بایدها و نبایدهای حیوان خانگی‌ برای کودکان

بایدها و نبایدهای حیوان خانگی‌ برای کودکان

نی نی تایم : امروزه در بیشتر نقاط جهان، حیوانات خانگی و دست‌آموز، دوستانی نزدیک برای کودکان و بخش مهمی از زندگی آن‌ها محسوب می‌شوند. کودکی که نگهداری و مراقبت از حیوانات را فراگرفته و با مهربانی و صبر با آن‌ها رفتار می‌کند، با انسان‌های دیگر هم برخورد سالم‌تری خواهد داشت. به همین ترتیب، رفتار نامناسب با حیوانات می‌تواند صدمات زیادی هم برای آینده کودک و اجتماعی که در آن زندگی می‌کند و هم برای حیوانات در پی داشته باشد. امروزه در خانواده‌های بسیاری، با اطلاع از فواید  و معایب نگهداری از حیوان خانگی برای کودکان، برای اینکه داشتن یک حیوان خانگی به تجربه‌ای مثبت یا منفی برای همه بدل شود در ادامه این مقاله با مزایا و معایب داشتن حیوان خانگی آشنا می شوید.

مزیت‌های داشتن یک حیوان خانگی

کودکانی که با حیوانات خانگی زندگی می‌کنند، نسبت به دیگر کودکان، زندگی غنی‌تری خواهند داشت. تجربه احساسی مثبت نسبت به حیوانات، اعتمادبه‌نفس و عزت‌نفس را در کودکان برمی‌انگیزد. روابط مثبت با حیوانات می‌تواند کودک را در درک دیگران و همین‌طور توسعه روابط سالم با دیگر انسان‌ها یاری دهد. از طرف دیگر، رابطه داشتن و زندگی با حیوانات خانگی می‌تواند به کودکان در توسعه مهارت‌های غیرکلامی، شفقت و ابراز همدردی با دیگران در زندگی کمک بسزایی کند. در ادامه به چند مورد دیگر از مزیت‌های داشتن حیوان خانگی اشاره می‌کنیم:

• کودکان می‌توانند صحبت‌های محرمانه و افکار خود را با حیوانات در میان بگذارند. حیوانات، فضایی امن برای این امر در اختیار کودکان می‌گذارند.

• زندگی با حیوانات و مشاهده تولد، بیماری، اتفاقات ناگوار، مرگ و عزاداری آن‌ها می‌تواند درس‌هایی عمیق از تجربه زندگی برای کودکان داشته باشند.

• زندگی با حیوانات، مسئولیت‌پذیری و احترام به موجودات زنده را به کودکان آموزش می‌دهد.

• زندگی با حیوانات، می‌تواند کودکان را هر چه بیشتر به طبیعت نزدیک کند.

داشتن حیوانات خانگی و دست‌آموز، می‌تواند فواید دیگری نیز برای کودکان داشته باشد. فوایدی مانند:

• فعالیت فیزیکی

• تجربه ارتباط تسلی‌بخش

• عشق، وفاداری و عطوفت

• درک تجربه از دست دادن (در صورت مرگ حیوان)

انتخاب یک حیوان مناسب

باوجودآنکه تقریباً داشتن هر نوع حیوانی می‌تواند برای کودکان لذت‌بخش باشد، اما مهم است بدانید که چه نوع حیوانی می‌تواند برای خانه، خانواده و سبک زندگی شما مناسب باشد. همین‌طور باید بدانید که آیا کودکتان قادر به نگهداری از آن هست یا نه. والدین باید در مورد حیواناتی که روحیه خشن‌تری دارند، دقت به خرج بدهند. حیوانات غیرمعمول و خاص معمولاً شرایط نگهداری سخت‌تری داشته و به همین دلیل، می‌بایست در انتخاب آن‌ها دقت بیشتری به خرج داد.

نگهداری از حیوان خانگی

نگهداری از حیوانات خانگی، معمولاً مهارت‌های اجتماعی را در کودکان توسعه می‌دهد. با این‌حال، بهتر است چند دستورالعمل را در این زمینه مدنظر داشته باشید:

• از آنجاکه کودکان تا سال‌های ۳ یا ۴ زندگی خود، قادر به کنترل احساسات خشم‌آلود خود نیستند، والدین می‌بایست در تمام اوقات، بر نحوه برخورد کودک با حیوان نظارت داشته باشند.

• کودکان زیر ۱۰ سال قادر به نگهداری از حیوانات بزرگی مانند گربه یا سگ نیستند و باید از بزرگ‌ترها کمک دریافت کنند.

• والدین می‌بایست بر نحوه نگهداری حیوانات توسط فرزندانشان نظارت داشته باشند، حتی اگر تصور می‌کنند که آن‌ها به‌اندازه کافی برای این کار بزرگ‌شده‌اند.

• اگر کودکان در وظایف خود درزمینه نگهداری از حیوانات، سهل‌انگاری کردند، والدین می‌بایست تذکر بدهند و نشان بدهند که راحتی و جان یک موجود زنده ارزشمند است و حتی اگر لازم شد، خودشان قدم پیش گذاشته و مسئولیت‌های آن‌ها را به عهده بگیرند. در عین‌حال بی‌مسئولیتی در قبال حیوان خانگی از طرف کودک باید با پیامدهایی همراه باشد. وگرنه به رشد مسئولیت‌پذیری در کودک کمک نخواهد کرد.

• والدین باید با لحنی مهربان و آرام – و نه سرزنش‌گر – به کودکان یادآور شوند که حیوانات هم مانند انسان‌ها به غذا، آب و ورزش نیاز دارند.

• اگر کودک پس از مدتی علاقه‌ای به نگهداری از حیوان از خود نشان ندهد، باید به فکر یافتن صاحبی جدید برای آن حیوان باشید.

• فراموش نکنید که والدین، همیشه بهترین الگوی فرزندان خود هستند. فرزندان نیز پذیرفتن مسئولیت در مورد حیوانات را – مانند هر مسئله دیگری – با مشاهده رفتار والدین خود، فرامی‌گیرند.

باوجودآنکه بیشتر کودکان با حیوانات رفتار ملایم و مناسبی دارند، اما ممکن است کودکانی نیز ممکن است برخورد خشن و حتی آزاردهنده‌ای با آن‌ها نشان دهند. اگر این مسئله پس از مدتی برطرف نشد، می‌توانید تقریباً مطمئن باشید که این کودکان از مشکلات روانی یا احساسی جدی رنج می‌برند. اگر در کودک خود، رفتارهایی مانند آزار یا کشتن حیوانات را مشاهده کردید، حتماً با یک روان‌شناس باتجربه در این مورد مشورت کنید تا در آینده دچار آسیب‌های بیشتر و جدی نشوید.

معایب داشتن حیوان خانگی برای کودکان

بیماری‌های مرتبط با سگ‌ها: کمپیلوباکتر یکی از باکتری‌هایی است که از طریق مدفوع سگ‌ها انتقال می‌یابد و می‌تواند باعث عفونت دستگاه گوارش و عوارضی مانند اسهال، اسهال خونی،‌ تب، دردهای شکمی، تهوع، استفراغ و در موارد نادر نوعی بیماری در سیستم عصبی شود.

لپتوسپیرا نیز باکتری دیگری است که عامل بیماری لپتوسپیروز است و انتقال آن از سگ‌ها به انسان می‌تواند علائمی شبیه به آنفلوآنزا ازجمله تب ناگهانی، سردرد شدید، قرمزی چشم‌ها، دردهای عضلانی، خستگی، تهوع و گاهی لکه‌های قرمزرنگ روی پوست ایجاد کند که معمولا پس از ۱۳ تا ۱۴ روز دوره نهفته آشکار می‌شوند. این بیماری در موارد حاد می‌تواند باعث نارسایی کبد و کلیه و حتی مرگ شود. باکتری دیگری موسوم به کریپتو سپوریدیوم ریدیوزیس که اغلب از طریق بچه سگ‌ها منتقل می‌شود، علائمی مانند کمپیلوباکتر ایجاد می‌کند، درمان بیماری حاصل از آن دشوار است و داروهایی مانند پارومومایسین که علیه آن تجویز می‌شود، دارای عوارض زیادی است.

همچنین لیشمانی، نوعی بیماری انگلی است که می‌تواند از برخی حیوانات، از جمله سگ‌ها به انسان منتقل شود و پوست یا اندام‌های داخلی را درگیر کند.

عوارض نوع پوستی آن به صورت زخم‌هایی ظاهر می‌شود که ممکن است دردناک یا بدون درد و همراه با غده‌هایی متورم باشند. چنانچه این نوع از لیشمانی درمان نشود، جای زخم‌ها می‌تواند برای همیشه روی پوست باقی
بماند.

در نوع دیگر لیشمانی، اندام‌های داخلی مانند طحال و کبد متورم می‌شوند، چنانچه این فرم از بیماری درمان نشود، می‌تواند بسیار خطرناک باشد و منجر به مرگ شود. از سایر بیماری‌های منتقل‌شونده از طریق سگ‌ها (به طور غیرمستقیم با گزش کنه‌ها)‌ می‌توان به بیماری لیم که نوعی عفونت باکتریایی بوده و با زخم‌‌های بزرگ پوستی همراه است، اشاره کرد. عفونت ژیاردیایی، ابتلا به دیپلیدیوم (نوعی کرم نواری)‌، کرم قلابدار ـ که آلودگی آن می‌تواند از طریق خوردن یا نفوذ از پوست (معمولا پاها)‌ اتفاق بیفتد و باعث التهاب، قرمزی و خارش پوست شود ـ همچنین کرم حلقوی، بیماری بروسلوز و بیماری کشنده هاری از بیماری‌های دیگری هستند که از سگ‌ها به انسان منتقل می‌شوند.

بیماری‌های مرتبط با گربه: توکسوپلاسموز یکی از بیماری‌های منتقل‌شونده توسط گربه‌هاست که از انگلی موسوم به توکسوپلاسمیلا و از طریق مدفوع حیوان انتقال می‌یابد. بیماران تحت مداوای سرطان و افراد با سیستم ایمنی ضعیف، مستعد ابتلا به این بیماری هستند. توکسوپلاسموز در زنان باردار می‌تواند منجر به سقط جنین شود. عفونت پلیگ (پرسینیاپستیس)، عفونت باکتریایی دیگری است که می‌تواند از طریق گزیدن کک، از حیواناتی مانند گربه و جوندگان به انسان منتقل شود. علائمی مانند تب، لرز، ضعف، تورم و درد غدد لنفاوی و نیز عفونت ریه‌ها در این بیماری آشکار می‌شود. عفونت می‌تواند به سایر بخش‌های بدن نیز برسد و چنانچه بیماری بلافاصله درمان نشود، ممکن است منجر به مرگ شود.

عامل بیماری دیگری که از طریق خراشیدگی‌ها و گازگرفتگی‌های گربه انتقال می‌یابد، بروتونلاهنسلا نامیده می‌شود که بیماری CSD را ایجاد می‌کند که باعث تورم غدد لنفاوی، تب، سردرد، بی‌اشتهایی، بیماری‌های کبدی و زخم‌های پوستی می‌شود.

عفونت ناشی از کوکسیلا برنتی (تب کیو)‌ نیز بیماری باکتریایی دیگری است که از طریق گربه‌ها انتقال می‌یابد. همانند سگ‌ها، بیماری‌های باکتریایی از قبیل عفونت ناشی از کمپیلوباکتر، کریپتوسپوریدیوم ریدیوزیس، دیپلیدیوم، لپتوسپیروزیس، بیماری ویروسی هاری و بیماری انگلی ناشی از کرم‌های قلابدار و کرم‌های حلقوی نیز می‌تواند از طریق گربه‌ها به انسان منتقل شود.

بیماری‌های مرتبط با پرندگان: اگرچه بیماری‌هایی که با لمس یا نگهداری پرندگان به وجود می‌آیند نادرند، اما انواع پرندگان نیز می‌توانند میکروب‌هایی را به انسان انتقال دهند. به عنوان مثال، جوجه‌ها و اردک‌ها می‌توانند باکتری سالمونلا را انتقال دهند. همچنین انواع طوطی‌ها، باکتری کلامیدیاسی‌تاچی را انتقال می‌دهند که عامل ایجاد بیماری سیتاکوزیس است.

همچنین نوعی بیماری انگلی موسوم به کریپتوکوکوزیس می‌تواند از طریق فضولات کبوترها انتقال یابد که باعث عفونت‌های ریوی و زخم‌های پوستی می‌شود.

بیماری‌های ناشی از حیوانات خانگی کوچک (حیوانات جیبی)‌: این حیوانات شامل جوندگانی هستند که به دلیل کوچکی می‌توانند در جیب جای بگیرند. ازجمله این حیوانات که معمولا در قفس‌ها نگهداری می‌شوند، می‌توان به انواع موش‌ها، خرگوش، همستر (جانوری شبیه موش)‌ و راسو اشاره کرد.

بیماری سالمونلا و ویروس لنفوسیتیک کریومننژیتیس می‌‌تواند از جوندگان خانگی منتقل شود. این بیماری می‌تواند باعث سردرد، تب، استفراغ و گلودرد شود. همچنین تورم اعصاب در این بیماری منجر به کرختی و بی‌حسی در بازوها یا پاها شده و تورم مغز (آنسفالیت)‌ نیز موجب مشکلات یادگیری، گیجی و زوال عقل می‌شود. در زنان باردار نیز می‌تواند منجر به سقط جنین یا آسیب به آن شود.

ماهی‌ها و بیماری‌های مرتبط با آنها: ماهی‌ها و دوزیستانی مانند قورباغه و وزغ که در آب زندگی می‌کنند، می‌توانند باکتری‌هایی را که باعث بیماری در افراد می‌شوند، منتقل کنند، از جمله عفونت سالمونلایی می‌‌تواند از آب آکواریوم‌ها انتقال پیدا کند.

آلرژی نسبت به حیوانات خانگی

۱۵ تا ۳۰ درصد افراد بخصوص افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، نسبت به پروتئین‌های آلرژن موجود در پوست، بزاق یا ادرار حیوانات خانگی واکنش نشان می‌دهند.

مایعاتی که از بدن سگ‌ها و گربه‌ها ترشح می‌شوند و نیز پوست‌های مرده آنها (هنگام پوست‌ریزی)‌، حاوی مواد آلرژی‌زای چسبناکی است که می‌تواند به دیوارها، لباس‌ها و سطوح دیگر بچسبد و وقتی به غشاهای روی چشم‌ها و بینی می‌رسد، باعث تورم و خارش این غشاءها و گرفتگی بینی می‌شود. همچنین بسیاری از ذرات ریز آلرژن می‌توانند وارد ریه‌ها شوند و باعث سرفه، خس‌خس سینه و تنگی نفس شوند. در ضمن افراد بسیار حساس، دچار بثورات جلدی شدیدی روی صورت، گردن و بالای سینه می‌شوند. تماس افراد مبتلا به آسم با گربه نیز می‌تواند خطرناک باشد.

خطری جدی است، مراقب باشید

لازم است افرادی که در تماس با حیوانات خانگی هستند، برای محافظت از خود در برابر انتشار بیماری‌های احتمالی از این حیوانات، نکاتی را رعایت کنند، از جمله این که به خاطر داشته باشید همیشه دست‌هایتان را پس از بازی‌کردن با حیوانات یا حمل آنها، بخصوص پیش از غذاخوردن و دست‌زدن به مواد غذایی به خوبی با آب و صابون بشویید. مراقب باشید که حیوان خانگی‌تان تنها از غذاهای مخصوص حیوانات یا گوشت‌های کاملا پخته تغذیه کند و اجازه ندهید که حیوان دیگری را شکار کند یا مدفوع (فضولات)‌ حیوان را بخورد. حیواناتی را که دچار اسهال شده‌اند، لمس نکنید و اگر اسهال حیوان بیش از ۲ روز طول بکشد، حیوان را نزد دامپزشک ببرید. از خرید حیوانات ناسالم و حیوانی که کمتر از ۶ ماه سن داشته باشد، خودداری کنید. از تماس با حیوانات ولگرد و بدون صاحب خودداری کنید، چراکه می‌توانند عفونت‌های زیادی را منتقل کنند.

به مدفوع حیوانات دست نزنید. جعبه نگهداری بچه‌ گربه‌ها را روزانه تعویض و پوشش قفس پرندگان را روزانه تمیز کنید و آنها را دور از آشپزخانه و اتاق غذاخوری نگه دارید. برای جلوگیری از خراش توسط گربه‌ها، ناخن‌های حیوان را کوتاه کنید و در صورت خراشیده‌شدن یا گازگرفتگی شدید، فورا زخم‌ها را خوب با آب و صابون بشویید.

برای تمیزکردن قفس حیوانات یا آکواریوم‌ها، دستکش‌های پلاستیکی و تمیز خانگی دست کنید و پس از اتمام، دست‌هایتان را بشویید. از حیوانات غیرمتعارف مانند میمون‌ها و راسوها اجتناب کنید. حیوانات خود را از کک‌ها دور نگه دارید. حیوانات خانگی را به طور مرتب مورد معاینات سلامتی قرار دهید.