شد، مثل خوابیدن کافی و ورزش را انجام دهید، استرستان را هم کاهش داده اید.
