انواع زخم
اسکار یا جای زخم به عارضهای گفته میشود که بر اثر وارد شدن ضربه یا عوارضی روی پوست قسمتی از آن تغییر شکل یا رنگ بدهد.در این مقاله به انواع زخم ها و ضد عفونی کردن زخم ها پرداخته ایم لطفا باما همراه باشید.
همه با زخمهای مختلفی روی پوستمان مواجه هستیم که گاهی در اثر بی احتیاطی در به کار بردن ابزارآلات یا خارش پوست یا سوختگی و… به وجود میآید. اما برخی معتقد هستند که خوب شدن این زخمها و برطرف شدن ضایعات پوستی ایجاد شده برای افراد مختلف متفاوت است. یعنی برخی افراد در اصطلاح خوش زخم هستند و روند بهبودی پوست و محو شدن جای زخم برای آنها زودتر و بهتر طی میشود و برخی دیگر معتقدند که بدزخم هستند و حالاحالاها جای زخم روی پوستشان باقی میماند و در مواردی اصلا از بین نمیرود! مساله خوش زخمی و بد زخمی مساله درستی است. در واقع افراد مختلف در مورد زخمهای مختلف شرایط متفاوتی را تجربه میکنند. هر چند که این اصطلاح یک لفظ عامیانه است اما در دیدگاه علمی نیز شرایط مختلف برای زخمهای مختلف و افراد مختلف متفاوت است. به عبارت دیگر، روند بهبود و ترمیم یک زخم بر اساس شدت زخم، نوع ژنتیک و پوست افراد مختلف فرق میکند. برخی پوستها بسیار حساس هستند و دیرتر هم بهبود پیدا میکنند و برخی هم نه. حتی اینکه زخم در کدام قسمت بدن به وجود بیاید و پوست آن قسمت چه ویژگیهایی داشته باشد و تا چه حد حساس باشد نیز در روند بهبود متفاوت است.
به طور کلی زخمها به ۲ نوع تقسیم میشوند؛ زخم باز و زخم بسته. زخم باز، به جراحتی در پوست گویند که موجب خونریزی خارجی قابل رویت گردد.زخم بسته نیز به جراحتی گفته میشود که زیرجلدی بوده و پوست پاره نشده و خونی هم خارج نمیشود.زخمهای باز انواع مختلفی دارند و میتوانند با هرگونه میکروارگانیسمی آلوده شوند.
میکروبها ممکن است از طریق جسم خارجی آسیبرساننده، هوا، تنفس یا اجسام فرورفته در زخم منتقل شوند. در این مرحله میکروبها میتوانند به سرعت به لایههای عمقیتر پوست گسترش یافته و وارد گرههای لنفاوی شوند و از این مسیر تا سراسر بدن گسترش پیدا کنند.
معمولا خونریزی از زخم میتواند کمی از آلودگی زخم را خارج کرده و به واسطه انتقال گلبولهای سفید به سطح زخم با میکروبهای باقیمانده به مقابله بپردازد. اگر کثیفی و بافت مرده در زخم باقی بماند میتواند باعث گسترش عفونت در سرتاسر بدن شود. در چنین مواردی خط بروز کزاز نیز زیاد میشود.
هر زخمی که در عرض ۴۸ ساعت رو به بهبودی نرود در معرض خطر بیشتری برای عفونی شدن است.در چنین مواقعی زخم عفونی شده دارای علائم و نشانههایی چون تورم و قرمزی اطراف زخم، احساس گرمی، درد ضرباندار، ترشح چرک و تورم غدد لنفاوی (گردن، زیر بغل یا کشاله ران) است.
در این مرحله دیدن یک یا چند خط قرمز که از زخم به طرف قلب میرود، علامت خیلی خطرناکی است و نشان میدهد که عفونت در حال گسترش است و میتواند باعث مرگ شود. اگر تب، لرز، تعریق، تشنگی و … رخ دهد، عفونت به گردش خون راه پیدا کرده که به آن مسمومیت خون گویند.
در این هنگام مصدوم باید بلافاصله به بیمارستان مراجعه کند.
چه باید کرد؟
۱ ـ در خونریزی زخم از چند گاز استریل یا یک دستمال تمیز یا اگر هیچ کدام در دسترس نبود از دستتان برای وارد کردن فشار بر روی زخم استفاده کنید و عضو آسیبدیده را حداقل به میزان ۲۰ سانتیمتر همزمان با اعمال فشار، بالا نگه دارید.
۲ ـ اگر خونریزی مهار نشد هرگز پوشش روی زخم را برندارید. برای بندآوردن خونریزی گاز یا دستمال بیشتری روی پوشش قبلی زخم قرار دهید.
۳ ـ لبههای زخم را به هم نزدیک کرده و با استفاده از محلولهای شستشو، زخم را ضدعفونی و آن را پانسمان و بانداژ کنید.
۴ ـ در صورتی که زخم عمیق، خونریزی شدید و دو لبه زخم به هم نمیرسد در کوتاهترین زمان ممکن برای انجام بخیه به بیمارستان مراجعه کنید. بخیه زدن به جوشخوردن سریع زخم کمک کرده و احتمال عفونت و جای زخم وسیع را کم میکند.
محلولهای ضدعفونیکننده جهت استریل زخم
از سه محلول زیر، اغلب برای ضدعفونی کردن محل زخم استفاده میشود.بتادین (پوویدون آیوداین): این محلول به عنوان یک میکروبکش شناخته شده و تقریبا روی تمام انواع باکتریها، ویروسها، قارچها و سایر میکروارگانیسمها اثر دارد و موجب از بین رفتن آنها میشود. نکته بسیار مهم آن که این محلول تا زمانی که روی پوست خشک نشود هیچ اثری ندارد.
این محلول به دلیل دارا بودن ید ممکن است موجب حساسیت پوست در برخی افراد شود. از طرف دیگر این محلول همانقدر که میتواند میکروبها را نابود سازد، سلولهای بدن را هم از بین میبرد. بنابراین در مصرف آن زیادهروی نکنید.ساولن (ستریمیدث): این محلول به عنوان یک باکتریکش شناخته شده و به صورت غلیظ شده به فروش میرسد.
از این محلول معمولا برای ضدعفونی ابزار پزشکی استفاده میشود.برخی متخصصان به کار بردن ساولن را به عنوان یک محلول ضدعفونیکننده زخم مجاز نمیدانند. الکل: یک محلول متوقفکننده رشد سلولها محسوب میشود. اثر الکل متیلیک ۷۰ درصد از اثر بتادین بر پوست کمتر است.
الکل به دلیل ملکولهای کوچک به راحتی از پوست و مخاطات جذب بدن شده و ممکن است مسمومیت ناشی از الکل روی دهد.نکته: بهترین روش برای تمیز کردن زخم، شستشوی آن با آب و صابون و در صورت لزوم ضدعفونی با محلول بتادین است.
ضدعفونیکردن زخم
متاسفانه اشتباهی که افراد بعد از ایجاد زخم انجام میدهند، استفاده غلط از ضدعفونیکنندههای موضعی است. ضدعفونیکنندهها که در منازل اغلب بتادین است به هیچ عنوان نباید داخل حفره زخم ریخته شود بلکه باید آن را اطراف حفره زخم استفاده کرد زیرا بتادین حاوی ید است که به شدت برای سلولهای زایا و ترمیم کننده کشنده است. پس چنانچه در حفره زخم ریخته شود، قطعا باعث تاخیر در ترمیم زخم میشود و متعاقب آن جوشگاه و اسکار بیشتری از زخم به جا میماند. بهترین شستشودهنده زخم، سرم شستشو یا نرمالسالین است. اگر سرم در دسترس نبود میتوان زخم را با آب تمیز شست. سپس آن را پانسمان و به نزدیکترین مرکز پزشکی مراجعه کرد
در چه زخمهایی باید واکسن کزاز تزریق کرد؟
با توجه به واکسیناسیون کامل جوانان و نوجوانان در کشور اغلب زخمهایی که در بدن ایجاد میشود نیازی به واکسن ندارند. در موارد بسیار خاصی که زخم به شدت له شده و با خاک یا مدفوع آلوده شده است یا زخم لبههای ناهماهنگ دارد چنانچه بیش از ۱۰ سال یا در موارد خاصتر ۵ سال از واکسیناسیون فرد گذشته باشد، تزریق واکسن کزاز لازم است. در غیر این صورت نیازی به تزریق واکسن نیست.
.
