علت کمردرد دوران بارداری چیست؟
حدود ۸۰ درصد از زنان باردار حداقل یکبار دچار کمردرد میشوند و بیش از نیمی از این درد ها در سه ماه آخر بارداری ایجاد میشوند. البته در غالب موارد مدت این دردها کوتاه است. با این حال در ۳۰ درصد موارد شدت درد به حدی است که فعالیت های روزانه را محدود میکند. کمردرد دوران بارداری در افراد زیر بیشتر دیده میشود
- زنان چاق
- بارداری های مکرر
- سابقه کمردرد در بارداری های قبلی
شدت کمردرد بارداری در زنان جوان بیش از زنان مسن تر است.علل کمردردهای بارداری معمولا یک عامل نیست و تغییرات بیومکانیکی در ستون مهره، تغییرات هورمونی که در زنان بارداری ایجاد میشوند و تغییراتی که در وضعیت روحی و روانی زن باردار ایجاد میشود در ایجاد آن نقش دارند.
حدود یکی سوم کمردردهای بارداری در سه ماهه اول آن ایجاد میشوند یعنی زمانی که هنوز شکم بزرگ نشده و فشار خاصی به ستون مهره وارد نمیشود. بنظر میرسد تغییرات هورمونی در شروع این دردها نقش داشته باشند. همین تغییرات هورمونی است که در دوران قبل از عادات ماهانه میتواند موجب کمردرد شود. این تغییرات هورمونی معمولا بر روی تاندون ها و رباط های اطراف ستون مهره و همچنین رباط های لگن ( در مفاصل ساکروایلیاک و سمفیز پوبیس) تاثیر گذاشته و موجب شل شدن آنها میشود. این شلی و افزایش طول میتواند موجب ناپایداری مفاصل این نواحی و بدنبال آن بروز درد شود.
قبلا اعتقاد بر این بود که در دوران بارداری لوردوز کمری یا همان گودی پشت کمر افزایش میابد و این میتواند موجب کمردرد شود. مطالعات جدیدی که با استفاده از عکسبرداری از ستون مهره در زمان بارداری انجام شده نشان میدهد که گودی کمر در دوران بارداری ممکن است حتی کم شود. بنابراین بیشتر به نظر میرسد علت عمده درد کمر در دوران بارداری تغییراتی است که در عضلات و رباط ها و تاندون های ستون مهره ایجاد میشود.
پیشگیری و درمان کمردرد در زمان بارداری
- زنان باردار باید مواظب افزایش وزن خود باشند
- نرمش هایی را انجام دهند تا عضلات کمر خود را قویتر کنند
- به وضعیت قامت خود بیشتر توجه کرده و درست بایستند و درست بنشینند
- کفش های پاشنه بلند نپوشند
- ایستادن یا راه رفتن بیش از ۳۰ دقیقه
- به دست گرفتن کیف یا ساک سنگین
- ایستادن بر روی یک پا
- بالا رفتن از پله
- خم شدن به جلو
- رانندگی بیش از ۳۰ دقیقه
- کمربند طبی
- استراحت
- انجام نرمش های طبی
- ماساژ درمانی
- دارو
توجه به این نکات در دوران بارداری میتواند موجب کاهش احتمال بروز کمر درد شود
وزن اضافی
وزنی که در دوران بارداری اضافه می کنید برای نوزاد شما خوب است اما می تواند روی کمرتان فشار وارد کند.
تغییر مرکز ثقل
وقتی رحمتان بزرگتر می شود، مرکز ثقل بدن شما به سمت جلو تغییر می کند. و به تدریج بدون اینکه متوجه بشوید سعی می کنید حالت قرارگیری بدنتان و طریقه حرکت کردنتان را برحسب آن تغییر دهید. این اصلاحات ممکن است منجر به کمردرد شود.
هورمون ها
در طول دوران بارداری، هورمون رلاکسین باعث می شود رباط های بین استخوان لگن صاف شوند و مفاصل شما برای آماده سازی برای وضع حمل شل شوند. هرچه ساختاری که از لگن شما حفاظت می کند نرم تر می شود، ناراحتی شما در ناحیه کمر بیشتر می شود، مخصوصاً موقع راه رفتن و بالا و پایین رفتن از پله ها.کمردرد ممکن است در هر زمان در دوره بارداری اتفاق بیفتد. این مشکل در خیلی از خانم ها در فعالیت های روزمره و خوابیدن آنها تداخل ایجاد می کند.
تکنیک هایی برای برطرف کردن ناراحتی و درد کمر
توجه به حالت قرارگیری بدن
سالمترین حالت قرارگیری بدن که قبل از بارداری می دانستید برای ماه های اول بارداری که هنوز رحم بالاتر از نافتان نرفته است خوب است. شانه ها را به عقب داده، باسن را به سمت پایین فشار دهید و صافِ صاف بایستید.
با پیش رفتن بارداری و بزرگتر شدن رحم، به طور طبیعی شانه هایتان را بیشتر به سمت عقب می دهید تا کمی از وزن رحم که شما را به سمت جلو می کشد را برطرف کنید. همین عمل منجر به فشار آوردن روی کمر خواهد شد. به همین دلیل لازم است که درمورد طرز ایستادن و نشستن خود با پزشکتان مشورت کنید تا بهترین حالت را به شما معرفی کند.
ایجاد اصلاحاتی موقع نشستن و ایستادن
وقتی می نشینید پاهایتان را کمی بالاتر قرار دهید و به هیچ عنوان چهارزانو ننشینید. در نشستن های طولانی مدت، هر از گاهی وضع نشستنتان را تغییر دهید. اگر لازم است که مدتی سر پا بایستید، یک پا را روی یک پله کوتاه استراحت دهید.
تنظیم بالش ها موقع خواب
به پهلو بخوابید، درحالتی که یکی یا هر دو زانو را خم کرده باشید. بالشی بین زانوهایتان و یک بالش دیگر هم زیر شکمتان قرار دهید.
خودداری از بلند کردن اشیاء سنگین و کودکان
وقتی می خواهید شیء را از زمین بلند کنید، از کمر خم نشوید. درعوض، با پا روی زمین چمباتمه بزنید، زانوها را خم کرده و روی پاهایتان فشار بیاورید نه کمرتان. از حرکات ناگهانی دست و دراز کردن بیش از اندازه آن بالای سر خودداری کنید.
لباس مناسب
کفش های پاشنه کوتاه و راحت بپوشید. شلوارهایتان هم باید شلوار مخصوص حاملگی باشد.
ماساژ، گرما و سرما
پشتتان را گرم کنید، می توانید از حمام داغ، حوله های داغ، بطری های آب داغ و زا این قبیل استفاده کنید. خیلی از خانم ها هم با گذاشتن یک بسته یخ روی کمرشان از درد راحت می شوند. ماساژ پشت هم می تواند برایتان مفید باشد.
حفظ تناسب اندام
تا آنجا که پزشک مخصوصتان توصیه می کند، یک برنامه ورزشی می تواند کمرتان را قوی و سالم نگه دارد و درد کمر شما را هم از بین ببرد. خیلی از خانم های باردار از شنا لذت می برند و پزشکان نیز خیلی به این ورزش در دوران بارداری توصیه می کنند. پیاده روی یا ورزش های مخصوص قبل از وضع حمل یا یوگا نیز برای شما مفید است.
یک حرکت تمرینی دیگر هم هست که خیلی برای برطرف کردن کمر درد کمک می کند: روی کف دست ها و زانوها خم شوید طوریکه دست ها در خط پشتتان قرار داشته باشند. شکمتان را تو کشیده و تیره پشتتان را به سمت بالا قوس دهید. چند ثانیه این حالت را نگه دارید و بعد آزاد کنید. سه تا پنج مرتبه یک حرکت را تکرار کنید و کم کم تعداد تکرارها را به ۱۰ برسانید.
اگر این تکنیک ها کمردرد شما را بهتر نکرد، حتماً با پزشکتان در این مورد صحبت کنید. پزشکتان احتمالاً رویکردها و تکنیک های دیگری مثل حرکات کششی خاص که بتواند بدون ایجاد مشکل برای نوزاد، درد را تسکین دهد، توصیه خواهد کرد.
درد کمر اگر سخت و تسکین ناپذیر باشد و همراه با علائم دیگر ظاهر شود، می تواند نشانه یک مشکل جدی تر باشد. درد شدید پایین کمر می تواند علامت وضع حمل یا وضع حمل زودرس باشد. به همین دلیل نباید به هیچ عنوان دردهای کمر را نادیده بگیرید.
