سنجش هوش
در جدیدترین رویکرد به آزمودن هوش، هوش به منزله توانایی پردازش اطلاعات تلقی میشود، و بنابراین تمرکز بر روی درک اجزای ساختمانی تفکر، مثل تقویت حافظه یا تشویق راهبردهای برنامهریزی است. به این ترتیب آن چه که میآزماییم بسیار منطقی تر است، یعنی این که کودک با چه سرعتی مهارت های فکری را فرا میگیرد و آن ها را در زندگی روزمره به کار میبرد.
در مورد کودکان بسیار خردسال یا پیشدبستانی، آزمون هوش به سایر جنبه های رشد از قبیل فراگیری زبان و مهارت های دستی بستگی دارد. آزمون های حرفهای فقط از سن ۳۰ ماهگی به بعد قدرت پیش بینی دارند.
آزمون های بهره هوشی
– تا ۱۲ هفتگی
روش آزمون
زنگولهای را در جلوی کودک خود به صدا درآورید.
پاسخ
کودک بایستی دست خود را به طرف زنگوله دراز کند.
– ۳۲ هفتگی
روش آزمون
درحین بازی، یک اسباب بازی را زیر تکهای پارچه پنهان کنید.
پاسخ
کودک بایستی پارچه را از روی اسبابب ازی کنار بزند.
– ۳۶ هفتگی
روش آزمون
یک سبد و چند مکعب بردارید و از کودک خود بخواهید مکعب ها را در سبد بگذارد. اگر کودکتان بار اول پاسخی نداد، میتوانید ضمن بیان کاری که میکنید، به او نشان دهید چگونه مکعب ها را در سبد بگذارد.
پاسخ
کودک شما بایستی مکعبها را داخل سبد بگذارد.
– ۱۵ ماهگی
روش آزمون
از کودک خود بخواهید یا به او نشان دهید که با گذاشتن سه مکعب روی یکدیگر، برج بسازد.
پاسخ
کودک شما بایستی بتواند برجی با سه مکعب بسازد که تعادل داشته باشد و خراب نشود.
سنجش هوش
در سال ۱۹۰۵ میلادی، اولین آزمون هوش به سبک امروزی توسط دو فرانسوی منتشر شد. این کار بنا به درخواست دولت فرانسه انجام گرفت که به دنبال راهی بود برای شناسایی کودکانی که ممکن بود در مدرسه با مشکل مواجه شوند. بنابراین از همان آغاز فرض بر این بود که کودکان از نظر توانایی ذهنی با هم فرق دارند و منظور از آن پیش بینی موفقیت تحصیلی بود. این جنبه پیش بینی کنندگی آزمون هوش تا امروز به قوت خود باقی مانده است.
تعریف هوش
از آن جا که محققین اولیه هوش را شامل قوه تشخیص و قضاوت، درک، و استدلال تعریف میکردند، آزمون های طراحی شده توسط آنها نیز تشابه بسیاری با بعضی تکالیف درسی، از جمله سنجش معلومات لغوی یا تسلط بر لغات، درک حقایق و رابطه ها، و استدلال ریاضی و کلامی داشت.
بنابراین سؤالاتی که پرسیده میشد از این قبیل بود: آیا کودک میتواند فرق بین چوب و شیشه را بگوید؟ آیا کودک خردسال میتواند به بینی، گوش، و سر خود اشاره کند؟ آیا کودک خردسال میتواند بگوید کدام یک از دو وزنه، سنگینتر است؟ هدف از تمام این آزمونها، سنجش اختلافات فردی در توان ذهنی بود.
تعریف مبتنی بر «توان» از هوش سالهای زیادی غالب بوده است. یکی از بزرگترین نقاط ضعف آن نادیده گرفتن این واقعیت مسلم است که هوش در طول زمان رشد میکند. مثلاً یک کودک پنج ساله به سختی میتواند اقلامی را که باید از سوپر مارکت خریداری کند به ذهن بسپارد. کودک هشت ساله، چیزها را آسانتر به خاطر میسپارد، زیرا اقلام مورد نظر را ضمن رفتن به طرف فروشگاه زیر لب یا در مغز خود مرور میکند.
در ده سالگی کودک شما از راهبردها، فنون، و انواع روشهای منطق ذهنی برای افزایش قوه یادآوری خود استفاده میکند. بنابراین نظریه جدیدتر هوش به فرایندهای یادگیری توجه میکند و تمرکز آن بر روی رشد و شکلگیری ساختارهای تفکر است و نه توان تفکر، و بنابراین بر روی الگوهای رشد مشترک در تمام کودکان تمرکز دارد و نه بر روی تفاوت های فردی؛ این رویکرد بسیار مثبت تری است.
چگونه میتوانید به کودک خود کمک کنید؟
به عنوان پدر یا مادر، بایستی هوش کودک خود را بپذیرید و سعی نکنید او را بیش از ظرفیتش تحت فشار گذارید، ولی در عین حال آن را دست کم هم نگیرید. به آن به چشم کیفیتی بنگرید که با آموزش دقیق همراه با تأکید بر تحریک و گسترش تدریجی فرآیند های تفکر قابل رشد و توسعه است.
آزمون بهره هوشی کاملاً غیر رقابتی است و نباید کودک خود را با کودک دیگری مقایسه کنید. مقایسه با سایر کودکان، به این دلیل قابل قبول نیست که ممکن است دو کودک دارای بهره هوش مساوی باشند اما نمره آنها در بخش های مختلف آزمون هوش با هم اختلاف داشته و بنابراین به مساعدت های کاملاً متفاوتی نیازمند باشند.
از طرفی نباید آزمون بهره هوشی را به تنهایی تفسیر کنید، زیرا نمیتواند نشان دهنده خلاقیت یا استعداد هنری باشد. شما باید در عین حال که میدانید با هدایت و حمایت صحیح میتوانید رشد هوشی کودکتان را به بهترین حدی که برای او ممکن است برسانید، کودک خود را همان گونه که هست بپذیرید.
اگر کودکی دارید که هوش او خارج از حدود طبیعی است، خواه بالاتر یا پایینتر، باید آگاه باشید که کودکتان به توجه خاص نیاز دارد. برای اینکه تصوری از نحوه توزیع هوش در سطح جمعیت داشته باشید، باید بدانید که تعداد کودکان عقب مانده و نیز تعداد کودکان پرهوش بسیار کم است. کودک شما تقریباً بهطور قطع در حد وسط قرار دارد و باید انتظارات خود را با این موضوع تطبیق دهید.
معایب آزمون های هوش
انصاف آن است که دلایل موجود بر ضد استفاده از آزمون های بهره هوشی را نیز، بهویژه در مدارس، با شما مطرح کنیم.
دلیل اول این که این آزمونها فقط انواع معینی از مهارت های مورد نیاز مدارس را میسنجند ولی به سایر مهارت های مختلفی که به همان اندازه برای کسب موفقیت در زندگی اهمیت دارند، نمیپردازند.
آزمون های هوشی ممکن است به یک کودک برچسب کُند ذهن یا عقب مانده بودن بزنند ولی از سایر مهارت های مهمی که ناتوانی در انجام آزمون های هوشی را جبران میکنند، ما را غافل سازند.
بیشتر آزمون های بهره هوشی جهتدار هستند و تقریباً همیشه جهتگیری آن ها علیه گروه هایی از کودکان است که برخورداری کمتری از نظر تجربیات زندگی دارند. یکی از نمونههای این امر این پرسش است: «اگر کودک دیگری ناخواسته تو را بزند، چه میکنی؟» پاسخی که نمره بالایی دارد این است: «به راه خود ادامه میدهم».
ولی اگر کودک در محیطی با سطح فرهنگی پایین رشد کرده باشد که در آن جسور بودن از اهمیت بیشتری برخوردار است و در آن محیط، کار طبیعی این است که بایستد و با آن کودک رو در رو شود یا حتی او را بزند، پاسخ «به راه خود ادامه میدهم» موردی ندارد. چنین کودکی پاسخ میدهد «من هم او را میزنم» و نمره پایینی میگیرد.
بسیار از مواقع آزمون های بهره هوشی به صورت غیر دقیق برای پیش بینی میزان موفقیت کودک در زندگی آینده به کار میروند. از آنجا که هوش به مرور زمان و بر حسب تجربه و تحریک شکل میگیرد، این یک کاربرد غیرمنصفانه است.
بسیاری از معلمان دچار پیشداوری حاصل از نمرههای آزمون هوش میشوند و در نتیجه گریز یک کودک از طبقه بندی اولیهای که در آن قرار گرفته است بسیار دشوار است.
سنجش هوش نوزادان، توسط این آزمون
الف: یک امتیاز
ب: ۲ امتیاز
ج: ۳ امتیاز
۱٫ آیا کودک شما:
الف) وقتی غذا نمیخواهد سرش را برمیگرداند.
ب) دستش را بالا میبرد تا چیزی را بردارد.
ج) بازی نان بیار کباب ببر با شما بازی میکند.
۲٫ آیا کودک شما میتواند:
الف) اسباب بازی را که در دست شماست بگیرد.
ب) به عمد اسباب بازی را رها کند.
ج) دو تا فنجان یا بلوک را بچیند.
۳٫ هنگام بازی با اسباب بازی که در دارد آیا کودک شما:
الف) به سختی در را پیدا و باز میکند.
ب) از دست یا انگشتانش برای فشار در استفاده میکند.
ج) میتواند به راحتی در را باز کند.
۴٫ هنگامی که فرزند شما در حال خوردن است آیا:
الف) به کمک شما برای غذا خوردن نیاز دارد.
ب) از دست خود برای برداشتن مواد غذایی کوچکی مانند نخود فرنگی استفاده میکند.
ج) از انگشتان و انگشت شست برای برداشتن مواد غذایی استفاده میکند.
۵٫ آیا کودک شما:
الف) از ترانه هایی مانند ترانه « پنج انگشت» لذت میبرد.
ب) دستها و پاهایش را همزمان با شنیدن ترانه تکان میدهد.
ج) برای ترانه دیگری مانند نون بیار کباب ببر واکنش نشان میدهد.
۶٫ آیا کودک شما:
الف) اسباب بازی را که انداخته نادیده میگیرد.
ب) به اسباب بازی که انداخته نگاه میکند.
ج) به عمد اسباب بازیاش را میاندازد و نگاه میکند که کجا افتاده است.
۸٫ کودک شما میتواند:
الف) میتواند با سخنان نامفهوم با شما صحبت کند.
ب) به جایی که شما نگاه میکنید، نگاه میکند.
ج) وانمود میکند از فنجان اسباب بازیاش در حال خوردن چای است.
۸٫ وقتی با اسباب بازی تلفنش بازی میکند آیا کودک شما:
الف) مثل دیگر اسباببازی هایش با آن رفتار میکند.
ب) علاقه نشان میدهد که تلفن اسباب بازی چه کاری میتواند انجام دهد.
ج) آنچه انتظار میرود را انجام میدهد و دگمه ها را فشار داده و گوشی را دم گوشش میگذارد.
۹٫آیا کودک شما:
الف) نگاهش را برمیگرداند و توجهی نمیکند که شما اسباب بازی را زیر لباستان قایم کردهاید.
ب) زیر لباس را نگاه میکند تا ببینید جایی از اسباب بازی بیرون نمانده است.
ج) لباس را بالا میزند تا اسباب بازی پنهان شده را پیدا کند.
۱۰٫ وقتی اسم کودک را صدا میکنید آیا او:
الف) نادیده میگیرد که اسمش را صدا کردهاید.
ب) به سمت شما برمیگردد.
ج) اسم خودش را میداند و وقتی از او سوال میشود مامان و بابا کجا هستند میتواند آن ها را تشخیص دهد.
نتایج:
میانگین نوزاد ۹ ماهه: ۱۳ تا ۱۵ امتیاز
میانگین نوزاد ۱۲ ماهه: ۲۴ تا۲۶ امتیاز
