ماهی تن از آن دسته غذاهایی است که به دلیل سهولت تهیه، در فهرست غذایی اغلب خانواده ها وجود دارد. با ما همراه باشید.
غذاهای دریایی می تواند یک منبع بزرگ از پروتئین، آهن، روی و مواد مغذی بسیار مهم برای رشد و نمو کودک و علاوه بر این، اسیدهای چرب امگا ۳ در بسیاری از ماهی ها می تواند رشد مغز کودک شما را حمایت کند.
اما برخی از انواع غذاهای دریایی به خصوص ماهی درنده بزرگ مانند کوسه ماهی، اره ماهی، شاه ماهی، خال مخالی و تاج ماهی می تواند حاوی سطح بالایی از جیوه باشد. این جیوه موجود در غذاهای دریایی برای اکثر افراد بالغ مشکلی ندارد ولی اگر شما باردار و یا قصد باردار شدن دارید.
اما برخی از انواع غذاهای دریایی به خصوص ماهی درنده بزرگ مانند کوسه ماهی، اره ماهی، شاه ماهی، خال مخالی و تاج ماهی می تواند حاوی سطح بالایی از جیوه باشد. این جیوه موجود در غذاهای دریایی برای اکثر افراد بالغ مشکلی ندارد ولی اگر شما باردار و یا قصد باردار شدن دارید.
اگر به طور منظم از ماهی های با ( جیوه بالا ) بخورید این ماده می تواند در جریان خون شما در طول زمان جمع شده و به نوبه خود، جیوه بیش از حد در جریان خون شما می تواند به مغز در حال توسعه و سیستم عصبی کودک شما آسیب برساند.
برخی محققان و کارشناسان تغذیه خوردن هرگونه غذای دریایی را برای مادران باردار ممنوع کردهاند چرا که ترکیبات فلزی جیوه موجود در این مواد غذایی به فرآیند رشد جنین آسیب میرساند. دانشمندان علوم تغذیه انگلیس در مورد خطرات احتمالی خوردن ماهی تن به زنان باردار و شیرده هشدار دادند؛ زیرا تن ماهی در دوران بارداری، روند رشد جنین را مختل میکند.
آژانس استاندارد غذایی انگلیس اف.اس.ای، دانشمندان این کشور اخیراً دریافتهاند که بدلیل وجود جیوه در ماهی تن، مصرف بیش از حد این ماده غذایی به صلاح زنان باردار و کسانی که دارای نوزاد شیرخوار هستند نیست.
به گفته دکتر اندرو واج مدیر بهداشت غذایی مؤسسه اس.اف.ای، بدلیل وجود عنصر جیوه در بیشتر ماهی های خوراکی و خطر احتمالی آن برای سیستم عصبی بدن نوزادان، دانشمندان معتقدند که زنانی که قصد باردار شدن دارند و یا در دوران بارداری به سر میبرند، بهتر است مصرف تن ماهی را در برنامه غذایی خود محدود کنند.
براساس توصیه کارشناسان غذایی انگلیس، مصرف بیشتر از دو قوطی کنسرو ماهی تن در هفته برای نوزادان زنان باردار و شیرده میتواند دارای تبعات خطرناک باشد.
به گفته دکتر اندرو واج مدیر بهداشت غذایی مؤسسه اس.اف.ای، بدلیل وجود عنصر جیوه در بیشتر ماهی های خوراکی و خطر احتمالی آن برای سیستم عصبی بدن نوزادان، دانشمندان معتقدند که زنانی که قصد باردار شدن دارند و یا در دوران بارداری به سر میبرند، بهتر است مصرف تن ماهی را در برنامه غذایی خود محدود کنند.
براساس توصیه کارشناسان غذایی انگلیس، مصرف بیشتر از دو قوطی کنسرو ماهی تن در هفته برای نوزادان زنان باردار و شیرده میتواند دارای تبعات خطرناک باشد.
پزشکان علوم تغذیه همچنین مصرف ماهی تن را برای بزرگسالان و کودکان خردسال بلامانع میدانند، ولی معتقدند که نوزادان و کودکان زیر ۶ سال باید از مصرف زیاد تن ماهی که به سیستم عصبی بدن آنها لطمه وارد میکند، خودداری نمایند.
برخی محققان و کارشناسان تغذیه خوردن هر گونه غذای دریایی را برای مادران باردار ممنوع کردهاند؛ چرا که ترکیبات فلزی جیوه موجود در این موادغذایی به فرآیند رشد جنین آسیب میرساند. جیوه فلزی معمولاً از طریق آلودگیهای صنعتی وارد مواد خوراکی میشود و تقریباً اکثر ماهیهای کنسروی حاوی این مادهی مسمومیتزا هستند.
جیوه از عناصر سنگین به شمار میرود و استفاده زیاد آن برای بدن حکم مواد سمی را دارد. این عنصر با آنزیم های درونی بدن ترکیب و مانع از عمل آن ها میشود. تجمع جیوه در بدن منجر به اختلالات شنوائی، لرزش عضلات، بروز بی حسی عمومی و بر هم خوردن متابولیسم درونی شده از همه مهم تر اینکه جیوه عملکرد سیستم عصبی را مختل میکند و به رشد بافت مغزی آسیب جدی میرساند. به همین دلیل مصرف زیاد تن ماهی برای مبتلایان به بیماری های مغزی و عصبی و همچنین کودکان و مادران باردار توصیه نمیشود؛ زیرا سیستم مرکزی و عصبی جنین را که به سرعت در حال رشد است، تحت تأثیر قرار میدهد.
انواع ماهی های تن (Tuna Fish) که گاهی به غلط تن ماهی نامیده می شوند، زیر مجموعه ای از خانواده بزرگ ماهی های اقیانوسی به نام Scombridae هستند و در زیر شاخه Thunnus دسته بندی می شوند.
بعضی از انواع ماهی های تن، خون گرم هستند. بر خلاف انواع دیگر ماهی ها که گوشت سفید رنگی دارند، ماهی تن گوشت صورتی یا قرمز تیره دارد. علت قرمزی گوشت این نوع ماهی ، میزان زیاد میوگلوبین (پروتئین محتوی آهن در عضله) است.
ماهی تن منبع بسیار خوبی از پروتئین ، مواد معدنی نظیر سلنیوم ، منیزیم و پتاسیم و همچنین ویتامین های B1 ، B3 و B6 است. مهم تر از همه این که، گوشت ماهی تن هم مانند گوشت بیشتر انواع ماهی ها ، سرشار از اسیدهای چرب امگا ۳ است که مصرف آن مشکلات پوستی و التهابات را کاهش می دهد و سرعت بهبود بیماران قلبی را بالا می برد.
اسیدهای چرب امگا ۳ به طور کلی نقش پیشگیری کننده از بیماری های مزمنی نظیر بیماری های قلبی- عروقی ، دیابت نوع دوم و برخی از انواع سرطان را دارند.
خوردن ماهی های حاوی امگا ۳ برای کاهش بیماری های قلبی- عروقی بسیار مفید است، زیرا این ماده مغذی میزان چربی های بد خون (LDL- کلسترول و تری گلیسریدها) را کاهش می دهد؛ میزان کلسترول خوب یا HDL را افزایش میدهد؛ تجمع پلاکت را پایین می آورد و از لخته شدن خون جلوگیری می کند؛ با کاهش سلول های اندوتلیال و تولید مشتقات پلاکت عامل رشد، از ضخیم شدن رگ ها جلوگیری می کند؛ فعالیت مشتقات شیمیایی سلول های دیواره رگ ها که باعث آرامش و باز شدن رگ ها می شود را افزایش می دهد؛ تولید پیام آورنده های شیمیایی به نام سیتوکسین ها را نیز کم می کند(موادی که در واکنش التهاب مربوط به سختی رگ ها نقش دارند).
گوشت ماهی
ماهی تن از جهت دیگری هم برای بیماران قلبی مفید است ، زیرا با دارا بودن ویتامین B6 ، سطح هموسیستئین خون را پایین می آورد و از آسیب دیواره رگ ها پیشگیری می کند.
انجمن قلب آمریکا برای بیماران مبتلا به تری گلیسرید بالا و فشار خون بالا ، مصرف دو بار در هفته، ماهی های حاوی امگا ۳ را توصیه می کند.
مصرف ماهی تن برای مبتلایان به دیابت نوع دوم هم سودمند است، البته بهتر است که این بیماران از انواع تازه یا کنسرو شده در آب (به جای روغن) استفاده کنند. همچنین خوردن ماهی غنی از امگا ۳ ، حداقل هفته ای دو بار ، از پیشرفت گرفتگی رگ ها در زنان دیابتی پس از یائسگی آنان جلوگیری می کند.
مصرف ماهی تن برای دانش آموزان به خصوص در ایام امتحانات هم بسیار توصیه می شود، زیرا عملکرد مغز را افزایش می دهد.
مضرات :
ماهی تن از جمله ماهی هایی است که از میزان قابل توجهی جیوه برخوردار است. مصرف زیاد جیوه احتمال بروز برخی بیماری ها از جمله بیماری های عصبی را افزایش می دهد.
جیوه از عناصر سنگین به شمار می رود و استفاده زیاد از آن، برای بدن حکم مواد سمی را دارد. این عنصر با آنزیم های درونی بدن ترکیب و مانع از عمل آن ها می شود.
تجمع جیوه در بدن منجر به بروز:
اختلالات شنوایی
لرزش عضلات
بروز بی حسی عمومی
و به هم خوردن متابولیسم درونی می شود
و از همه مهم تر این که جیوه عملکرد سیستم عصبی را مختل می کند و به رشد بافت مغزی آسیب جدی می رساند.
به همین دلیل مصرف زیاد تن ماهی برای مبتلایان به بیماری های مغزی و عصبی و همچنین کودکان و مادران باردار توصیه نمی شود، زیرا سیستم مرکزی و عصبی جنین را که به سرعت در حال رشد است، تحت تاثیر قرار می دهد.
علی رغم تاثیر مصرف متعادل ماهی تن در پیشگیری از سرطان، مصرف زیاد و بیش از اندازه ی آن ، به دلیل داشتن جیوه، احتمال بروز سرطان را افزایش می دهد.
روش استفاده:
برای بهره بردن از فواید ماهی و جلوگیری از بروز عوارض ناشی از مصرف زیاد آن، توصیه می کنیم بیشتر از دو تا سه بار در هفته از انواع ماهی استفاده نکنید و همچنین برنامه غذایی تان فقط شامل یک نوع ماهی نباشد، بلکه در مصرف ماهی ها هم، تعادل و تنوع را در نظر بگیرید.
کنسرو ماهی تن
ماهی های رودخانه ای و دریایی بسیار مفیدتر از ماهی های کنسرو شده هستند، اما در مقایسه با غذاهای آماده و فست فودها، مصرف کنسرو تن ماهی سالم و استاندارد الویت دارد.
از سوی دیگر تاریخ مصرف کنسرو تن ماهی نکته مهمی است که نباید آن را نادیده گرفت.
کنسرو تن ماهی در صورت نگهداری در شرایط نامناسب یا انقضای تاریخ مصرف آن، به سرعت فاسد می شود و مسمومیت بسیار جدی به نام مسمومیت بوتولیسم را ایجاد می کند که می تواند حتی سبب مرگ هم گردد.
طبق توصیه کارشناسان حتما کنسرو تن ماهی را قبل از مصرف باید ۲۰ دقیقه در آب جوشاند و سپس مصرف کرد تا احتمال مسمومیت با آن به حداقل برسد.
همچنین اگر کنسرو تن ماهی، متورم یا ضربه خورده باشد، باید از مصرف آن خودداری کرد.
«جین هالوران»، مدیر طرح سیاست های غذایی اتحادیه مشتریان آمریکا می گوید: ما همیشه نسبت به مصرف تن ماهی نگرانی داشته ایم و اکنون به زنان توصیه می کنیم از خوردن هر گونه تن ماهی خودداری کنند.
این هشدار، دستورالعمل جدیدی را که از سوی آژانس حفاظت از محیط زیست آمریکا (EPA) و سازمان غذا و داروی آمریکا (FDAA) منتشر شده را تاحدودی نقض می کند. در این دستورالعمل برای نخستین بار اعلام شده که زنان حامله مصرف هفتگی ماهی خود را تا حداقل ممکن ادامه دهند. پس از آن که مطالعات تایید کرد از هر پنج زن حامله، یک زن از خوردن ماهی اجتناب می کند، FDAA مجبور به انتشار دستورالعمل جدید شد.
«استفن اوستروف»، کارشناس FDA در بیانیه ای اعلام کرد: یافته های جدید نشان می دهد محدود کردن یا اجتناب از مصرف ماهی در طول حاملگی یا سال های نخست کودکی به معنای از دست دادن ریزمغذی های حیاتی است که تاثیر قابل توجهی در رشد و نمو بدن انسان دارند.
وی افزود: زنان حامله همچنان می توانند به جای تن ماهی به میزان توجیه شده یعنی حدود ۲۲۶ الی ۳۴۰ گرم ماهی در هفته مصرف کنند. این گزینه ها شامل ماهی آزاد، میگو و «تیلاپیا» می شوند که همه آنها سرشار از پروتئین و اسیدهای چرب ضروری امگا-۳۳ هستند.
اما در مورد مصرف تن ماهی متخصصان همچنان هشدار می دهند که از مصرف تمام اشکال تن ماهی اجتناب شود چرا که یافته های جدید نشان می دهد ۲۰۰ درصد از تن ماهی های آزمایش شده در سال ۲۰۰۵ میلادی دو برابر بیش از میانگین های مجاز تعیین شده از سوی FDA محتوی جیوه هستند. این حجم بالای آلودگی جیوه باعث می شود که خریداران نتوانند تشخیص دهند کدام نوع تن ماهی دارای میزان جیوه متعادل و بی خطری است.
چقدر غذاهای دریایی توصیه می شود؟
اداره غذا و دارو ( FDA ) و آژانس حفاظت از محیط زیست ( EPA ) می گویند زنان باردار با خیال راحت می توانند تا ۱۲ اونس ( ۳۴۰ گرم ) از غذا های دریایی در هفته بخورند.
خوردن انواع غذاهای دریایی که دارای جیوه پایین و اسیدهای چرب امگا ۳ بالا هستند مانند ( ماهی آزاد، کولی، شاه ماهی، ساردین، ماهی قزل آلا، ماهی خال مخالی اقیانوس اطلس و اقیانوس آرام ) تا ۳۴۰ گرم در هفته مشکلی ندارد.
خوردن انواع غذاهای دریایی که دارای جیوه پایین و اسیدهای چرب امگا ۳ بالا هستند مانند ( ماهی آزاد، کولی، شاه ماهی، ساردین، ماهی قزل آلا، ماهی خال مخالی اقیانوس اطلس و اقیانوس آرام ) تا ۳۴۰ گرم در هفته مشکلی ندارد.
