زندگی بدون رحم و تخمدان

علل برداشتن تخمدان زنان جیست؟

تخمدان ها دو غده ی تخم مرغی شکل هستند که در دو طرف رحم قرار گرفته اند و از طریق لوله فالوپ به رحم متصل هستند. آن ها حاوی تخمک های نارس هستند که پس از رشد به تخمک بالغ تبدیل می شوند و توانایی لقاح را کسب می کنند. تخمدان ها همچنین هورمون های جنسی زنانه یعنی پروژسترون و استروژن را می سازند که چرخه قاعدگی را تنظیم می کنند.

هر ساله تعداد زیادی از زنان در سراسر دنیا اقدام به برداشتن تخمدان از بدن می کنند. جلوگیری از بروز سرطان سینه و تخمدان (در زنان مستعد)، وجود کیست های خطرناک و دردهای ناشی از پیچ خوردن تخمدان از دلایل عمل برداشتن تخمدان محسوب می شوند. برداشتن تخمدان با افت شدید هورمون های ضروری از جمله استروژن همراه خواهد بود. بنابراین بهتر است این کار در صورت ضرورت و بر اساس تشخیص یک پزشک خبره صورت بگیرد.

جراحی برداشتن تخمدان خیلی پیچیده نیست

بی خطرترین راه برای برداشتن تخمدان ها، روش لاپاراسکوپی است. در روش لاپاراسکوپی برداشتن تخمدان، یک دوربین کوچک از طریق یک لوله باریک و یک شیار کوچک در ناف وارد بدن می شود تا بتواند جراح را هدایت کند. انتخاب روش لاپاروسکوپی برای برداشتن تخمدان میزان خطر لخته شدن خون و ایجاد عفونت را کاهش می دهد. همچنین زمان کمتری را نسبت به جراحی باز نیاز دارد.

 

life-without-uterus-and-ovary

 برای برداشتن تخمدان ها بی خطرترین راه روش لاپاراسکوپی است

انتخاب روش لاپاراسکوپی برای برداشتن تخمدان از جنبه ی زیبایی نیز بهتر است، زیرا بریدگی های کمتری نیاز دارد، اما در جراحی های باز نیاز است یک برش روی شکم ایجاد شود. تشخیص اینکه کدام روش جراحی برای برداشتن تخمدان مناسب تر خواهد بود، بر اساس نوع مشکل و نظر پزشک است.

عوارض برداشتن تخمدان 

بزرگ ترین فایده ی برداشتن تخمدان ها این است که فرد کمتر در معرض خطر ابتلا به سرطان تخمدان و سینه قرار می گیرد، اما این بدان معنا نیست که برداشتن تخمدان از بدن بی ضرر است. در صورت برداشتن تخمدان، فرد در معرض خطر بیشتر بیماری های قلبی، پوکی استخوان، افسردگی و در نهایت مرگ به هر دلیلی (اغلب به دلیل کاهش بیش از حد استروژن)  قرار می گیرد.

بررسی ها نشان می دهد زنانی که پیش از یائسگی عمل برداشتن تخمدان را انجام داده اند، تقریبا دو برابر سایر زنان در معرض خطر زوال عقل و اختلالات شناختی قرار می گیرند. همچنین هفت برابر بیشتر دچار بیماری های قلبی شده و هشت برابر بیشتر در معرض حملات قلبی قرار خواهند گرفت.

پزشکان معتقدند مصرف دائمی استروژن در بین زنان بدون تخمدان می تواند بسیار مفید باشد، اما بیشتر خانم ها چند ماه پس از جراحی برداشتن تخمدان، مصرف استروژن را متوقف می کنند. بنابراین هورمون درمانی برای تمام زنانی که چنین مشکلی را دارند پیشنهاد می شود. هر چقدر این نوع درمان را زودتر آغاز کنند، عوارض جانبی کمتر ناشی از برداشتن تخمدان گریبان گیرشان می شود.

حتی در فقدان رحم نیز می توان تخمدان ها را حفظ کرد

اگر نیاز است به دلایلی مانند فیبروم و یا اندومتریوز، رحم را از بدن تان خارج کنید، هیچ نیازی به برداشتن تخمدان ها وجود ندارد. بهترین راه برای جلوگیری از اختلال هورمونی این است که در صورت خروج رحم و سالم بودن تخمدان ها، آن ها را حفظ کنید.

 

life-without-uterus-and-ovary

نیازی به برداشتن تخمدان ها در عمل هیسترکتومی نیست

با این وجود اگر هیسترکتومی (عمل جراحی برداشتن رحم) را انجام داده اید، باید تحت نظر یک پزشک بوده و مراقب تخمدان ها باشید. متأسفانه شش ماه پس از این جراحی، حدود ۲۵ درصد از کارایی تخمدان ها،  آن هم اغلب به دلیل کاهش خونرسانی از دست می رود. این مشکل در ۴۰ درصد زنان رخ می دهد.

در هر صورت مهم این است که مطمئن باشید میزان استروژن بیش از اندازه افت نکرده باشد. البته اگر دچار علائمی مثل گر گرفتگی، مشکلات خواب و افسردگی هستید، بدانید که در شروع یائسگی قرار دارید.

همیشه نیازی به برداشتن هر دو تخمدان نیست

اگر هدف شما از برداشتن تخمدان ها کاهش خطر ابتلا به سرطان باشد، نیاز است هر دو تخمدان حذف شوند. اما اگر وجود کیست در یکی از تخمدان ها دلیل این تصمیم شما شده است، بهتر است تنها یکی از دو تخمدان (تخمدان دارای کیست) از بدن خارج شود. یک تخمدان هم به اندازه ی کافی توانایی کنترل و عملکرد هورمونی را خواهد داشت و می تواند از بروز یائسگی زودرس جلوگیری کند و حتی قادر خواهید بود که باردار شوید.

برداشتن یک تخمدان و لوله ی فالوپ 

در صورت خارج کردن تخمدان، لوله ی فالوپ نیز برداشته می شود، چون اصلا نیازی به بودن آن نیست. وقتی تخمدان نباشد، وجود لوله ی ارتباط دهنده آن با رحم هم بی معنی خواهد بود. همچنین شواهد نشان می دهد سرطان همیشه از تخمدان شروع نمی شود، بلکه گاهی از لوله ی فالوپ آغاز می شود.

دیدگاه متخصصان 

دکتر فاطمه سروی، جراح و متخصص زنان و زایمان و فلوشیپ نازایی در پاسخ به این پرسش که چرا طی سال‌های اخیر عمل برداشتن رحم بویژه از ۴۰ سال به بعد بسیار شایع شده است به جام‌جم می‌گوید: رواج بالای عمل درآوردن رحم از یکسو به دلیل افزایش بهداشت باروری و توجه به بهداشت زنان نزدیک یائسگی و از سوی دیگر، ترسیدن از این است که مبادا مواردی مثل سرطان رحم مطرح باشد. اما در گذشته زنان به امکانات جراحی دسترسی نداشتند و به دلیل خونریزی‌های شدید دچار آنمی (کم‌خونی) می‌شدند و کسی به آنها توجه نمی‌کرد.
اما کدام دسته از بیماری‌ها و عوارض ناشی از آنها، گزینه برداشتن رحم و گاهی تخمدان‌ها را برای بیمار اجتناب‌ناپذیر می‌کند؟

فیبروم‌های بزرگ، دردسری برای رحم

دکتر آمنه لاهوتی، متخصص زنان و زایمان در پاسخ به این پرسش به میوم‌های رحمی که در اصطلاح عامیانه به نام فیبروم شناخته می‌شوند به عنوان یکی از دلایل شایع در انجام هیسترکتومی اشاره می‌کند و می‌گوید: فیبروم‌ها رویش‌های اضافه‌ای از بافت عضلانی رحم هستند که معمولا در بیشتر خانم‌های بالای ۳۵ سال ایجاد می‌شوند.


زمانی که میوم در جایی از رحم قرار گرفته است که به خونریزی غیرطبیعی منجر می‌شود یا آن‌قدر بزرگ است که به اندام‌های مجاور در شکم ولگن مثل روده یا کلیه فشار می‌آورد باید خارج شود. در سنین پایین‌تر معمولا فقط میوم‌ها خارج می‌شوند ورحم حفظ می‌شود، اما در سنین بالاتر و نزدیک به یائسگی معمولا کل رحم خارج می‌شود، چرا که با حفظ رحم امکان تشکیل میوم‌های جدید وجود دارد.
دکتر سروی نیز تاکید می‌کند: در بیمارانی که با خونریزی شدید واژینال مراجعه می‌کنند و به درمان‌های دارویی پاسخ نمی‌دهند یا این که فیبروم‌های بزرگ رحمی دارند که به قسمت‌های مهم لگنی مثل کلیه‌ها و حالب فشار می‌آورد چاره‌ای جز تخلیه رحم وجود ندارد.

اندومتریوز با دردهای شدید لگنی

از دیگر علت‌های هیسترکتومی، درد مزمن و شدید لگنی است که معمولا به دلیل بیماری‌هایی مثل اندومتریوز ایجاد می‌شود.
دکتر لاهوتی در این باره به جام‌جم توضیح می‌دهد: در این بیماری بافت اندومتر (لایه داخلی رحم) به طور نابجا در بافت ماهیچه‌ای رحم یا داخل فضای لگن وجود دارد و با تغییرات هورمونی ماهانه این بافت‌های نابجا نیز مثل بافت طبیعی رحم تحریک می‌شوند و ایجاد درد می‌کنند. گاهی آن‌قدر درد شدید است که برای خلاصی از آن و بازگرداندن کیفیت عادی به زندگی فرد، باید رحم وی را خارج کرد.

خداحافظی با رحم و تخمدان‌ها به دلیل بدخیمی‌ها

از دیگر مواردی که به هیسترکتومی منجر می‌شود انواع سرطان‌های دهانه رحم، رحم یا تخمدان‌ها هستند که هیسترکتومی به عنوان بخشی از اقدامات درمانی برای بیمار انجام می‌شود.
به گفته دکتر سروی در موارد بدخیمی رحم یا تومورهای تخمدان، درآوردن تخمدان‌ها الزامی است. همچنین وقتی سن بیماری بالای ۵۵ سال است و کیست‌های عودکننده تخمدان یا کیست‌های خوش‌‌خیم رحمی و خونریزی‌های شدید دارد، ناگزیر به تخلیه رحم و تخمدان است.

خارج کردن رحم حین زایمان

در مورد همه اندام‌های بدن در صورت بروز بیماری، تمامی تلاش بر حفظ آن عضو است، اما در مواردی که حفظ عضو با سلامت بیمار منافات دارد مجبور به برداشتن آن می‌شویم.
دکتر لاهوتی در این باره توضیح می‌دهد: گاهی حین زایمان یا سزارین نیز شرایطی پیش می‌آید که ناگزیر از خارج کردن رحم هستیم؛ مثلا رحم بعد از تولد نوزاد جمع نمی‌شود و جان مادر درمعرض خطر قرار می‌گیرد یا به علت چسبندگی جفت و نفوذ آن به لایه‌های عضلانی رحم، امکان خروج کامل آن وجود ندارد و مجبور به خروج رحم حین زایمان یا سزارین می‌شویم. در این حالت هیسترکتومی تنها با هدف حفظ جان مادر انجام می‌شود و مسلما مادری که چنین تصمیمی برایش گرفته شده در شرایط بحرانی و در مرز مرگ و زندگی قرار دارد.

همیشه تخمدان‌ها برداشته نمی‌شود

در زمان هیسترکتومی گاهی تخمدان‌ها هم برداشته می‌شود. این در صورتی است که مشکلی در تخمدان‌ها وجود داشته باشد (مثلا وجود کیست تخمدان در خانمی که به علت خونریزی شدید هیسترکتومی می‌شود.)
به گفته دکتر لاهوتی، در صورتی که تخمدان‌ها کاملا سالم باشند تا ۶۵ سالگی حفظ می‌شوند؛ چراکه تخمدان‌ها محل تولید هورمون‌های مهم در زنان هستند که در سلامت عمومی و باروری وی نقش دارند. حتی پس از یائسگی که ترشح هورمون‌های جنسی از تخمدان‌ها متوقف می‌شود ترشح برخی هورمون‌های دیگر از تخمدان ادامه دارد و به همین دلیل سعی در حفظ تخمدان‌ها در زمان عمل حتی در صورت یائسگی فرد می‌شود.

عوارض عمل هیسترکتومی

اگر خانم پس از سن یائسگی باشد، عوارض خاصی برای بیمار ندارد؛ ولی اگر قبل از سن یائسگی باشد شانس حاملگی را از بیمار می‌گیرد و درآوردن تخمدان‌ها عوارض یائسگی برای بیمار دارد.
دکتر سروی با بیان این مطالب می‌گوید: بعضی بیماران از نظر میل جنسی دچار مشکل می‌شدند که البته با مشاوره‌های روانپزشکی به بیمار کمک زیادی می‌توان کرد.البته پس از دو ماه مراقبت بیمار به حالت طبیعی زندگی بر می‌گردد و در مطالعات انجام شده روی زنان که جراحی شده‌اند نشان می‌دهد میل جنسی پس از مدتی به حالت طبیعی برمی‌گردد.
وی تاکید می‌کند: البته بیمار باید از عوارض عمل مطلع شود، چون رحم و تخمدان نزدیک اعضای حیاتی مثل حالب و کلیه‌ها هستند و ممکن است این اعضا طی عمل جراحی آسیب ببینند و این که بیمار بداند ممکن است مدتی پس از عمل، درد داشته باشد. همچنین پس از عمل حداقل دو ماه از اعمال جنسی خودداری کند و وسایل سنگین بلند نکند و ورزش‌های سنگین انجام ندهد.

برداشتن رحم و بهبود کیفیت زندگی

برداشتن رحم (هیسترکتومی) جراحی بزرگی است که دوره بهبودی آن چندین هفته طول می‌کشد. بزرگترین تغییر برای بیشتر خانم‌ها بهبود کیفیت زندگی است، چرا که علائمی که جراحی را ضروری ساخته‌اند با برداشتن رحم بهبود می‌یابند. برای اطلاعات کاملتر روی کلمه هیسترکتومی کلیک کنید. سایر تغییراتی که بعد از برداشتن رحم اتفاق می‌افتند عبارتند از:

یائسگی

با برداشتن رحم دوران قاعدگی شما تمام می‌شود. در صورتی‌که به جز رحم تخمدان‌ها نیز برداشته شوند، به دلیل تغییرات هورمونی علائم یائسگی را خواهید داشت که شامل موارد زیر است:

  • گر گرفتگی

  • خشکی واژن

  • تغییرات خلق و خو

  • ناراحتی طی مقاربت

  • کاهش میل جنسی

در صورتی‌که این علائم تبدیل به مشکل شدند با پزشک خود برای تجویز داروهای احتمالی صحبت کنید. همچنین ممکن است لازم به افزایش مصرف کلسیم و ویتامین D داشته باشید. در صورتی‌که علائم یائسگی خیلی شدید باشند، درمان‌های جایگزینی هورمونی می‌تواند یکی از راه حل‌ها باشد.

عدم باروری

بعد از برداشتن رحم دیگر نیازی به روش‌های جلوگیری از بارداری ندارید. با این وجود هنوز باید از ابتلا به بیماری‌های مقاربتی (STDها) جلوگیری کنید.

تمایلات جنسی

عملکرد جنسی بعد از دوران بهبودی جراحی به حالت نرمال خود برمی‌گردد. بسته به دلیل برداشتن رحم ممکن است رابطه جنسی برای شما لذت‌بخش‌تر هم شود، چرا که دیگر خبری از دوران قاعدگی و روش‌های جلوگیری از بارداری نیست.

تغییرات احساسی

خانم‌های مختلف بسته به علت برداشتن رحم واکنش‌های متفاوتی خواهند داشت. برخی زنان با از دست دادن توانایی باروری یا تغییر در بدن خود ممکن است احساس اندوه یا افسردگی کنند. در صورتی‌که بعد از چندین هفته از جراحی برداشتن رحم همچنان احساس ناراحتی، کاهش میل به غذا یا کمبود انرژی داشتید با پزشک خود مشورت کنید.

افزایش خطر دیگر مشکلات سلامتی

در صورتی‌که هر دو تخمدان همراه با رحم برداشته شوند، خطر ابتلا به دیگر شرایط خاص مثل پوکی استخوان، بیماری‌های قلبی و بی‌اختیاری ادرار افزایش می‌یابد. پزشک به شما در جلوگیری از این مشکلات کمک می‌کند.

اگر دچار مشکلی هستید که گمان می‌کنید برداشتن رحم برای شما لازم است، برای مشاهده اطلاعات تماس دکتر راستگو، به صفحه تماس با ما مراجعه کنید

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

90 − = 88