تنبلی چشم یا آمبلوپی چه زمانی رخ میدهد؟
تنبلی چشم یا آمبلوپی که در حدود ۳٪ از افراد دیده میشود، زمانی رخ میدهد که چشم در دوره کودکی دید طبیعی نداشته باشد.
این اختلال که معمولا در یک چشم دیده میشود به دلیل اختلال دید چشم تنبل بر اثر عوامل مختلف نظیر عیوب انکساری (دوربینی، نزدیک بینی یا آستیگماتیسم)، انحراف چشم (لوچی یا استرابیسم) یا عدم شفافیت مسیر بینایی (ناشی از عواملی نظیر آب مروارید، کدورت قرنیه، یا افتادگی پلک) رخ میدهد.
عدم وضوح تصویر در چشم بیمار و بهتر بودن تصویر ایجاد شده در چشم سالم سبب میشود تا مغز بین دو چشم، چشم سالم را برای دیدن انتخاب کند و در واقع مسیر ارسال تصویر از چشم بیمار به مغز را مسدود یا اصطلاحا دید چشم بیمار را خاموش کند.
علائم تنبلی چشم
تنبلی چشم معمولا در سنین زیر ۶ سال ایجاد شده و اغلب توسط والدین کشف میشود. در سنینی که کودک قادر به بیان مشکلات خود باشد ممکن است از ضعف بینایی، خستگی چشم یا سردرد شکایت کند، اما در اغلب موارد کودک شکایتی ندارد.
ممکن است علایم بیماریهای مسبب تنبلی چشم نظیر انحراف چشم و آب مروارید منجر به تشخیص شوند، ولی زمانیکه تنبلی چشم ناشی از عیوب انکساری باشد تشخیص آن مشکل است زیرا کودکان به راحتی توسط چشم دیگر میبینند و کمبود دید در چشم بیمار را جبران میکنند.
درمان تنبلی چشم
تنبلی چشم در صورتیکه در زمان مناسب تشخیص داده شود به راحتی قابل درمان است. درمان تنبلی چشم معمولا بصورت بستن چشم سالم و وادار کردن مغز به دیدن با چشم تنبل است. این درمان ممکن است هفتهها یا حتی ماهها طول بکشد که البته چشم سالم باید به تناوب باز شود. در مواردی که تنبلی ناشی از عیوب انکساری است تجویز عینک یا لنز توسط اپتومتریست سبب وضوح تصویر در چشم معیوب و درمان تنبلی خواهد شد. مواردی نیز که تنبلی ناشی از انحراف چشم است با جراحی و اصلاح انحراف قابل درمان است.
تکامل سیستم بینایی تا سنین ۸ تا ۱۰ سالگی صورت میگیرد و درمان تنبلی چشم بعد از این سنین بسیار بعید است؛ بنابراین در صورتیکه چشم تنبل در سنین پایین درمان نشود بعد از سن ۱۰ سالگی در اکثر موارد هیچ درمانی نخواهد داشت و ممکن است منجر به از دست رفتن شدید دید در یک چشم شود.
برای جلوگیری از تنبلی چشم، کودک باید بعد از تولد در زایشگاه توسط متخصص کودکان و در سنین ۳ تا ۴ ماهگی و ۲ تا ۳ سالگی توسط اپتومتریست معاینه شود. محققان میگویند، تماشای انیمیشنهای سه بعدی با استفاده از عینک سه بعدی، میتواند یک گزینه مناسب برای درمان تنبلی چشم در کودکان باشد.
از کجا بفهمیم چشمش، تنبل است؟
تا وقتی فرزند شما، رفتارهای بینایی غیرطبیعی یا انحراف واضح و مشخصی در چشمش نداشته باشد، شاید تشخیص تنبلی یک یا هر دو چشم او کار چندان سادهای نباشد و شما متوجه این وضعیت او نخواهید شد. متخصصان، برای تشخیص تنبلی چشم، اختلاف قدرت بینایی بین دو چشم یا ضعف هر دو چشم را ارزیابی میکنند و چون ارزیابی بینایی کودکان بهویژه در سنین پایین کار چندان راحتی نیست برای این کار روشهای خاصی از جمله بررسی چگونگی تمرکز و تعقیب اشیا توسط یک چشم، وقتی چشم دیگر، پوشیده شده است و…، کاربرد دارد. این نکته را هم به خاطر داشته باشید که ضعف بینایی در یک چشم همیشه به معنای تنبلی چشم نیست زیرا آبمروارید، عفونت، تومور یا دیگر اختلالات داخل چشمی هم میتوانند در کاهش بینایی موثر باشند.
