اپیدورال چست؟
فضای اپیدورال فضایی آناتومیک در خارجی ترینقسمت نخاعی بدن است که از طریق آن بی حسی انجام میگیرد. در واقع در این روش از طریق تزریق مادهی بی حسی یا ماده حاجب، بی حسی اپیدورال انجام میگیرد. تزریق در این روش ممکن است در هر نقطهای در امتداد ستون فقرات از جمله در قسمت گردنی، سینهای، کمری یا ساکرال از طریق سوزن خمیدهی توخالی که از میان مهرههای ستون فقرات شما عبور میکند و به فضای بیرونی اطراف نخاع وارد میشود، انجام شود. زایمان اپیدورال از جمله بهترین شیوههای کاهش درد برای زایمان میباشد.
تزریق اپیدورال در زایمان طبیعی چگونه انجام میگیرد؟
در این روش از بیحسی یک لوله نازک و انعطاف پذیر از درون سوزن تزریق رد شده و بعد از آن سوزن برداشته میشود. برای کنترل و تزریق مادهی بیحسی این لوله از روی شانه شما عبور داده شده و ثابت میشود. گاها این لوله به یک پمپ کوچک جهت کنترل میزان ورود مادهی بهحسی به بدن متصل میشود.
حال متخصص بیهوشی داروی بیحسی موضعی را وارد لوله کرده تا نیمهی پایینی بدن شما بیحس و کرخت شود. معمولا با این تزریق پاهای شما نیز بیحس میشود و شما دیگر انقباضات زایمان را احساس نخواهید کرد. ساز و کار این روش بی حس کردن اعصابی است که جریان درد را از رحم و گردن رحم به مغز مخابره میکنند. از لحاظ تئوری در هر مرحلهای از زایمان میتوانید از تزریق اپیدورال استفاده نمائید؛ (حتی در مرحله دوم زایمان طبیعی که در آن در حال تلاش برای بیرون راندن نوزاد خود قرار دارید.) با این حال بیشتر افراد ترحیح میدهند در زمانی که گردن رحم به میزان ۵ تا ۶ سانتیمتر متسع شده است و انقباضها در حال شدید شدن هستند، از اپیدورال استفاده کنند. اگر میزان اتساع رحم شما به میزان ۸ تا ۹ سانتیمتر رسیده باشد، پزشک شما ممکن است به شما بگوید دیگر برای استفاده از اپیدورال دیر شده و به شما توصیه کند که بدون آن کار را ادامه دهید، زیرا نوزاد شما به زودی به دنیا خواهد آمد.
آیا اپیدورال یک زایمان طبیعی بدون درد است؟
در بیشتر موارد (در ۹۰% زنان) درد به طور کامل از بین میرود.
مزایای اپیدورال در زایمان طبیعی چیست؟
- شما بیهوش نمیشوید و هوشیاری خود را به طور کامل خواهید داشت.
- به فشار خون بالا کمک میکند.
- باعث کنترل بیشتر زایمان خواهد شد.
معایب اپیدورال در زایمان طبیعی چیست؟
- میتواند باعث بیحسی تنها در یک طرف بدن شما شود یا یخش کوچکی از شکم شما بیحس نشود.
- میتواند باعث ایجاد لرز در بدن شما گردد.
- استفاده از این روش میتواند طول مدت زایمان را (خصوصا مرحله بیرون راندن نوزاد) افزایش دهد.
چه کسانی نمیتوانند زایمان اپیدورال داشته باشند؟
- در صورت وجود تب بالای ۳۸ تا ۳۸٫۵ درجه
- زنانی که به ام اس مبتلا هستند
- زنان بارداری که در ناحیه تزریق اپیدورال دچار عفونت باشند
- وجود جوش های چرکی شدید در ناحیه تزریق اپیدورال
- کسانی که کمردرد شناخته شده و دیسک کمر اثبات شده با ام آر آی داشته باشند
- افرادی که به اختلال انعقادی دچار هستند و پلاکتهایشان پایین است (در این افراد تزریق اپیدورال خطرناک است زیرا ممکن است منجر به هماتوم و خونریزی مایع مغزی نخاعی شود.)
چند نکته
استفاده از اپیدورال میتواند باعث کاهش فشار خون شدید و به تبع آن اختلال در رسیدن اکسیژن کافی به نوزاد شود که این وضعیت خطرناک میباشد. در این شرایط با استفاده از تزریق سرم (اقدامی پیشگیرانه و مراقبتی) حجم خون شما را افزایش میدهد تا میزان فشار خون به حالت طبیعی برگردد.
بعد از تزریق یک سوند به مثانه شما وارد میشود تا ادرار در کیسه مخصوص جمعآوری شود؛ زیرا بیحسی در نیم تنه پایین بدن شما باعث میشود که نیاز به تخلیهی مثانه را احساس نکنید. بنابراین دفع ادرار باید به صورت اتوماتیک برای شما انجام شود.
استفاده از اپیدورال باعث میشود که نوزاد نتواند در بهترین حالت زایمان قرار گیرد، بنابراین احتمال نیاز به استفاده از فورسپس یا ونتوز (وکیوم) وجود خواهد داشت.
پس از خروج لولهی تزریق اپیدورال ممکن است مقداری مایع مغزی-نخاعی از محل لوله به بیرون ترشح شود. از آنجاییکه این مایع نقش ضربهگیر و محافظت کننده را برای مغز شما دارد، خروج حتی مقدار اندکی از این مایع میتواند منجر به بروز سردرد شدید در شما گردد. برای درمان این عارضه مقدار کمی خون از بازوی شما گرفته میشود (احتمالا یک روز پس از تولد نوزاد) و به پشت شما تزریق میشود تا منفذ ایجاد شده توسط سوزن اپیدورال بسته شود.
به هنگام تزریق اپیدورال و نصب ادوات آن سعی کنید کاملا بی حرکت باشید. میتوانید به پهلوی خود دراز بکشید یا بر لبه تخت نشسته و به طرف جلو خم شوید. سعی کنید در مرحله دم، هوا را به صورت عمیق از طریق بینی به درون ریهها بفرستید، و بازدم را به آرامی از طریق دهان خارج نمایید. دست همسر یا همراه خود را بگیرید و به چشمان هم خیره شوید.
چه کسی میتواند از اپیدورال استفاده کند؟
دکتر ریاض محمد متخصص بیهوشی در شهر ژوهانسبورک که تاکنون بیش از پنج هزار اپیدورال را تزریق کرده است تشریح می کند، تمامی خانمها میتوانند درخواست اپیدورال کنند، به جز بیمارانی که به بی حسی موضعی آلرژی دارند یا دچار خونریزی شدید هستند.
بر اساس اعلام کالج زنان و زایمان امریکا، اگر مادری که در مراحل زایمان قرار گرفته و درد شدیدی داشته باشد و خواستار مسکن درد باشد، میتوان برای او اپیدورال تجویز کرد. مهم نیست که دهانه رحم خانم باردار چقدر باز شده است، من اپیدورال را به مادرانی با دهانه رحم کاملا بسته و مادرانی که دهانه رحم شان کاملا باز بود، تزریق کردهام.
حتی در زایمان القائی و پیش از آنکه زایمان شروع شود، درصورتیکه بیمار خواستار اپیدورال باشد، میتوان از اپیدورال استفاده کرد، در نتیجه انتخاب این مسکن برای اکثر مادران قابل انجام است.
دکتر ریاض محمد متخصص بیهوشی میگوید: اپیدورالها موثرترین انتخاب برای تسکین درد طی زایمان هستند، اما ممکن است این دارو بر روی دوازده درصد از مادران کارایی نداشته باشد. اگر کتتر (لوله انتقال دارو) اپیدورال در محل صحیحی وارد نشده باشد یا اگر جابهجا شود، دیگر اپیدورال کارایی خود را ندارد. در چنین شرایطی بدلیل گسترش ناهماهنگ داروی بیحسی موضعی، برخی از مادران در نواحی کوچکی احساس درد میکنند. در اکثر مواقع، متخصص بیهوشی با افزایش مقدار اپیدورال، جابهجایی مکان کتتر، وارد کردن دوباره کتتر یا استفاده از روش ترکیبی اپیدورال ستون فقرات، ناکارآمدی اپیدورال را رفع میکند.
تحقیقات بیشتر تاکید دارند که این بیدردی برای مادران کاملا بیخطر است. از همین روی در مواقع خاص مانند بیماران شدید ریوی، قلبی عروقی، فشار بالای بارداری، صرع و مواردی که بیهوشی عمومی به خاطر حساسیت به دارو منع دارد، از این روش استفاده میشود. سوال رایج اکثر خانمها این است که پس از انجام بلوک اپیدورال و قبل از زایمان، آیا قادر به راه رفتن هستند یا نه؟ یا کاملا فلج خواهند شد! پس از اپیدورال، حتی میتوان از تخت پایین آمد، قدم زد و یا ورزش ملایمی انجام داد.
یک تجربه:
خانمی ۳۲ ساله که با روش اپیدورال زایمان بدوندرد را تجربه کرده است میگوید: به محض اینکه چند لحظه منتظر ماندم و حس ترس داشتم که الان این سوزن را در نخاعم فرو میکنند، بدون هیچ احساسی، گفتند تمام شد.
دقیقا ۷ تا ۸ دقیقه بعد، از دست آن درد اولیه رها شده و سر بچهام را در حال خروج احساس میکردم و هر وقت میگفتند زور بزن، میتوانستم این کار را انجام دهم. خیلی لذت داشت که تولد بچهام را میدیدم و باورم نمیشد که زایمان تمام شد و فرزندم روی دستهای دکتر است.
نه درد کشیدم نه بیهوش شدم. به همه آنهایی که میگفتند چرا سزارین نمیشوی، مگر زمان مادربزرگهاست که می خواهی طبیعی زایمان کنی، میگویم که در همه دنیا برای زایمان کلاس آموزشی میروند و همه خانمها به غیر از آنها که بیماری دارند یا مساله خاصی برای جنینشان پیش میآید، طبیعی زایمان میکنند. از همه فوایدش که بگذریم، ارزش بوسیدن نوزاد بلافاصله پس از تولد به یک دنیا میارزد.
