سه ماهه دوم بارداری

به همین زودی سه ماه از دوران بارداری شما گذشته و جنین تان دوازده هفته است که با شماست. نیازها و شرایط فیزیولوژیک و روانی شما طی سه ماهه دوم بارداری با هفته‌ های اول زمین تا آسمان فرق دارد و با مواردی روبرو می شوید که بین طبیعی یا غیر طبیعی بودنشان سردرگم می ‌شوید. اطرافیان هم که در این زمان احساس مسئولیتشان چند برابر شده شما را با توصیه ‌هایشان تنها نمی‌ گذارند. اگر این دوران را سپری می ‌کنید حتما سوالاتی مانند «چقدر میوه بخورم که ویتامین به بچه‌ام برسه؟ با ترشی و سوزش معده چکار کنم؟ چرا دچار گرگرفتگی شدم؟ یبوست امانم را بریده، چه کنم؟!» در ذهنتان می ‌چرخد و دنبال پاسخشان می ‌گردید.

کاهش حالت تهوع:

با شروع سه ماههٔ دوم، اکثر خانم‌ها می‌بینند که حالت تهوع صبحگاهیشان کم یا کاملاً قطع شده است. اگر هنوز حالت تهوع دارید، با پزشک خود راجع به خوردن بیشتر ویتامین B6، که ثابت شده معده را آرام می‌کند، صحبت کنید. حول و حوش همین زمان ناراحتی دیگری را در شکم خود احساس خواهید کرد؛ درد شکم، که در نتیجهٔ بزرگ شدن رحم و کشیده شدن رباط‌های احاطه کنندهٔ آن روی می‌دهد.

علائم زندگی:

در اکثر زمان‌های دورهٔ سه ماه اول کودکتان خیلی آرام رشد می‌کند و بعد از ۱۲ هفته پزشک می‌تواند ضربان قلب او را بشنود. اما حالا علائم فیزیکی دیگری را که نشان دهندهٔ رشد کودکتان است، مشاهده خواهید کرد. بین هفتهٔ ۱۶ و ۲۰ کم‌کم حرکت بچه را در درونتان حس می‌کنید. به سمت سه ماههٔ آخر که پیش می‌روید، تکان‌های پی‌درپی بیشتری را در شکمتان احساس خواهید کرد.

کم آوردن نفس:

در این دوره حتی با فعالیت‌های کوچک مثل پیمودن مسافت دستشویی از نفس می‌افتید. با بزرگ شدن رحم به شش‌هایتان فشار وارد شده و عمل دم و بازدم کمی سخت می‌شود. اهمیتی به آن ندهید اما اگر احساس می‌کنید که این حالت شدید‌تر می‌شود، به پزشک مراجعه کنید.

تغییر اندام:

در هفتهٔ شانزدهم به احتمال زیاد به خاطر بزرگ شدن خط کمر و پهن شدن مفاصل ران، باید لباس بارداری بپوشید. تا هفتهٔ بیست و هفتم باید ۷٫۵ تا ۱۰ کیلو‌گرم اضافه وزن پیدا کنید البته فقط ۰٫۹ کیلو گرم آن مربوط به بچه می‌شود. در این دوره احتمال دارد سایر پدیده‌های بارداری را نیز مشاهد کنید؛ مانند ترک بارداری. اکثر این ترک‌ها تقریباً کمی بعد از زایمان کم‌رنگ می‌شوند.

تغییرات عاطفی:

اگر چه هنوز هورمو‌‌نهایتان فعالیت زیادی دارند، اما بدنتان برای سازگاری با آن‌ها سه ماه را پشت سر گذاشته است، بنابراین شاید برای گریه کردن باید از محصولات اشک آور استفاده کنید. از طرفی با تغییر اندامتان ممکن است بیشتر نگران اثرات بلند مدت بارداری بر بدنتان شوید. برای مبارزه با این مشکل:

  • لباس جذاب بخرید (این روز‌ها دیگر لباس‌های بارداری زیبا در بازار موجود هستند.)
  • به ظاهرتان برسید؛ مثلاً ناخن‌هایتان را مانیکور کنید.
  • از احساس‌تان لذت ببرید
خواب‌های وحشتناک:

همین طور که واقعیت بچه دار شدن برایتان عینی‌تر می‌شود، خواب‌های شما نیز آشفته‌تر می‌شود. به دنیا آوردن یک نوع رزماری ماوراءالطبیعی از نمونه‌های این خواب هاست. این حالت در خانم‌های باردار در این مرحله از بارداری امری عادی است. بنابراین اگر با عرقی سرد بر پیشانیتان از خواب می‌پرید، مضطرب نشوید. وجود کمی اضطراب در شما امری عادی است.

افزایش میزان استروژن:

درطول ماه چهارم یا پنجم، ممکن است میل جنسیتان افزایش ناگهانی بیابد. در این دوره بدنتان استروژن زیادی تولید می‌کند: تخمدان‌ها در یک روز به اندازه سه سال یک زن غیر باردار استروژن تولید می‌کنند و از آنجا که حالت تهوع و خستگی سه ماهه اولتان از بین رفته است، احساس تحریک بیشتری می‌کنید؛ برخی از خانم‌ها حتی برای اولین بار ارگاسم‌های چندگانه را تجربه می‌کنند.

شروع ورزش:

اگر تهوع و خستگی، شما را از نرمش‌های روزانه‌تان محروم کرده، حالا زمان نرمش‌های ملایم رسیده است. نرمش‌های زیر را انجام دهید:

کِگل. فشار هنگام زایمان را کم می‌کند. احتمال بی‌اختیاری را کم می‌کند. ماهیچه‌‌هایتان را مثل زمانی که سعی می‌کنید هنگام ادرار کردن جلوی ادرارتان را بگیرید، منقبض کنید (موقع ادرار این کار را انجام ندهید، برای انجام این حرکت شکمتان نباید تکان بخورد)، به همین حالت نگه دارید و تکرار کنید.

یوگای پیش از زایمان. مناسب شما و تغییر اندامتان است. در این فرایند با سایر مادر‌های باردار آشنا می‌شوید.

شنا. شنا و ایروبیک آبی فشار کمی دارند و احساس بی‌وزنی به پاهای خسته‌تان استراحت می‌دهد.

پیاده روی. پیاده روی حتی در اطراف خانه، پمپاژ خون را بهتر کرده و احساس سر زندگی می‌کنید.

احتیاط در ورزش!
  • از نرمش‌های سنگین که عمل بازدم را سخت می‌کنند، اجتناب کنید. این عمل می‌تواند فشار خون را به سطح خطرناکی برساند.
  •  بعد از ماه چهارم یا پنجم، از انجام تمرین‌هایی که باید صاف به پشت بخوابید اجتناب کنید. این وضعیت بر سیاهرگ ورید اجوف، سیاهرگ اصلی‌ای که به کودک خون می‌رساند، فشار وارد می‌کند.
  •  یک ساعت قبل از ورزش غذایی سبک بخورید؛ انرژیتان را افزایش خواهد داد.
  • مواظب ورزش‌های تعادلی باشید. بدن شما به سرعت درحال تغییر است و درحال انجام دادن حرکت استپ ایروبیک، احساس عدم تعادل خواهید کرد.

خانم های باردار در سه ماهه دوم بارداری، به ویژه از ماه پنجم به بعد، گاهی با حالات و مشکلاتی روبه رو می شوند که شاید تا حدی برای شان ناآشنا یا غیرمعمول باشد. در کنار این حالات که به صورت طبیعی وجود دارند، گاهی توصیه های اشتباه اطرافیان نیز سبب به وجود آمدن ناراحتی های دیگر می شود.

مشکل یبوست : چه طور باید با این مساله کنار آمد؟

مشکل یبوست از جمله ناراحتی هایی است که هر چه به انتهای بارداری نزدیک تر می شویم شایع تر می شود و حتی می تواند به همورویید (بواسیر) هم بینجامد. از این رو، من همیشه به خانم های باردار توصیه می کنم سبزیجات بیشتری مصرف کنند اما شاید کمتر فردی باشد که به این موضوع دقت کند. وقتی می گوییم مصرف سبزیجات را بالا ببرید باید در کنار آن مصرف آب را هم افزایش داد؛ یعنی مصرف سبزیجات بدون مایعات کافی، یبوست را تشدید خواهد کرد. یکی از عوامل اصلی بروز یبوست در بارداری، بزرگ شدن رحم و فشار آوردن روی روده و کند کردن حرکات آن و ترشح هورمون پروژسترون است که حرکات روده را کم کرده و سبب بروز یبوست می شود. مصرف سبزیجات و مایعات در کنار هم و خیساندن آلو و انجیر در آب و مصرف روزانه آن می تواند از این مشکل پیشگیری کند.

سوزش قلب: این مساله ربطی به بارداری دارد؟

ـ بله؛ بسیاری از خانم های باردار احساس می کنند قلب درد دارند اما واقعیت این است که با نزدیک شدن به انتهای بارداری چون حجم رحم بزرگ تر می شود، رحم به معده و محتویات شکم فشار آورده و مشکل ریفلاکس یا برگشت غذا از معده به مری را خواهیم داشت؛ یعنی اسید معده ترشح شده و بعد به مری برگشته و انتهای مری احساس سوزش پیدا می کند که گاهی با درد و سوزش قلب اشتباه گرفته می شود. برای پیشگیری از این موضوع توصیه می کنم حتی الامکان از مصرف غذاهای پرادویه، کافئین دار مانند نسکافه و قهوه و غذاهای پرچرب و سرخ شده پرهیز کنند. نکته دیگر اینکه باور اشتباهی بین مردم وجود دارد که خانم باردار باید به اندازه دو نفر غذا بخورد که این خود مشکل ریفلاکس را تشدید می کند. توصیه می شود خانم باردار برحسب نیاز غذا خورده و توجه داشته باشد که اضافه وزن دوران بارداری می تواند چه در زایمان و چه بعد از آن مشکل ساز باشد. خانم هایی که اضافه وزن زیاد پیدا می کنند به دیابت دوران بارداری مبتلا می شوند و به ویژه از ماه ۵ به بعد قند خون شان بالا می رود. علت آن هم افزایش نیاز به هورمون انسولین برای ساخت بافت های جنین است. از آنجا که ۷ درصد از خانم ها نمی توانند این مازاد نیاز انسولین را بسازند و در نتیجه انسولین کافی نبوده و قند مادر بالا رفته و معمولا نوزادان این مادران بیش از ۴ کیلو وزن خواهند داشت.

کم خونی : با این مشکل چه باید کرد؟

ـ حتما دیده اید که خیلی از خانم های باردار می گویند مصرف جگر در بارداری به دلیل آهن بالایی که دارد خوب است. اگرچه جگر میزان آهن بالایی دارد اما نباید فراموش کرد که جگر همان کبد و منبع سمیت زدایی در بدن است و مواد آلوده را در خون ذخیره می کند. به همین دلیل مصرف جگر به ویژه در خانم های باردار، به هیچ عنوان توصیه نمی شود چون منبع آلودگی، تجمع هورمون و داروی تزریق شده به دام است و می تواند برای جنین بسیار مشکل ساز باشد. به جای جگر می توان از دیگر منابع آهن مانند گوشت قرمز و انواع آجیل استفاده کرد.

آیا مصرف مکمل های مولتی ویتامین هم در سه ماهه دوم لازم است؟

ـ مصرف مکمل مولتی ویتامین تنها به برخی از افراد توصیه می شود؛ برای مثال، افرادی که سوءتغذیه دارند یا خانم هایی هستند که چند قلو دارند یا معتاد هستند یا خانم هایی که سابقه تولد نوزاد کم وزن دارند، به شان مصرف مکمل مولتی ویتامین توصیه می شود اما برای سایرین، مصرف اسید فولیک از سه ماه قبل از بارداری تا پایان ماه چهارم و مصرف مکمل آهن از ماه چهارم تا سه ماه بعد از زایمان توصیه می شود.

دلیل گرفتگی های مکرر ساق پا در حاملگی چیست؟

ـ گرفتگی ساق پا معمولا در شب ایجاد می شود و دلیل آن کمبود منیزیم است. توصیه می کنم برای پیشگیری از کمبود این ماده مغذی در بدن، مصرف سبزیجات برگ سبز تیره مانند کاهو، اسفناج و جعفری را افزایش دهید.

از ورم دوران بارداری هم می شود پیشگیری کرد؟

ورم از ماه پنجم به بعد ایجاد می شود اما اگر ناگهانی باشد و گوده گذار باشد (یعنی وقتی قسمتی را فشار می دهید، جای ورم چند ثانیه ای گود می ماند)، مشکل ساز خواهد بود و حتما اگر همراه با فشار خون و دفع پروتئین از ادرار است، می تواند نشانه مسمومیت دوران بارداری باشد و باید به پزشک مراجعه کرد. در حالت عادی محدود کردن مصرف نمک می تواند از ورم پیشگیری کند اما باید توجه کرد که مصرف نمک به زیر ۳ گرم در روز نرسد زیرا مصرف یک قاشق چای خوری نمک به دلیل داشتن سدیم برای رشد جنین لازم بوده و اگر نباشد مشکل ساز خواهد بود.

در سه ماهه دوم با توجه به شکل گیری اعضای بدن جنین به چه گروه های غذایی بیشتر نیاز است؟

ـ در اوایل بارداری، شاهد تقسیم سلولی و در اواخر شاهد افزایش حجم بافت های جنینی هستیم. مصرف شیر و لبنیات ۳ واحد در روز برای خانم های باردار از نوع کم چرب توصیه می شود. این ۳ واحد می تواند ۳ لیوان شیر یا ۳ کاسه ماست یا هر دوی آنها باشد. مصرف گوشت ماهی حداقل ۲ بار در هفته، مصرف روزانه ۱ تا ۲ عدد گردو اگر می خواهند فرزندشان ضریب هوشی بالایی داشته باشد، مصرف کنجد که هم کلسیم را تامین می کند و هم امگا۳ بالایی دارد و هم روی ضریب هوشی کودک تاثیر می گذارد، توصیه می شود. در نهایت مصرف چربی های جامد و چربی های حیوانی را باید کاهش داد و در عوض مصرف روغن های مایع گیاهی به ویژه روغن کانولا که امگا۳ زیادی دارد را باید بالا برد. مصرف میوه و سبزی نارنجی به ویژه هویج و زردآلو به خاطر بتاکاروتنی که به ویتامین A تبدیل می شود بسیار توصیه شده زیرا روی رشد جنین و سلامت آن تاثیر می گذارد.

سونوگرافی سه ماهه دوم چگونه انجام میشود؟

سونوگرافی سلامت جنین آزمایش خونی است که برای بررسی مشکلات جنین انجام می شود. در این سونوگرافی، سندرم داون و تریسومی ۱۸ که ناهنجاری های کروموزومی هستند و نقص لوله عصبی بررسی می شوند.
سونوگرافی سلامت جنین در سه ماهه دوم بین هفته پانزدهم بارداری تا هفته بیستم بارداری انجام می شود. معمولا این سونوگرافی و تست غربالگری در ادامه آزمایشات غربالگری سه ماهه اول انجام می شود و ترکیب آن ها تست های پی در پی یا پیوسته می باشند. اما اگر در سه ماهه اول بارداری فرصتی برای انجام تست های غربالگری نداشتید باز هم تست غربالگری سه ماهه دوم اطلاعات کافی در اختیار شما قرار می دهد.
این تست ها احتمال مبتلا شدن جنین به بیماری های ژنتیکی مانند دیابت و نقص تولد را نشان می دهد. نتایج این تست به شما کمک می کند برای انجام تست آمنیوسنتز یا تست های تشخیص تهاجمی برای تعیین بیماری جنین تصمیم گیری کنید.
غربالگری احتمال بیماری را تعیین می کند اما فقط تست های تشخیص مانند آمنیوسنتر به طور قطع وجود بیماری را مشخص می کنند. تست غربالگری هیچ خطری برای مادر و جنین ندارد اما در آمنیوسنتر احتمال خیلی ضعیفی وجود دارد که سقط جنین اتفاق بیفتد.

پاسخ ترک

Please enter your comment!
Please enter your name here