۵ دارویی که ضررشان بیشتر از منفعتشان است
جعبهی داروها این روزها خیلی پر و بی سروسامان است؛ مخصوصا وقتی که از چشمانتان آب میآید و دستمال کاغذی روی صورتتان چسبیده است و بستههای مختلف قرص را به دنبال یک داروی به درد بخور زیرورو میکنید. اما حواستان باشد که با اینکه خیلی داروها در دسترس است، دلیل نمیشود که برای شما مفید هستند. در واقع مصرف تمام داروها با کمی خطر احتمالی همراه است، خصوصا زمانیکه از داروهای غیر تجویزی یا نسخههای دیگران استفاده میکنید! با یکی از متخصصان داروسازی صحبت کردهایم و او ۵ دسته از داروهای رایجی که مصرفشان خطرات زیادی بهدنبال دارد و نیاز به احتیاط بیشتری در مصرف آنها احساس میگردد را به ما معرفی کرده است.
۱٫ داروهای چندکاره
همهی ما بهراحتی وسوسه میشویم و داروهایی که برای سرماخوردگی، سرفه و آنفولانزا است را خریداری میکنیم، مگر نه؟ چیزی در تمام این قرصها هست که تمام ناراحتیها و علائم بیماری ما را برطرف میکند، درست است؟ متاسفانه از روی تنبلی، ترجیح میدهیم که بهجای شناسایی و درمان یک به یک نشانههای بیماری، از این قرصها استفاده کنیم و حتی زحمت خواندن توضیحات اضافی روی بسته را هم بهخود نمیدهیم. به گفته این متخصص: زنان اغلب به تمام مواد موجود در این داروها نیازی ندارند، ولی باز هم داروهایی مصرف میکنند که چندین ماده اولیه در خود دارند؛ این امر خطر بالا رفتن میزان دارو در بدن یا برهمکنش داروهای مختلف را افزایش میدهد. برای مثال، بسیاری از داروهای چند منظوره نظیر قرصهای تببر، گلو درد و مانند اینها حاوی استامینوفن هستند. توجه داشته باشید که افزایش میزان تیلنول (یا همان استامینوفن) در بدن؛ ممکن است منجر به آسیب رسانی به کبد یا حتی مرگ شود.
۲٫ داروهای بدون استروئید ضد التهاب (NSAIDs)
محبوب ترین فرد در محل کار کسی است که یک قوطی بزرگ پر از قرص آرامبخش مثل ایبوپروفن یا ناپروکسین در کشوی میزش دارد. وقتی سردرد، کمردرد یا انقباض عضلانی به شما هجوم میآورد این نوع قرصها به کمکتان میشتابند و برای یک روز نجاتتان میدهند. اما مصرف زیاد این داروها در مدت زمان طولانی، خطرات جدی زیادی در پی دارد؛ مشکلات گوارشی (تهوع، یبوست) از اثرات جانبی رایج این نوع قرصها هستند؛ در برخی موارد ممکن است به زخم معده یا ناراحتیهای کلیوی بیانجامد. سازمان دارو و غذا اخیرا تاکید داشته است که شرکتهای دارویی باید روی برچسب این داروها ذکر کنند که مصرف این دسته از قرصها میتواند خطر ابتلا به حمله قلبی و مغزی را تا حد زیادی افزایش بدهد. اگر بیش از ۱۰ روز از این داروها مصرف کردهاید، حتما پزشک خود را در جریان بگذارید.
۳٫ داروی ضد ترشی معده
ظاهرا مصرف یک قرص میلانتا (Mylanta) بعد از خوردن یک پیتزای پرپنیر و چرب، خیلی هم بهنظر بد نمیآید! حتی مصرف یک دوره دو هفتهای پریواسید (Prevacid) برای رفع سوزش معده هم میتواند خوب باشد. اما به گفته این متخصص داروساز، برخی از افراد برای مدتی طولانی، بیش از آنچه روی بسته قرص ذکر شده است، مصرف این داروها را بدون نظارت پزشک، ادامه میدهند. « گاهی پیش میآید که بیماران برای ماهها این قرص را روزانه مصرف میکنند و در نهایت منجر به بروز رفلاکس معده میگردد؛ و اگر این مصرف بدون نظارت پزشک ادامه پیدا کند، خطرات جدی تری در پی دارد.» (گرچه احتمال کمی دارد ولی سوزش طولانی مدت معده ممکن است در نهایت به سرطان معده بیانجامد).
۴٫ داروهای ضد حساسیت
داروهایی که روزانه برای رفع حساسیت مورد استفاده قرار میگیرند (نظیر کلاریتین Claritin یا زیرتک Zyrtec) عموما بیخطر هستند؛ اما داروهای ضد حساسیت قدیمیتر نظیر بنادریل (نام رایج آن: دیفنهیدرامین) اثرات جانبی زیادی در پی دارد (نظیر: خوابآلودگی، سرگیجه، اختلال حواس و هوشیاری) و نباید در هنگام روز و در حین رانندگی مورد استتفاده قرار بگیرد. داروهایی نظیر دیفنهیدرامین (و داروهایی که حاوی تیلنول پی ام هستند Tylenol PM) میتوانند منجر به افزایش تاثیر دیگر داروها مانند شل کننده عضلات، خواب آورها و داروهای ضداسترس شوند؛ پس پیش از مصرف این نوع داروها حتما با پزشک داروساز مشورت کنید.
۵٫ داروی باز کردن مجرای تنفسی (سودوفدرین)
این نوع داروهای ضداحتقان در هر داروخانهای بهراحتی یافت میشوند و بهسرعت مشکل گرفتگی مجرای بینی را حل میکنند. اما میتوانند اثرات منفی مانند افزایش تپش قلب، استرس و تنش و بیخوابی را در پی داشته باشند. این نوع داروها ممکن است با برخی داروهای مربوط به فشارخون و محرکهایی نظیر کافئین برهمکنش داشته باشند؛ پس توصیه میشود که پیش از مصرف این داروها حتما با داروساز متخصص مشورت کنید (خصوصا اگر باردار هستید، فشار خون بالا دارید و یا از دیگر ناراحتیهای قلبی رنج میبرید).
