در این مقاله سعی داریم شما با راه های مراقبت از نوزادان کم وزن اشنا کنیم. در ادامه با ما همراه باشید تا اطلاعاتی زمینه نگهداری از نوزاد کم وزن به شما بدهیم.
در گذشته درباره ی علت تولد نوزاد کم وزن با شما صحبت کردیم و مسائلی را با شما نو مادر عزیز در میان گذاشتیم. ولی بلاخره نوزاد کم وزن نیز هدیه ای از طرف خداوند است و ما به عنوان مادر باید هر چه در توان داریم به کار بگیریم تا فرزند ما به بهترین نحو ممکن رشد و نمو پیدا کند. به یاد داشته محبت مادرانه برای نوزاد کم وزن کافی نیست و شما باید راه و رسم مراقبت از فرزندتان را به خوبی بلد باشید.
نکات مهم برای مراقبت از نوزادان با وزن کم در بیمارستان:
به یاد داشته باشید که ویژگی های نوزادانی که پیش از موعد مقرر در بیمارستان به دنیا می آیند، وزن کم آن ها در هنگام تولد و دیگر مسائل به وجود آمده در مورد سلامتی آن ها است. در ادامه، نکات و مراقبت-هایی که کادر فنی بیمارستان باید در مورد نوزادان کم وزن اعمال کنند، بیان شده است.
این مراقبت های ویژه عبارتند از:
– یک نوزاد متولد شده قبل از موعد مقرر، باید در واحد مراقبت های ویژه نوزادان یا NICU نگهداری شود.
– تنظیم گرمای NICU یا اتاق مراقبت های ویژه نوزادان باید با توجه به درجه حرارت بدن نوزاد انجام گیرد.
– به خاطر بسپارید که پایین بودن وزن نوزادان به این معناست که چربی بدن آن ها کمتر از سایر نوزادان است. در واقع آن ها چربی لازم برای تنظیم درجه حرارت طبیعی بدن خود را ندارند.
– شما به عنوان یک مادر، اگر دیدید که سیم هایی به نقاط مختلف بدن فرزندتان متصل شده است، نباید زیاد نگران شوید، چون این دستگاه ها برای بررسی مسائل زیر در نوزاد کم وزن شما طراحی شده اند:
– سطح اکسیژن دریافتی نوزاد
– فشار خون نوزاد
– دمای بدن نوزاد
-بررسی ضربان قلب نوزاد
به عنوان پدر و مادری مسئول به یاد داشته باشید زمانی که فرزند نارس شما تحت معاینات دقیق پزشکی قرار گرفت و به طور کامل درمان شد، باید بیمارستان را به مقصد خانه ترک کند.
نکات مهم درباره مراقبت از نوزادان با وزن کم در منزل:
به گفته کارشناسان، تنها ۲۰ درصد از نوزادان با وزن کم در هنگام تولد، به دنیا می آیند. به طور کلی تولد نوزادن با وزن کم، بقیه عمر آن ها را به صورت دائم در معرض انواع عوارض مختلف قرار خواهد داد. باید این نکته را به یاد داشته باشید که ۸۰ درصد از کل این نوزادان نارس، از وجود دیگر عوارض جانبی طولانی مدت هم رنج می برند.
این نکته مهم را هم به خاطر بسپارید نوزادانی که نارس متولد می شوند، با این که از وجود هر نوع عوارض در بدن خود رنج می برند، اما باز هم مانند هر نوزاد دیگری دوران رشد خود را پشت سر می گذارند. تنها تفاوتی که با سایر نوزادان کامل هم سن خود دارند، این واقعیت است که اندازه چثه آن ها کوچک تر از بقیه نوزادان هم سن خودشان خواهد بود.
این نکته را هم خوب به خاطر بسپارید که این توصیه ها باید پس از معاینه دقیق نوزاد شما توسط دکتر متخصص و مشاهده موارد خاص انجام شود. دوران بارداری یکی از ارزشمند ترین زمان های موجود در زندگی هر زنی می باشد. پس لذت بردن از این دوران به طور کامل و به همراه همسرتان، بدون داشتن عوارض و نگرانی هایی در مورد سلامتی فرزندتان، حق مسلم شما است.
نکته مهم دیگر این است که مادر حامله از اوایل این دوره باید با دکتر معالج خود در مورد رژیم غذایی، شیوه زندگی و مصرف دارو های لازم در هر مرحله از دوران حاملگی مشورت کند.
دلایل تولد نوزادان با وزن کم و روش های پیشگیری از آن
در ابتدا، لازم است به عنوان یک خانم جوان و بی تجربه به خاطر داشته باشید که وقتی نوزادی با وزن کم تر از ۲۵۰۰ گرم متولد شوفد پزشکان او را زیر وزن ایده آل نوزاد طبیعی تلقی کرده و نوزاد کم وزن می نامند. اگر بدن چنین نوزادی بتواند در طی چند ماه بعد از تولد این مشکل را پوشش داده و وزن خود را به اندازه طبیعی برساند، نگرانی وجود ندارد. اما اگر این اتفاق نیفتد، شرایط مشکل تر از قبل می شود.
والدین چنین نوزادانی باید درباره وزن فرزند خود با پزشک متخصص اطفال صحبت کنند و به دنبال حل اساسی مشکل فرزند خود باشند. بنابراین همه مادران باردار باید بدانند که وزن نوزاد خود در هنگام تولد چه میزان است و وزن کم نوزاد در زمان تولد چه تاثیری بر روی سلامت او خواهد داشت.
وزن کم نوزادان هنگام تولد چیست؟
طبق نظر پزشکان متخصص اطفال و محققان، نوزادانی که با وزن کمتر از ۲۵۰۰ گرم (۸ اونس) متولد می شوند، نوزاد کم وزن محسوب خواهند شد. به عبارت بهتر، اگر نوزادی بین هفته های ۳۷ تا ۴۲ از دوران بارداری متولد شود، وزن او کمتر بوده و به عنوان یک نوزاد کم وزن در هنگام تولد در نظر گرفته می شود. نوزادانی که با وزن کم در هنگام تولد به دنیا می آیند، نسبت به نوزادان طبیعی و سالم وزن کمتری داشته و سر آن ها بزرگ تر از بدنشان دیده می شود. در چنین شرایطی، معمولا وزن نوزاد بسیار کم بوده و در مقایسه با نوزادان دیگر، حدود ۱۰۰۰ گرم وزن کم تری خواهد داشت.
البته، اگر نوزادی در حدود هفته ۲۷ از دوران بارداری یا زودتر از آن به دنیا بیاید، دوران بارداری مادر با عنوان حاملگی زودرس و نوزادان او هم جزو کودکان خیلی کم وزن شناخته می شود. وزن نوزاد بسیار کم وزن در هنگام تولد کمتر از ۱۵۰۰ گرم بوده و شرایط نگهداری آن ها ممکن است نسبت به نوزادان طبیعی فرق کند، زیرا این نوزادان زودتر از موعد مقرر متولد شده و برخی قسمت های داخلی بدن آن ها هنوز تکامل نیافته است.
طبق آمار بیمارستان کودکان در دانشگاه استنفورد، حدود ۸ درصد از نوزادان متولد شده در جهان دارای وزن کم در هنگام تولد هستند. جالب است بدانید که این تعداد روز به روز در حال افزایش است، اما آیا می دانید چرا نوزادی در هنگام تولد دارای وزن کم می باشد؟
علل بروز مشکل کم وزنی در هنگام تولد نوزادان چیست؟
به عنوان یک مادر باردار یادتان باشد که دلیل بروز وزن کم در هنگام تولد نوزادان به روند حاملگی، وضعیت سلامت مادر و عادات رژیم غذایی او در دوران بارداری بستگی دارد.
در حالت کلی، علل بروز مشکل کم وزنی در هنگام تولد نوزادان عبارتند از:
-انجام زایمان زودرس توسط مادران باردار:
طبق نظر پزشکان متخصص اطفال و محققان، نوزادانی که قبل از هفته ۳۷ از دورانبارداری (زودرس) متولد می شوند، نوزادان کم وزنی خواهند بود، زیرا نوزاد در هفته های آخر دوران بارداری نسبت به هفته های قبل، وزن بیشتری را به دست می آورد. به همین علت، نوزادانی که به صورت زودرس به دنیا می آیند، زمان کمتری برای رشد و توسعه در رحم مادر داشته و با وزن کم متولد خواهند شد. نوزادان نارس دارای وزن کمی بوده و نمی توانند وزن ایده آل در هنگام تولد را به دست آورند. اما این شرایط در مورد نوزادان کامل فرق خواهد کرد!
-محدودیت رشد داخل رحمی (IUGR) نوزاد در دوران بارداری مادر:
نوزادان متولد شده با محدودیت رشد داخل رحمی معمولا کوچک تر از سایر نوزادان بوده و سن حاملگی مادر این نوزادان نیز کم است (البته وزن کم نوزاد تنها در ۱۰ درصد بارداری ها به سن حاملگی مادر بستگی دارد). نوزادنی که به طور کامل و در موعد مقرر زایمان به دنیا می آیند، باز هم ممکن است دارای وزن کم در هنگام تولد باشند، که بروز این مشکل هم به شیوه نادرست زندگی مادر یا عوامل ژنتیکی بستگی داشته باشد.
IUGR دو نوع بوده و عبارتند از:
• IUGR نامتقارن زمانی در یک نوزاد اتفاق می افتد که مادر از BP بالا یا سوء تغذیه شدید در طول دوران بارداری خود رنج ببرد. معمولا، این کودکان با اندازه کوچک تر از حد متوسط متولد شده و دارای پوست بسیار نازک و کبدی با اندازه نامتقارن خواهند بود.
• IUGR متقارن به علت بروز عفونت های داخل رحمی، ناهنجاری های کروموزومی و وجود عوامل دیگر در سبک زندگی مادر مانند سوءمصرف الکل رخ می دهد. در چنین شرایطی، جنین در دوران بارداری رشد نسبتا کندی داشته و با وزن کمتر از اندازه متوسط متولد خواهد شد. البته، وجود مسائل و مشکلات بهداشتی در طول زندگی مادر قبل از باردار شدن هم در بدن آن ها باقی مانده و می تواند رشد جنین داخل رحم را به تاخیر اندازد.
-حاملگی های چند قلویی در زنان باردار:
اگر مادری در دوران حاملگی خود بیش از یک جنین را در داخل رحمش داشته باشد: یعنی دو قلو، سه قلو یا بیشتر، وزن فردی هر نوزاد کمتر از ۲۵۰۰ گرم خواهد بود. بروز حالت ذکر شده به این دلیل است که نوزادان متعدد برای دریافت مواد مغذی با هم رقابت کرده و در نتیجه باعث بروز کشش رحم و ایجاد فشار بیش از حد در بدن مادر خود می شوند.
-فشار خون بالا در مادران باردار:
اگر مادری در دوران حاملگی خود BP بالایی داشته باشد، این جریان خون از طریق جفت به جنین داخل رحم منتقل شده و باعث بروز مشکل کاهش وزن نوزاد در هنگام تولد خواهد شد.
-مصرف مواد مخدر توسط مادر حامله:
به عنوان یک خانم جوان و بی تجربه به خاطر داشته باشید که مصرف نیکوتین، برخی داروها یا الکل در دوران بارداری بر روند رشد کودک داخل رحم تأثیر گذاشته و میزان توسعه وزن او را به شدت کاهش می دهد. در واقع، مواد شیمیایی مضر نیکوتین، برخی داروها یا الکل توسط جفت وارد بدن نوزاد شده و اکسیژن لازم برای رشد نوزاد را کاهش می دهد. این فرایند نیز به طور مستقیم رشد و تکامل نوزاد را مهار خواهد نمود.
-وجود مسائل Placental در طی دوران بارداری:
اگر مادر بارداری قبلا با مشکلات مربوط به جفت مواجه بوده و یا قبلا عمل جراحی بر روی رحم خود انجام داده باشد(مقطعی از رحم او طی عمل جراحی برداشته شده باشد) و یا مادر مبتلا به بیماری پره اکلامپسی (عوارض بارداری مانند فشار خون بالا و آسیب دیدن کلیه) باشد، بر روند رسیدن جریان خون و مواد مغذی به جنین تاثیر گذاشته و منجر به تولد نوزاد با وزن کم در هنگام تولد خواهد شد.
-وجود اختلالات رحمی در مادران باردار:
به عنوان یک مادر حامله در نظر داشته باشید که وجود اختلالات فیبروئیدی در رحم زنان می تواند رشد نوزاد درون رحم را محدود کرده و باعث تولد نوزاد با وزن بسیار کم شود.
-مبتلا شدن مادر حامله به بیماری دیابت دوران بارداری:
همان طور که می دانید مبتلا شدن مادر به بیماری دیابت دوران بارداری، تولد نوزاد با وزن بسیار بالا را به همراه خواهد داشت. اما در بعضی موارد هم ممکن است سبب زایمان زودرس در مادر شده و وزن نوزاد را تحت تاثیر قرار دهد.
نوزادان کامل اما با وزن پایین
نوزادان رسیده اما کم وزن؛ آن هایی هستند که به دلیل مشکلات داخل رحمی در طول بارداری یا اواخر بارداری، عواملی سبب نرسیدن آن ها به وزن دلخواه شده است.
علت کم وزنى این نوزادان به هنگام تولد، ناکافى بودن دوران باردارى نیست، بلکه به دلیل بیمارى مادرزادى و یا وجود مشکلات پیچیده در رابطه با رشد داخل رحمى مىباشد. به این نوزادان اصطلاحاً «نوزادان کوچکتر از سنشان» گفته مىشود.
با وجود این که از نظر تکامل و عملکرد ارگان هاى بدن مشکلى ندارند، اما به همان دلیلى که رشد آنها را تحت الشعاع قرار داده، باید تحت مراقبت هاى ویژه قرار گیرند. در هر حال، کم وزن بودن نوزاد به هنگام تولد به هر دلیل که باشد، (زیر ۵ / ۲ کیلوگرم) به کنترل و مراقبت ویژه اى نیازمند است.
مراقبت هاى ویژه از نوزادان کم وزن
نوزادى که با وزن کمتر از ۲ کیلوگرم به دنیا مىآید، قادر به تنظیم درجه حرارت بدن خود نیست و ممکن است پس از تولد در ظرف چند دقیقه دچار سرماخوردگى گردد. به همین دلیل این نوزادان را پس از تولد به درون دستگاه هاى مخصوصى، که متناسب با درجه حرارت بدن نوزاد است، انتقال مىدهند.
علاوه بر این، امروزه سیستم هاى مدرن الکتریکى ویژه اى موجود مىباشند که قادرند به طور دائم، اعمال حیاتى ارگان هاى بدن نوزاد را (درجه حرارت، فعالیت، قلب، تنفس و…) یا مجهز بودن به زنگ خطرى که بلافاصله پس از هر تغییر غیر طبیعى به صدا در مى آید، تحت کنترل قرار دهند.
نوزادانى که عملکرد ریه ها هنوز به طور کامل در آن ها صورت نمىگیرد و یا دچار مشکلات تنفسى مىباشند، در دستگاه هاى مخصوصى که تنفس آن ها را به طور مصنوعى ممکن مىسازد، نگهدارى مىشوند.
امروزه وجود دستگاه هاى مخصوص و بسیار پیش رفته جهت نگه دارى نوزادان، این امکان را فراهم ساخته تا نوزادانى که به هنگام تولد حتى زیر ۱ کیلوگرم وزن دارند، در داخل این دستگاه ها روند رشد طبیعى خود را ادامه دهند.
مسلماً این قبیل نوزادان بایستى براى مدتى طولانى (حتى ۲ ماه)، در داخل دستگاه باقى بمانند که در این صورت به والدین آن ها توصیه مىشود با نوزاد بسترى شده ارتباطى نزدیک و دائمى داشته باشند.
