علت تلخی دهان و نکاتی برای درمان آن

علت تلخی دهان و نکاتی برای درمان آن

تلخی دهان یکی از عارضه های جدی به شمار می آید که برخی از افراد آن را تجربه می کنند. این تلخی به گونه ایی است که با شیرین ترین شیرینی ها رفع نمی شود. در این مطلب با بررسی علت تلخی دهان و روش های درمانی آن می پردازیم با ما همراه باشید.

 

افراد در گروه سنی متفاوت گاهی, از تلخی دهان خود به شدت شکایت دارند. این تلخی به گونه ایی است که با شیرین ترین شیرینی ها رفع نمی شود. به عقیده عمده پزشکان دلیل اصلی تلخی دهان, ترشح یک نوع اسید در معده است که از مری بالا می‌آید و انتهای زبان را تلخ می‌کند. با این حال ممکن است علت تلخی دهان ناشی از مصرف یک نوع داروی خاص و یا وجود مشکلی در سینوس ها باشد.

در موارد جدی تر, علت تلخی دهان ممکن است ناشی از مسمومیت شیمیایی، بیماری های خود ایمنی و بیماری های عصبی جدی باشد. علت تلخی دهان را می توان به چند دسته تقسیم نمود که هر یک از این موارد به طور مفصل توضیح داده خواهد شد.

• بیماری هایی که باعث تلخی دهان می شوند.
• صدماتی که باعث تلخی دهان می شوند.
• داروهایی که باعث تلخی دهان می شوند.
• عوامل شایعی که باعث تلخی دهان می شوند.

تلخی دهان ناشی از بیماری ها

برخی بیماری های تنفسی و گوارشی و حتی عصبی سبب ایجاد طعم تلخ در دهان می شوند. یکی از نشانه های بیماری های گوارشی مانند برگشت اسید معده به مری, عفونت غدد بزاقی دهان و بیماری های تنفسی مانند آلرژی و گرفتگی بینی, پولیپ بینی, سرماخوردگی، سینوزیت، گلو درد چرکی، آنفلوآنزا و فارنژیت و بیماری های عصبی مانند فلج بل, سندرم شوگرن, تلخی دهان می باشد.

بیماری های مرتبط با التهاب، ورم و خونریزی لثه ها و قرمزی زبان و کمبود ویتامین ب ۱۲  یا عنصر روی در بدن نیز ممکن است طعم تلخی در دهان ایجاد کنند.

تلخی دهان ناشی از آسیب ها

آسیب هایی مانند صدمه به اعصاب حساس به درک مزه ها و مسمومیت ها مثل خوردن یک گیاه سمی یا مسمومیت شیمیایی مثل تماس با حشره کش ها ممکن است سبب تلخی دهان شوند. سوختن یا گزش زبان توسط چیزی به علاوه آسیب های وارده به سر، بینی و دهان نیز از دلایل دیگر تلخی دهان ناشی از آسیب ها می باشند.

داروهای ایجاد کنند تلخی دهان

عوارض برخی از داروها در برخی از افراد , ایجاد تلخی در دهان می باشد. اما برخی از داروها را اگر فورا قورت ندهید و در دهانتان حل  شوند و یا این که از نوع جویدنی باشند, ممکن است ایجاد تلخی در دهان کنند. در هر صورت بروز و مشاهده این عارضه, فرد حتما باید به پزشک گزارش دهد. ممکن است با تغییر نوع دارو توسط پزشک، تلخی دهان نیز برطرف شود.

این داروها اغلب شامل داروهایی هستند که برای درمان بیماری‌ های قلبی‌ عروقی و بیماری‌ های با ریشه‌ی روان‌شناختی تجویز می‌شوند. برخی از آنتی‌بیوتیک‌ها مانند آلوپورینول و بعضی دارو های ضد افسردگی هم ممکن است تلخی دهان به همراه داشته باشند.

 

 رعایت نکردن بهداشت دهان‌ و دندان

یکی از مهم‌ترین دلایل تلخی دهان است. رعایت نکردن بهداشت دهان باعث افزایش احتمال عفونت و بروز بیماری‌ های لثه و مشکلاتی مانند عفونت دندان و ورم لثه می‌شود که همگی موجب تلخی دهان هستند.

مولتی‌ویتامین‌ها و مکمل‌ها:

انواع خاصی از مولتی‌ویتامین‌ها و مکمل‌ها هم ممکن است باعث تلخی دهان شوند. این مکمل‌ها اغلب دارای مقدار زیادی روی و مس هستند. مکمل‌ های آهن هم منجربه تلخی دهان می‌شوند. خوشبختانه با پایان مصرف مکمل‌ یا مولتی‌ ویتامین مشکل تلخی مزه‌ی دهان هم از بین می‌رود. ‌

 سیگار کشیدن

سیگار کشیدن بر غده‌ های چشایی تأثیر می‌گذارد که نتیجه‌ی آن تلخی دهان است. تنفس برخی مواد شیمیایی مانند مواد نفتی و بنزین احتمال بروز تلخی دهان را افزایش می‌دهد.

 رفلاکس معده (واشاریدگی معده‌ای-مروی)

بازگشت اسید معده به مری و ورود آن به دهان، مزه‌ای تلخ در دهان به‌جا می‌گذارد.

 بارداری

دروان بارداری با تغییرات هورمونی همراه است. برخی از این تغییرات هورمونی باعث تلخی دهان می‌شوند. این مشکل که در زنان باردار رایج است، با خوردن آب‌نبات یا تکه‌ای لیمو به‌ سادگی از بین می‌رود.

کمبود ویتامین

کمبود ویتامین یک علت تلخی دهان است. ویتامین ها و مواد مغذی مورد نیاز برای بدن، برای عملکرد درست اندام ها مثل طعم، مزه و بو لازمند. به عنوان مثال روی برای حواس چشایی و بویایی لازم است. به همین خاطر قبل از مصرف مکمل روی، پزشک میزان روی بدن را چک می کندو جالب است بدانید افزایش روی هم می تواند باعث تلخی دهان شود. همچنین یکی دیگر از عواملی که موجب از دست دادن طعم غذاها یا تلخی دهان می شود، کمبود ویتامین B12 است.

عفونت دستگاه تنفسی فوقانی

عفونت دستگاه تنفسی فوقانی، سرما خوردگی، آلرژی و سینوزیت همه میتوانند موجب احتقان مسیر بینی، کاهش حس بویایی یا تلخی دهان شده و در نتیجه توانایی چشیدن طعم ها را کاهش دهند.

شیمی درمانی و داروهای بیولوژیکی

در کنار شیمی درمانی و استفاده از داروهای بیولوژیکی ممکن است طعم عجیبی در دهان حس مانند طعم فلز، یا چیز تلخ یا شور حس شود. همچنین تلخی دهان گاهی از عوارض این مورد است.

مشکلاتی در سلامتی

خشکی دهان به علت بی آب شدن بدن یا آسیب غدد بزاق، گاهی باعث طعم فلزی در دهان می شود. همچنین کسانی که دیابت یا بیماری تیروئید، کبد یا کلیه دارند ممکن است گاهی حس تلخ شدن دهان داشته باشند یا مزه دهانشان با قبل فرق کند.

پیری یا سوء تغذیه

یکی دیگر از عوامل موثر بر تغییر طعم غذاها پیری و سوء تغذیه است. طعم شیرین و شور اغلب با تغذیه نامناسب یا پیری، کاهش می یابد.

سندرم سوزش دهان

سندرم سوزش دهان، گلاسودینیا، گلاسوپیروز، استومودینیا و دیسستزی دهان مشکلی است که با حس مداوم سوزش در لب ها، زبان یا جای دیگری در دهان مشخص می شود. این مشکل گاهی باعث کاهش چشایی یا حس تلخی دهان همراه است.

جراحی

جراحی هایی که در دهان، بینی و حلق انجام میشود، میتوانند به عصب های جوانه های چشایی یا غدد بزاق آسیب زده و باعث تلخی دهان یا مشکلاتی در چشیدن طعم غذا شوند.

برخی دیگر از دلایل بروز تلخی دهان عبارتند از:

• کم‌ آبی ‌بدن؛

• خشکی دهان؛

• حساسیت؛

• پولیپ بینی؛

• ترومای دهان یا بینی؛

• براکت‌های ارتودنسی.

توصیه‌هایی برای درمان تلخی دهان

مسواک زدن با جوش شیرین

جوش شیرین یک درمان رایج برای تلخی دهان است. مقداری جوش شیرین روی مسواک بریزید و دندان‌ها و زبان‌تان را به مدت ۳ دقیقه مسواک بزنید. روزانه ۲ بار این کار را انجام بدهید تا نتیجه‌ی خوبی بگیرید.

مسواک زبان‌شور

استفاده از مسواک‌ زبان‌شور می‌تواند در رفع تلخی دهان مؤثر باشد. این مسواک را به‌ آرامی روی زبان از جلو به عقب بکشید. این کار را ۲ تا ۳ بار تکرار کنید.

 شست‌وشوی دهان

شست‌وشوی دهان یکی از راه‌ های مؤثر برای مقابله با تلخی دهان است. دهان را با یک قاشق غذا‌خوری دهانشویه به مدت ۱ دقیقه بشویید. این کار را ۲ بار در روز تکرار کنید.

. داروی کاهنده‌ی اسید

برای رفع تلخی دهان ناشی از رفلاکس معده بهتر است از داروهای ضد اسید که نیازی به تجویز پزشک ندارند استفاده کنید. مصرف دارو با رفع مشکل رفلاکس معده، عارضه‌ی جانبی آن را هم که همان تلخ دهانی است، از بین می‌برد. اگر تلخ دهانی با مصرف دارو از بین نرفت بهتر است به پزشک مراجعه کنید.

 مرکبات ترش‌مزه

خوردن مرکبات تأثیر چشمگیری در رفع تلخی دهان دارد. این میوه‌ها موجب افزایش تولید بزاق می‌شوند که دهان را پاک می‌کند و مزه‌ی تلخ آن را از بین می‌برد. آب‌لیمو یا آب‌ پرتقال هم به همان اندازه در از بین بردن تلخی دهان مؤثر است.

بهداشت دهان و دندان

رعایت بهداشت دهان و دندان نه‌ تنها برای رفع تلخی دهان بلکه برای جلوگیری از بروز آن در آینده هم ضروری است. هنگام مسواک زدن و پاک کردن دهان باید زبان و لثه‌ها را هم به‌ خوبی تمیز کنید تا امکان بروز عفونت و به دنبال آن تلخی دهان به‌ کلی از بین برود.

 برخی توصیه‌های سودمند دیگر

• نوشیدن آب (با کاهش سطح اسید معده از بروز رفلاکس جلوگیری می‌کند)؛

• استفاده از نعناع یا خوش‌بو کننده‌ی دهان پس از میل کردن غذا‌های پرادویه؛

• جویدن دارچین (دست‌کم ۱ قاشق چای‌خوری)؛

• کاهش مصرف غذاهای چرب و تند (از بروز رفلاکس معده جلوگیری می‌کند)