تخمدان مولتی فولیکولر چیست

ـ کیست فولیکولی:

این کیست ساده، زمانی تشکیل می شود که تخمک آزاد نشده یا این که یک فولیکول رسیده مایع درونش را خالی نکند. این کیست که ممکن است به ۵ ۶ سانتی متر هم برسد، معمولا در زمان تخمک گذاری تشکیل شده و اگر پاره شود می تواند موجب درد شدید و فرو رونده ای در همان سمت شکم شود.

تقریبا یک چهارم زنانی که این کیست را دارند، درد را تجربه می کنند. این درد به نام درد شب چهارده معروف است، چون معمولا در وسط دوره عادت ماهانه اتفاق می افتد. این کیست ها معمولا علامت دیگری نداشته و خودبه خود بعد از چند ماه از بین می روند.

ـ کیست جسم زرد:

این کیست که کمتر شایع است، از جسم زرد به وجود می آید. باقیمانده فولیکول بعد از آزاد شدن تخمک از آن به «جسم زرد» تبدیل می شود. قطر این کیست ممکن است به ۶ سانتی متر هم برسد. این کیست هم معمولا یک طرفه بوده و بی علامت است.

اگر در این کیست خون جمع شود به آن کیست هموراژیک ( خونریزی دهنده) هم می گویند. این کیست معمولا بعد از چند ماه خود به خود از بین می رود اما اگر پاره شود ممکن است درد ناگهانی و خونریزی داخلی ایجاد کند.

ـ کیست درمویید:

این یک کیست غیر عادی است که معمولا در خانم های جوان تر ایجاد شده و به آن تراتوم هم گفته می شود. این کیست شبیه بافت پوستی است و در آن چربی، استخوان، مو و غضروف هم ممکن است وجود داشته باشد.

ـ کیست اندومتریوم:

در حالتی ایجاد می شود که فرد مبتلا به اندومتریوز (یعنی بافت اندومتر رحم در جایی خارج از رحم رشد کند) باشد. وقتی بافت رحم در تخمدان رشد کند، چنین کیستی به وجود می آید. این بیماری در سنین باروری خانم ها رخ داده و ممکن است باعث درد مزمن لگن شود.

ـ تخمدان پلی کیستیک:

زمانی به وجود می آید که کیست های متعدد کوچک دریک تخمدان بزرگ دیده شود. این حالت در خانم های طبیعی یا دارای اختلال هورمونی ممکن است دیده شود. دقت کنید این با نشانگان تخمدان پلی کیستیک متفاوت است.

در این نشانگان علائم دیگری هم همراه است مثلا خطرات قلبی عروقی و مقاومت به انسولین وجود دارد که خطر دیابت و فشار خون بالا را زیاد می کند. علاوه بر این باعث خونریزی غیرطبیعی ماهانه و سقط و ناباروری می شود.

ـ سیستادنوم:

نوعی تومور خوش خیم است که از بافت تخمدان به وجود می آید. ممکن است با آب یا مایعی شبیه موکوس پر شده باشد. این کیست معمولا در داخل تخمدان رشد نمی کند و با ساقه ای به تخمدان چسبیده است، به همین علت می تواند بسیار بزرگ شود و اگر چه خوش خیم است اما لازم است جراحی و خارج شود.

● چرا و به چه علت؟

کسانی که دوره عادت ماهانه نامنظم دارند، افراد خیلی چاق، دخترانی که تازه عادت ماهانه شده اند، زنان نازا، کسانی که کم کاری تیروئید داشته و یا اختلالات هورمونی دارند و زنانی که برای درمان سرطان سینه خود تاموکسیفن مصرف می کنند، در معرض ایجاد کیست در تخمدان هایشان هستند.

پزشکان معتقدند اختلال هورمونی در دوران یائسگی و جابه جایی تخمدان ها در خانم های مسن باعث ایجاد کیست در آن ها می شود. البته به تازگی رشد کیست در خانم های جوان نیز بر اثر اختلالات هورمونی در تخمدان ها شایع شده است، بنابر این خانم ها باید در صورت دردهای شکمی سریع به پزشک متخصص زنان و زایمان مراجعه کنند.

جالب است بدانید کسانی که از قرص های ضد بارداری خوراکی استفاده می کنند کمتر در معرض خطر این کیست ها هستند. این قرص ها حتی در درمان این کیست ها هم استفاده می شود.

● بیماری خاموش

معمولا کیست های تخمدان علامتی از خود نشان نمی دهند و در معاینات دوره ای به طور اتفاقی تشخیص داده می شوند.

اما گاهی مبتلایان ممکن است علائم زیر را احساس کنند:

درد زیر شکم و لگن

اختلال و بی نظمی قاعدگی

احساس فشار یا پری لگن یا شکم

درد لگن بعد از مقاربت و ورزش

احساس فشار و درد هنگام دفع ادرار و مدفوع

تهوع و استفراغ

نازایی.

پس درصورت وجود هرکدام از مشکلات ذکر شده بهتر است به پزشک خود مراجعه کنید تا درصورت لزوم با معاینه لگن، آزمایش خون، سونوگرافی و روش های دیگر تصویر برداری وجود کیست یا تومور را تشخیص دهد.

اگر چه راه مشخصی برای پیشگیری از این کیست ها وجود ندارد اما دقت در تغییرات دوره ماهانه و قاعدگی و همچنین معاینات دوره ای منظم توسط پزشک می تواند به تشخیص زود هنگام بیماری کمک کند.