بیماری اوتیسم یا درخودماندگی چیست

در این مقاله با بیماری اوتیسم، علت، عوامل، علائم، تشخیص و درمان آن آشنا خواهید شد.

بیماری اوتیسم چیست؟

بیماری اوتیسم (درخودماندگی یا Autism)، یک اختلال رشد است که در سه سال اول زندگی ظاهر می گردد. بیماری اوتیسم با تاثیر بر روی مغز کودک، رفتارهای اجتماعی و مهارت ارتباط برقرار کردن را مختل می کند. هر چند علایم و شدت بیماری اوتیسم در افراد مختلف، متفاوت است، اما همه انواع اوتیسم بر توانایی برقراری ارتباط با دیگران توسط کودک، تاثیر می گذارد.

به نظر می رسد که تعداد کودکان مبتلا به بیماری اوتیسم درحال رشد است. هر چند درمان و شفای کاملی برای بیماری اوتیسم وجود ندارد، اما درمان جدی و به موقع اوتیسم تغییرات بزرگی در زندگی کودکان مبتلا به بیماری ایجاد می‌ کند.

 علت اوتیسم چیست؟

عوامل مختلفی در بروز بیماری اوتیسم نقش دارند اما مهم ترین علت اوتیسم توارث است. جهش های ژنتیکی در کنار بحث توارث ژن ها در بروز بیماری اوتیسم دخیل است. موضوع مربوط به یک ژن هم نیست و ژن های مختلف و تعامل آن هاست که باعث بروز اوتیسم می شود.

بیماری اوتیسم یک ناتوانی طولانی مدت است که منجر به اختلال عملکرد عصبی – روانی در فرد می شود. گر چه به نظر می رسد که اوتیسم عارضه نادری است اما اطلاعات اخیر گویای آن است که شیوع بیماری اوتیسم حتی تا ۲۰ مورد در هر۱۰۰۰۰ تولد زنده می رسد.

اگر چه علت اصلی بیماری اوتیسم کاملاً شناخته شده نیست، اما در سال های اخیر تحقیقات و مطالعات بسیاری در زمینه بیماری اوتیسم صورت گرفته است. تحقیقات تأکید زیادی بر منشاء زیست شناختی و عصب شناختی بیماری اوتیسم در مغز دارد. در بسیاری از خانواده ها سابقه بیماری اوتیسم و یا اختلالات مربوط به اوتیسم وجود داشته است که ریشه ژنتیک را مطرح می کند اگر چه تا به حال ژن خاصی که مربوط به بیماری اوتیسم باشد شناخته نشده است.

پژوهشگران در مورد نقش ژنتیک در علت شناسی بیماری اوتیسم اختلاف نظر دارند و عده ای از آن ها ترکیب چندین ژن را به عنوان علت بیماری اوتیسم مطرح می کنند. چندین نظریه درباره بیماری اوتیسم مطرح شده که هیچ یک به طور دقیق اثبات نشده است.

عواملی که خطر ابتلا به اوتیسم را افزایش می دهند

همه کودکان از هر نژاد و یا ملیتی ممکن است دچار بیماری اوتیسم شوند، اما عواملی خاص که در ادامه می آیند می توانند خطر این بیماری را افزایش دهد، این عوامل شامل:

جنسیت کودک – پسرها چهار تا پنج برابر بیشتر در خطر ابتلا به بیماری اوتیسم هستند.

سابقه خانوادگی – در خانواده هایی که یک کودک مبتلا به اوتیسم وجود دارد، خطر اینکه کودکی دیگر با این بیماری داشته باشند بیشتر است. همچنین خیلی غیر معمول نیست که پدر و مادر و یا سایر اقوام نزدیک کودک مبتلا به اوتیسم، در ارتباط با دیگران و … مشکلاتی داشته باشند.

سایر اختلالات – کودکانی که بیماری خاصی دارند بیشتر از کودکان سالم در خطر ابتلا به بیماری اوتیسم هستند.

سن والدین – ممکن است بین سن والدین و ابتلای کودک به اوتیسم رابطه ای وجود داشته باشد. اعتقاد بر این است که فرزندان والدین بزرگسال بیشتر از دیگران در خطر ابتلا به این بیماری هستند. با این حال تحقیقات بیشتری در این رابطه مورد نیاز است.

 علائم بیماری اوتیسم

  • مهارت‌های ارتباطی و اجتماعی مختل

یکی از مهم ترین علائم بیماری اوتیسم این است که سطح طبیعی مهارت‌ های ارتباطی و اجتماعی این بیماران از سطح میانگین بسیار کمتر است. کودک مبتلا به اوتیسم حتی اگر کلام داشته باشد، نمی‌ تواند درست ارتباط برقرار کند و گفتارش جهت دار نیست و ارتباطشان غیر موثر و یک طرفه است. ممکن است محتوای کلام با سنش متناسب نباشد یا بدون توجه به صحبت های دیگران فقط در مورد علایق خود صحبت کند. در واقع کودک مبتلا به اوتیسم نمی‌ تواند تبادل اطلاعات کند. این کودکان به لبخند یا خستگی دیگران توجهی ندارند، نمی‌ توانند نوبت را رعایت کنند و از گروه همسالان خود دوری می‌ کنند. آن ها علاقه‌ ای به برقراری تماس فیزیکی حتی با خواهر و برادر خود نشان نمی‌ دهند.

  • تاخیر در تکلم

یک کودک طبیعی در یک سالگی می‌ تواند تک کلمه ادا کند و در ۱.۵ سالگی ۳-۲ کلمه را با هم ترکیب می‌ کند اما کودکان مبتلا به اوتیسم یا کلام ندارند یا در مقایسه با سنشان دچار تاخیر کلامی‌ اند یا کلام دارند اما معنی‌ دار نیست و کلام دیگران را تکرار می‌ کنند. گاهی تکرار طوطی وار جملات بلند مانع می‌ شود والدین تاخیر در تکلم را بپذیرند. این کودکان برای اشاره به چیزی که نیاز دارند از دستشان کمک می‌ گیرند.

  • استفاده اشتباه از ضمایر

از دیگر علائم بیماری اوتیسم این است که کودک مبتلا به اوتیسم ضمایر را به صورت نا به‌ جا استفاده می‌ کند؛ شناختی از «من» ندارد و خود را با نام صدا می‌ زند.

  • واژه سازی

یکی دیگر از علائم بیماری اوتیسم واژه‌ سازی است. ممکن است واژه سازی به شکل بازی در کودکان عادی هم دیده شود اما جایگزین کردن همیشگی واژه ها، مختص مبتلایان به اوتیسم است. مثلا کودک مبتلا به اوتیسم ممکن است همیشه به «باب اسفنجی»، «بنگی» بگوید.

  • عدم ارتباط چشمی

این کودکان اغلب ترجیح می‌ دهند تنها باشند و از تماس چشمی اجتناب کنند. هر چه اختلال شدیدتر باشد میزان تماس چشمی پایین‌ تر است.

  • عدم توانایی همزادپنداری با دیگران

کودک مبتلا به اوتیسم می‌ تواند مادرش را بغل کند و ببوسد یا دلیل گریه‌ اش را جویا شود اما در سنین بالاتر که انتظارها از او بیشتر می‌ شود، ممکن است در این زمینه دچار مشکل شود. کودک مبتلا به اوتیسم توانایی ذهن خوانی ندارد؛ نمی‌ تواند به محیط توجه کند یا خود را جای دیگران بگذارد و احساسات دیگران را درک کند.

  • سرگرم شدن طولانی مدت با یک بازی یا وسیله

کودک طبیعی چون محرک‌ های مختلف را آزمایش می‌ کند، مدت توجه کوتاهی دارد اما یکی از علائم بیماری اوتیسم این است که کودک مبتلا به اوتیسم ساعت‌ ها یک بازی تکراری انجام می‌ دهد.

این کودکان به چرخیدن یا به وسایلی که می‌ چرخد مثل پنکه و لباسشویی علاقمند هستند و ممکن است ساعت‌ ها خود را با تماشای آن ها سرگرم کنند. ممکن است زنجیری را تکان دهند یا به موسیقی‌ های ثابت واکنش و علاقه شدید نشان دهند.

  • عدم توانایی انجام بازی نمادین

از دیگر علائم بیماری اوتیسم می‌ توان به این موضوع اشاره کرد که این کودکان بازی‌ های تخیلی ندارند. کودکان از ۱.۵ تا ۲ سالگی وارد بازی های نمادین می‌ شوند؛ مثلا ممکن است از یک تکه پازل به عنوان لیوان چای استفاده کنند یا عروسک شان را روی پا بگذارند و تکان دهند. این بازی ها به رشد طبیعی کودک کمک می کند اما مبتلایان به اوتیسم این توانایی را ندارند.

  • گاهی کودکان مبتلا به اوتیسم نبوغ خاصی در برخی مسایل دارند

متاسفانه دو سوم کودکان مبتلا کم توان ذهنی هستند و یک سوم آن ها هوش معمولی دارند. برخی از این کودکان در برخی مسائل نبوغ خاصی دارند. مثلا ممکن است علاقه خاصی به سیاره ها و یا توانایی زیادی در حل مسایل ریاضی داشته باشند. با کمترین تلنگری اطلاعاتی را در این زمینه حفظ کنند و اگر در جمع قرار بگیرند در مورد این مسایل صحبت کنند.

  • عدم وجود تفکر انتزاعی 

تفکر انتزاعی تفکر پیچیده‌ ای است که با رسیدن به نوجوانی کامل می‌ شود. یک فرد عادی در نوجوانی می‌ تواند متوجه ضرب‌ المثل ها و کنایه‌ ها شود اما این کودکان چنین درکی ندارند. این یکی از علائم بیماری اوتیسم است که باعث می‌ شود آنها نتوانند از مسایل نتیجه بگیرند و همین موضوع ارتباطشان را مختل می‌ کند.

  • پاسخ نامتداول حواس

از دیگر علائم بیماری اوتیسم باید به حساسیت بیشتر یا کمتر از حد نرمال در اندام‌ های حسی این کودکان اشاره کرد. آنان یکپارچگی حسی ندارند؛ یعنی در برخی از آن ها آستانه درد بسیار بالا و در برخی پایین است. بعضی از آن ها گاهی متوجه سوختگی‌ های شدید نمی‌ شوند و برخی با کوچک ترین ضربه درد شدید حس می‌ کنند. در مورد صدا هم همین طور است؛ گاهی یک کودک مبتلا صداهای بسیار آهسته را می‌ شنود و به آن توجه دارد در حالی که متوجه صداهای بلند مثل صدای زنگ در نمی‌ شود.

  • وجود الگوهای حرکتی ناهنجار

وجود الگوهای حرکتی ناهنجار مانند حرکات تکراری، چرخاندن سر، کوبیدن سر، مرتب کردن اشیا، پیچ و تاب خوردن، دست زدن و غیره در برخی از کودکان مبتلا به اوتیسم از دیگر علائم بیماری اوتیسم می‌ باشد.

تشخیص اوتیسم

علائم و نشانه های اوتیسم ممکن است در زمان نوزادی بروز کنند و شاید هم این اتفاق نیافتد ولی نشانه های این بیماری حتماً بین ۲۴ ماهگی الی ۶ سالگی خود را نشان خواهند داد. یک دکتر متخصص بایستی یک سری سوالات مشخص و دقیقی در رابطه با چگونگی رشد جسمی و ذهنی کودک تهیه کرده و جواب آن ها را از طریق والدین و مشاهدات دقیق به دست آورد.

انجمن ملی پرورش و سلامت کودکان در آمریکا این پنج سوال اولیه را برای یک معاینه از کودک اوتیستیک تهیه کرده است:

۱-آیا کودک شما تا قبل از ۱۲ ماهگی صدا سازی و نجوا داشته است؟

۲-تا قبل از ۱۲ ماهگی آیا کودک شما از اشاره، اَداها و یا گرفتن دست دیگران و همین طور بای بای کردن استفاده کرده است؟
۳-آیا کودک شما تا قبل از ۱۶ ماهگی از کلمات تنها استفاده کرده است؟
۴-آیا کودک تا قبل از ۲۴ ماهگی از ترکیب دو کلمه استفاده کرده است؟
۵-آیا کودک هیچ کدام از مهارت های کلامی و اجتماعی خود را از دست داده است؟

در صورت جواب منفی به چهار سوال اول و جواب مثبت به سوال آخر احتمال وجود اوتیسم در کودک داده می شود. البته باز هم یاد آور می شویم که برای تشخیص قطعی نیاز به بررسی های بسیار دقیق و جامعی می باشد که باید توسط افراد متخصص و آگاه صورت بگیرد. برای یک بررسی دقیق و کامل یک کودک مظنون به اوتیسم بایستی توسط متخصص اطفال، روانشناس، مشاور آموزش و یاد گیری کودکان، متخصص اعصاب، متخصص گفتار درمانی و سایر متخصصین در زمینه اوتیسم معاینه شود.

 مشاوره با متخصصین : اگر کودک از طرف شما و یا دکتر مخصوص خود مظنون به اوتیسم باشد به هر حال بایستی توسط شخصی که در زمینه اوتیسم تخصص دارد معاینه دقیق شود. ممکن است این فرد یک روانشناس، روانپزشک و یا یک متخصص رشد اطفال باشد.

گاهی ممکن است برای یک تشخیص دقیق و درمان به یک تیم متخصص نیاز شود این تیم می تواند از افراد زیر تشکیل شود:
۱-متخصص رشد در اطفال: این فرد می تواند مشکلات سلامتی و رشد در کودکان را درمان کند.
۲-روانپزشک کودک: این فرد می تواند در تشخیص اولیه کمک کرده و در صورت نیاز داروهائی را برای کمک به کودک تجویز کند.
۳-روانشناس کودک: در شناخت عادات و حالات روانی کودک کمک کرده و ناتوانی های کودک در زمینه های رشد ذهنی، روانی، و اجتماعی را بررسی می کند. همچنین یک روانشناس می تواند در بهبود رفتاری کودک و افزایش مهارت های اجتماعی کودک به شما کمک کند.
۴-رفتار درمان: این شخص می تواند علاوه بر کمک به بهبود توانائی های کودک در کارهای روزانه مانند لباس پوشیدن، غذا خوردن و سایر کارهای استقلالی، همچنین در بهبود وضعیت حواس پنجگانه، قدرت تشخیص و سایر توانائی های کودک او را یاری کند.
۵-کار درمان: یک کار درمان کودک را در استفاده درست از عضلات و اندام های بدن برای انجام کارهای بزرگ و کوچک بدنی می تواند یاری کند.
۶-گفتار درمان: در بهبود وضعیت گفتار کودک و افزایش توانائی او در مهارت های کلامی بسیار مؤثر است.
۷-مشاور خانواده: این شخص می تواند علاوه بر راهنمائی در امر روابط شما با کودک خود، شما را در بهره وری بهتر از منابع و مراکز موجود در جامعه برای کمک به درمان کودک کمک کند .

 درمان اوتیسم

سن طلایی درمان اوتیسم تا قبل از ۵ سالگی است اما تاکنون هیچ روش قطعی‌ ای برای درمان مبتلایان به اوتیسم یافته نشده‌ است. کار آمدترین روش درمانی، توانبخشی است. برای تشخیص صحیح علائم بیماری اوتیسم کودک باید توسط یک متخصص روانپزشکی اطفال و یک متخصص مغز و اعصاب اطفال ویزیت شود و به طور فشرده تحت خدمات گفتار درمانی و کار درمانی قرار گیرد.

موسیقی درمانی، راهکاری برای ارتباط با کودکان اوتیسم است. نقاشی و قصه گویی نیز یکی از روش‌ های موثر تربیت کودکان اوتیسم است و پدران و مادران باید در یک گوشه اتاق نشسته و کتاب‌ های قصه متناسب با سن کودک را با صدای بلند و دلنشین برای آنان بخوانند. در تحقیقات اخیری که توسط برخی والدین کودکان مبتلا به درخود ماندگی و متخصصین انجام شده این نتیجه حاصل شده است که در برخی از نمونه‌ های آماری استفاده از شیر شتر به عنوان یک درمان موثر برای این بیماری پذیرفته شده‌ است.

پاسخ ترک

Please enter your comment!
Please enter your name here

5 + 4 =