پیشگیری از حاملگی پوچ

نی نی تایم: شاید زمانی بوده که حتی نمی دانستید باردارید یا باردار بودید اما خبر بدی شنیده اید. «یک تخم پوچ در رحم شما وجود دارد» یا اینکه «هیچ جنینی در سونوگرافی دیده نمی شود.» به شدت ناراحت و آشفته می شوید. مفهوم این جملات را درک نمی کنید. مجبور می شوید دوباره سونوگرافی کنید. برای پیداکردن چیزی که اصلا وجود نداشته و سپس به شما گفته می شود که محتویات داخل رحم دفع خواهد شد. یا اینکه باید متحمل یک مداخله طبی یا جراحی شوید.با این مطلب همراه باشید تا با حاملگی پوچ بیشتر آشنا شوید.

با وجود شرایط ناراحت کننده ای که برایتان پیش آمده باید گفت جای نگرانی نیست، شما تنها نیستید؛ ضمن اینکه دوباره می توانید باردار شوید، یک بارداری واقعی. دکتر طاهره فروغی فر، متخصص زنان و زایمان و نازایی درباره بارداری پوچ یا تخم پوچ توضیحات مفیدی ارائه داده که حاصل آن را در ادامه می خوانید.

تخم پوچ یا حاملگی پوچ چیست؟

پس از اینکه تخمک به وسیله اسپرم بارور شد، تخمک بارورشده در رحم به طور طبیعی لانه گزینی می کند و تقسیمات سلولی شروع می شود. تقسیم سلولی طبیعی باعث تشکیل جفت می شود اما در یک روند غیرطبیعی این امکان وجود دارد که تقسیم سلول های جنینی متوقف شده یا اصلا شروع نشود. جفت و کیسه بارداری وجود دارد، بدون اینکه جنینی در کار باشد. این وضعیت بارداری، جنین یا تخم پوچ نامیده می شود.

حاملگی بدون جنین؟!

بارداری بدون جنین یا تخم پوچ اتافق شایعی در دوران بارداری یک زن به شمار می آید. طی دهه های گذشته که وسایل تشخیصی پیشرفته ای وجود نداشت، زنان زیدی دچار این نوع بارداری می شدند بدون اینکه بفهمند چه اتفاقی افتاده است. امروزه با پیشرفت روش های تشخیصی، بیشتر این نوع بارداری ها کشف می شوند. علت ۵۰ درصد سقط های سه ماهه اول، بارداری بدون جنین است.

آیا علائم دارد؟

*عقب افتادن قاعدگی
*دردهای خفیف شکمی و احساس ناراحتی یا تورم در پستان ها
*تست مثبت بارداری و تصور ذهنی یک بارداری طبیعی
*لک بینی یا خونریزی خفیف واژینال
*ترشحات واژینال خونابه ای یا قهوه ای

باوجود اینکه جنینی وجود ندارد، جفت به رشد خود ادامه می دهد و هورمون های بارداری، ترشح شده از جفت، وارد خون خانم باردار می شوند. بارداری بدون جنین فقط وقتی تشخیص داده می شود که سونوگرافی رحم انجام شود. در سونوگرافی یک کیسه حاملگی با قطر ۲۰ میلی متر یا بیشتر می بینیم؛ در حالی که جنین داخل آن وجود ندارد. معمولا توصیه می شود که سونوگرافی بعدی حدود ۱۰ تا ۱۴ روز بعد تکرار شود. در سونوگرافی بعدی هم جنینی دیده نخواهد شد. برای تایید بارداری بدون جنین، می توانیم تا هفته هفتم و هشتم بارداری و سونوگرافی نهایی، منتظر بمانیم.

علت این عارضه چیست؟

شایع ترین علت می تواند ناهنجاری های کروموزومی تخمک بارور شده باشد. تعداد زیاد یا کم کروموزوم می تواند باعث توقف تقسیمات سلولی طبیعی شود. تریزومی های ۱۶ و ۲۲ را عامل بیشتر این مشکلات کروموزومی دانسته اند. علتش می تواند مربوط به کیفیت پایین تخمک (شاید با افزایش سن زن) و یا کیفیت پایین اسپرم باشد. گاهی سطح پایین هورمون ها (هورمون پروژسترون) برای حمایت از بارداری طبیعی را علت دیگری دانسته اند که البته احتمال آن کم است.

prevention-of-absenteeism

در بارداری پوچ, باوجود اینکه جنینی وجود ندارد، جفت به رشد خود ادامه می دهد

چگونه می توان درمان کرد؟

گروهی از پزشکان معتقدند که وقتی تشخیص بارداری بدون جنین، تایید شد با گذشت زمان بدن زن باردار خود به خود توانایی دفع محتویات داخل رحم را خواهد داشت و نیازی به اقدام های درمانی مهاجم نخواهد بود.

اما توجه به این مساله ضروری است که دفع محصول های بارداری گاهی نیاز به گذشت زمان زیادی ارد و طی این مدت، زن باردار ممکن است دچار عفونت رحمی یا خونریزی شدید واژینال شود.

مداخله های پزشکی برای ختم بارداری بدون جنین می تواند به صورت درمان دارویی یا جراحی باشد. اگر شما در زمانی که منتشر دفع خود به خودی محتویات بارداری هستید، دچار خونریزی شدید (مصرف یک pad بهداشتی طی کمتر از یک ساعت)، نیاز به کورتاژ خواهید داشت.م دروصتریکه خونریزی شدید نیست می توان به جای انتظار کشیدن، از داروهای خوراکی یا واژینال، برای دفع، استفاده کرد. اگر خانم باردار بخواهد علت بارداری پوچ را پیدا کند، می توان اقدام به کورتاژ کرد و بافت خارج شده را به پاتولوژی ارسال کرد.
متاسفانه در بسیاری از موارد نمی توانیم مانع از ایجاد تخم پوچ بشویم. تعدادی از زوج ها وقتی که چندبار سقط در مراحل اولیه ابرداری اتفاق می افتد سعی در یافتن علت آن می کنند و تست های ژنتیکی انجام می دهند. پزشکان معمولا پس از دو تا سه سقط متوالی، توصیه به بررسی های متخصصان برای یافتن علت می کنند؛ بررسی کروموزومی پدر و مادر و سایر تست های تشخیصی. بارداری بدون جنین، معمولا در بارداری بعدی تکرار نمی شود و فرد می تواند یک بارداری طبیع یرا تجربه کند.

ممکن است دو هفته پیس از سقط، فرد دوباره تخمک گذاری طبیعی داشته باشد. این ممکن است باعث یک بارداری ناموفق دیگر شود به دلیل اینکه رحم هنوز آماده لانه گزینی جنین بعدی نیست. بنابراین مدت چهار تا شش هفته پس از سقط، حتما یکی از روش های پیشگیری از بارداری را به کار ببرید. معمولا سه تا شش ماه پس از دفع بارداری پوچ، می توان بارداری موفقی را تجربه کرد. درصورتی که چندبار سقط در مراحل اولیه بارداری (یا بارداری بدون جنین) اتفاق افتاد، می توان درمورد استفاده از IVF (روش های درمانی کمک باروری) تصمیم گرفت.

باتوجه به اینکه سطح پایین هورمون پروژسترون طی بارداری میتواند باعث سقط شود، شاید استفاده از مکمل های پروژسترونی از ابتدای بارداری بعدی بتواند شانس بارداری موفق را بیفزاید. بارداری دبون جنین، حادثه ناراحت کننده ای در زندگی یک زن محسوب می شود.

شاید دیگران درک نکنند که شما برای چه غمگین هستید. آنها فکر می کنند شما برای چیزی سوگواری می کنید که اصلا وجود نداشته! درک این واقعیت که شاید جنینی وجود نداشته اما بارداری اتفاق افتاده است انتظار ناراحتی و آشفتگی پس از سقط را ملموس تر می کند.

 به یاد داشته باشید که این مساله می تواند برای هر زنی اتفاق بیفتد. شاید درمورد خیلی ها اتفاق افتاده و باعث سقط شده، بدون اینکه کسی یا خودشان متوجه شوند. پس نگران نباشید، شما هم می توانید یک بارداری و بارداری های موفق دیگری را پس از یک بارداری بدون جنین تجربه کنید.

دیدگاه متخصصان درباره بارداری پوچ

دکتر عشوری مقدم، متخصص زنان و زایمان در این باره می گوید:

بررسی سطح هورمون بارداری (بتا اچ سی جی) طی شش ماه پس از درمان حاملگی مولار و تائید پایین بودن سطح این هورمون به این معناست که بیمار می تواند باخیال راحت باردار شود، زیرا احتمال عود این بیماری بسیار کم و حدود یک درصد است.
چند برابرشدن کروموزوم ها
در حاملگی های طبیعی، تخم بارور شده دارای ۲۳ کروموزوم از پدر و ۲۳ کروموزوم از مادر است. در اغلب حامگلی های مولار کامل، کروموزوم های مادر در تخم بارور شده وجود ندارد و کروموزوم های پدر نسخه ای دیگر را تکثیر می کند، بنابراین دو نسخه از کروموزوم های پدر در تخم وجود دارد و هیچ کروموزومی از مادر در آن موجود نیست.

در این حالت، جنین، کیسه جنینی یا هیچ بافت جفتی طبیعی وجود ندارد و جفت توده ای از کیسه های شبیه خوشه انگور را تشکیل می دهد.

وجود کروموزوم های پدری در حاملگی مولار به معنای نقش داشتن پدر در این نوع حاملگی ها نیست. البته در بیشتر حاملگی های مولار جزئی، در تخم بارور شده کروموزوم های مکمل مادر نیز وجود دارد، اما کروموزوم های پدر دو برابر می شود، بنابراین به جای ۴۶ کروموزوم، ۶۹ کروموزوم وجود خواهد داشت.

به این ترتیب در میان توده بافت غیرطبیعی که شبیه خوشه انگور است، چند بافت جفتی به وجود خواهد آمد و جنین رشد خود را آغار می کند، بنابراین ممکن است جنین یا فقط تعدادی بافت جفتی یا کیسه جنینی وجود داشته باشد. اما حتی اگر جنینی به وجود بیاید در بیشتر موارد آنقدر غیرطبیعی است که نمی تواند زنده بماند.

با وجود ترس ناشی از این نوع بارداری های غیرطبیعی، پس از طی شدن دوره درمان این بیماری، نه تنها امکان بارداری مجدد وجود خواهد داشت، بلکه عوارض جسمی ناشی از حاملگی مولار نیز به طور کامل رفع خواهد شد.

بارداری در سن پایین یا بالا

اصلی ترین نشانه تشخیصی حاملگی مولار یا تومور های وابسته به جفت، بررسی سطح هورمون بارداری (بتا اچ سی جی) است که اگر بسیار بالاتر از حد بارداری های طبیعی باشد، شک این نوع حاملگی ها را افزایش می دهد. گرچه سونوگرافی نیز در صورتی که مول کامل باشد، یعنی جنینی تشکیل نشده باشد، در هفته های اول بارداری قابل تشخیص است.

این بیماری در خانم هایی که در سنین بسیار پایین (زیر ۲۰ سال) یا خیلی بالا (بیش از ۴۰ سال) باردار شوند، بیشتر دیده می شود. به بیان دیگر هر چه سن مادر بیشتر باشد، خطر بیماری بیشتر است.

البته در برخی مطالعات دیده شده است مصرف درازمدت قرص های ضد بارداری و مصرف دخانیات نیز می تواند در بروز انواعی از مول موثر باشد. همین طور دیده شده که کمبود ویتامین A و ترکیباتی که بتاکاروتن دارد نیز می تواند زمینه ساز انواعی از بیماری مول باشد. همچنین ممکن است سن بالای پدر نیز از عوامل موثر در بروز این نوع حاملگی ها باشد.
از خونریزی های پراکنده تا تهوع و تورم شکم
متخصصان زنان و زایمان تاکید می کنند که یک حاملگی مولار می تواند ابتدا علائم یک حاملگی معمولی مانند خونریزی های پراکنده را داشته باشد، اما پس از مدتی لکه ها یا خونریزی بیشتری را به همراه خواهد داشت. این خونریزی می تواند شش هفته پس از حاملگی یا دیرتر از آن آغاز شود. همچنین ممکن است با حالت تهوع و استفراغ شدید، انقباض یا تورم شکم همراه باشد.

دکتر عشوری به بزرگ شدن اندازه رحم بیش از حد معمول برای حاملگی چند هفته ای، پر کاری تیروئید یا وجود کیست های تخمدانی به عنوان نشانه های دیگر حاملگی مولار اشاره می کند و می گوید:

«البته بررسی سطح هورمون بارداری و مشاهدات این بیماری می تواند به دنبال سقط یا حتی یک حاملگی طبیعی و پس از زایمان اتفاق بیفتد. در مورد مول های معمولی، اقدام برای کورتاژ (خارج کردن محصولات جفتی از رحم) به عنوان بهترین راهکار درمانی صورت می گیرد، اما در مورد مول های مهاجم (مول هایی که حالت بدخیمی دارد) نیاز به شیمی درمانی و بررسی های بیشتر دارد، زیرا ممکن است بیماری به جاهای دیگر از جمله ریه، کبد یا مغز انتشار پیدا کند و باعث خطرات بیشتری برای بیمار شود.»


درمان قطعی برای بارداری مولار

به گفته دکتر عشوری، خوشبختانه بیشتر مبتلایان به حاملگی های مولار حتی مبتلایان به انواع بدخیم آن به طور قطعی درمان می شوند و پس از پیگیری مناسب حداقل یکساله می توانند باردار شوند، یعنی احتمال این که حاملگی بعدی به دلیل شیمی درمانی با مشکلی روبه رو شود، وجود ندارد و احتمال بروز مول مجدد هم بسیار کم است.

این متخصص زنان اضافه می کند: «در مول های معمولی پس از بررسی های شش ماهه و تائید پایین بودن سطح هورمون بتا اچ سی جی امکان بارداری مجدد وجود دارد. اما این بررسی ها در انواع بدخیم بیماری باید تا حداقل یک سال ادامه یابد و در این مدت نیز باید از قرص های پیشگیری از بارداری استفاده شود. خطر افزایش احتمال مرگ جنین، نقص مادرزادی، زایمان زودرس یا دیگر عواقب، پس از درمان حاملگی مولار وجود ندارد. البته انجام بررسی ها حتی پس از بارداری و زایمان نیز ضروری است.»

یکی از سئوالات زنان باردار این است که آیا در صورت تشکیل نشدن قلب جنین باید سقط صورت پذیرد و یا به بارداری ادامه داد؟

در این رابطه دکتر آرین جراح و متخصص زنان، زایمان و نازایی می گوید:
«قلب جنین از هفته ششم گاها و از هفته هفتم قطعا باید با سونوگرافی دیده شود و حتی نوار آن ترسیم شود و اگر دیده نشود یا حاملگی دیرتر اتفاق افتاده و یا جنین رشدش دچار اشکال است.

ولی در هفته دوازدهم حتما باید جنین دارای قلب با ضربان منظم بین ۱۲۰ تا ۱۴۰ ضربه در دقیقه باشد، در غیر این صورت جنین از بین رفته و حتما باید سقط شود.

ادامه دادن به حاملگی جنین فاقد قلب برای مدت بیش از یک ماه گاهی ممکن است تغییرات هیداتیفرم یا بچه خوره را به وجود آورد که توجه و دقت درمانی بیشتری را می طلبد.»

پاسخ ترک

Please enter your comment!
Please enter your name here

20 + = 28