پولیپ بینی چیست

در این مقاله با پولیپ بینی، نشانه ها و علائم پولیپ بینی، و روش های درمان پولیپ بینی آشنا خواهید شد.

پولیپ بینی چیست؟

پولیپ بینی یک توده ی نرم ، بدون درد و غیر سرطانی است که در پوشش مسیرهای بینی یا سینوس ها قرار گرفته است . پولیپ ها مانند قطره ی اشک یا خوشه ی انگور آویزان می شوند.آن ها ناشی از التهاب مزمنِ ناشی از آسم، عفونت های دوره ای، آلرژی، حساسیت به مواد مخدر یا اختلالات ایمنی خاص هستند.

پولیپ های کوچک ممکن است هیچ گونه علائمی نداشته باشند. اما توده های بزرگتر یا گروهی از پولیپ ها با هم می توانند مسیر های بینی شما را مسدود کرده و یا به مشکلات تنفسی، از دست دادن حس بویایی و عفونت های مکرر منجر شوند.

پولیپ بینی می تواند برای هر کسی اتفاق بیفتد اما بیشتر در افراد میانسال شایع است.برای کوچک کردن و یا از بین بردن پولیپ ها می توان از دارو استفاده کرد اما گاهی اوقات برای از بین بردن پولیپ به جراحی هم نیاز داریم.حتی بعد از درمان های موفق و موثر ممکن است پولیپ بینی برگردد.

علل پولیپ بینی

بسیاری از افراد ممکن است بدون داشتن سابقه‌ ی آسیب به بینی، دچار پولیپ بینی شوند، اما اغلب عاملی منجر به تشکیل پولیپ بینی می‌ شود. این عامل‌ ها عبارتند از:

• عفونت سینوسی مزمن یا مکرر

• نفس تنگی

• التهاب آلرژیک بینی

• تشکیل فیبروز کیسه ای در بینی ( تصلب بافت‌ ها)

• سندرم کروپ استراوس (مجموعه علائمی‌ مانند گرفتگی صدا و سرفه)

• حساسیت به داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی: نوعی واکنش آلرژیک به داروهای ضد التهاب مانند آسپرین و ایبوبروفن

در بعضی افراد عوامل ژنتیکی می‌ تواند در مبتلا شدن به پولیپ بینی موثر باشد. عامل ژنتیکی ممکن است به این صورت در ابتلا به پولیپ بینی نقش داشته باشد، که بر نحوه‌ ی واکنش مخاط بینی به التهاب، اثر بگذارد.

علائم پولیپ بینی

پولیپ بینی تا هنگامی که کوچک است علامتی ندارد، اما وقتی بزرگ شد، اصلی ترین علامت آن انسداد بینی است.

قبل از آن که سایر علائم پولیپ بینی را مطرح کنم، لازم می دانم دو عملکرد اصلی بینی را مورد تاکید قرار دهم. این دو عملکرد عبارتند از :

الف) انتقال هوا از بینی به ریه و تهویه آن

ب) بینی به عنوان محلی برای درک بوهای مختلف

هوا در حین عبور از بینی به سمت ریه، گرم و مرطوب شده و ذرات گرد و غبار موجود در آن گرفته شده و تمیز می شود. ضمنا بینی خط مقدم مقابله سیستم ایمنی بدن با ذرات موجود در هوای استنشاقی است.

هر بار که از بینی نفس می کشیم، هزاران ذره گرد و غبار و ذرات مضر دیگر مثل باکتری وارد بینی ما می شود. وجود مو در ابتدای سوراخ بینی، تعدادی از این ذرات بزرگ تر را به دام می اندازد. تعدادی از ذراتی که توانسته اند از این مرحله بگذرند، در اثر نحوه توربولانس و گردش هوا در درون حفره بینی به ترشحات چسبنده مخاط بینی می چسبند. برای روشن شدن اهمیت این توربولانس بر روی جذب و به دام انداختن ذرات باید متذکر شوم که ذرات بزرگتر از ۴ تا ۶ میکرومتر قادر نخواهند بود به ریه برسند.

اصلی ترین علامت پولیپ، انسداد تنفسی است. با توجه به نقش فیزیولوژیک بینی معلوم می شود که وقتی پولیپ بینی منجر به انسداد بینی شود، بیمار با مشکلات دیگری نیز روبرو خواهد شد. تنفس دهانی منجر به خشکی گلو به هنگام خواب خواهد شد. این امر به نوبه خود باعث می شود که فرد مبتلا به پولیپ بینی خواب شبانه خوبی نداشته باشد و چون بدن وی شب هنگام استراحت مناسبی نداشته است طبیعتا روز بعد نیز سرحال نخواهد بود. ضمنا خشکی گلو باعث تحریک مزمن گلو و احساس ناخوشایندی در این ناحیه خواهد شد.

می دانیم به طور معمول ترشحات سینوس ها از طریق مجاری آن ها به درون بینی تخلیه شده و از آنجا به طرف ته حلق هدایت می شود. پولیپ بینی ممکن است به گونه ای باشد که باعث انسداد مجاری سینوس‌ها شود. در این صورت ترشحات سینوس ها در داخل آن ها تجمع یافته و احتمال سینوزیت افزایش می یابد. پس پولیپ می تواند عامل مساعد کننده ای برای ایجاد و یا تشدید سینوزیت باشد.

پولیپ ممکن با آبریزش بینی و افزایش ترشحات پشت حلق همراه باشد و می تواند باعث تغییر تون صدای بیمار شود، به نحوی که صدای افراد مبتلا به پولیپ “تو دماغی” می شود.

پولیپ بینی می تواند علت خرخر، کاهش حس بویایی و سردرد نیز باشد.

اگر پولیپ بزرگ باشد و به هر دلیل تحت درمان قرار نگیرد، می تواند منجر به پهن شدن و بزرگ شدن پل بینی شده و بر روی چهره فرد تاثیر بگذارد.

علائم شایع عبارتند از:
– آبریزش بینی
– گرفتگی مداوم بینی
– آبریزش از قسمت عقب بینی
– کاهش و یا از دست دادن حس بویایی
– از دست دادن حس چشایی
– درد صورت و سردرد
– درد دندان های بالایی
– احساس فشار در بالای پیشانی و صورت
– خرناس کردن
– خارش اطراف چشم ها

هر گونه شرایطی که باعث بدتر شدن التهاب مزمن در راه هوایی و یا سینوس ها گردد از قبیل عفونت ها و یا آلرژی ها، باعث پیشرفت پولیپ بینی می گردد.

راه های تشخیص پولیپ بینی

اگر دکترتان به وسیله ی یک چراغ قوه پزشکی که رینوسکوپ نامیده می شود از سوراخ بینی به مجاری بینی نگاهی بیندازد، پولیپ ها مشخص خواهند شد.اگر پولیپ در اعماق سینوس های شما پنهان شده بود ممکن است دکترتان از طریق اندوسکوپی بینی شما را معاینه کند .در این روش دکترتان یک لوله نازک و انعطاف پذیر را که سر آن دوربین و چراغ نصب شده است از طریق انتهای مجاری بینی وارد خواهد کرد .

ممکن است “ام آر آی “و” سی تی” اسکن هم برای تشخیص سایز و محل دقیق پولیپ نیاز باشد. پولیپ ها به شکل نقاط مات در این اسکن ها نمایان می شوند. این کار می تواند انواع دیگر زائده های تولید شده که ممکن است از نظر پزشکی خیلی جدی تر باشد را نیز پیدا کند مانند ناهنجاری های ساختاری یا غده های سرطانی.

تست آلرژی نیز می تواند برای تعیین منشا التهاب مزمن بینی سودمند باشد. این تست به این صورت است که دکتر شما یک سوراخ کوچک به اندازه سر سوزن روی پوست شما ایجاد می کند و سپس انواع آلرژن ها را که به صورت مایع است بر روی آن سوراخ قرار می دهد سپس واکنش سیستم ایمنی بدن شما نسبت به انواع آلرژن ها را مشاهده می کند.

درمان پولیپ بینی

هدف درمان پولیپ بینی کوچک کردن سایز پولیپ یا از بین بردن آن هاست. اولین روش معمولا استفاده از دارو است. گاهی اوقات ممکن است به جراحی نیاز باشد اما این کار ممکن است نتیجه ی دائمی نداشته باشد چون پولیپ ها معمولا برمی گردند.

درمان دارویی

آغاز درمان پولیپ بینی معمولا با دارو است این داروها حتی می تواند پولیپ های بزرگ را کوچک کرده و از بین ببرد.

درمان های دارویی عبارتند از :

اسپری های بینی (کورتیکو استروئید ها): دکتر شما احتمالا این اسپری بینی را برای کاهش التهاب بینی تان تجویز می کند. این روش درمانی ممکن است پولیپ ها را کوچک کرده یا به کلی از بین ببرد .اسپری های کورتیکو استروئید شامل این مواد می شود : فلوتیکازون ،بودزونید،فلونیزولید،مومتازون ،تریامسینولون،بکلومتازون و سیکلسونید .

کورتیکو استروئید های خوراکی و تزریقی : اگر اسپری های کورتیکو استروئید موثر واقع نشد، دکترتان ممکن است نوع خوراکی آن را برایتان تجویز کند مانند پردنیزون که هم می تواند به تنهایی تجویز شود و هم می تواند همراه با اسپری آن تجویز شده باشد. از آن جایی که کورتیکو استروئید های خوراکی می تواند عوارض جانبی مهمی داشته باشد شما فقط برای یک دوره ی کوتاه از آن ها استفاده می کنید. اگر پولیپ بینی شدید و ماندگار باشد ممکن است از کورتیکو استروئید های تزریقی استفاده شود .

داروهای دیگر : دکتر شما ممکن است داروهایی برایتان تجویز کند که می تواند شرایطی که منجر به التهاب مزمن در سینوس ها و مسیرهای بینی شما می شود را درمان می کند. این داروها عبارتند از : آنتی هیستامین که آلرژی را کنترل می کند و آنتی بیوتیک که می تواند عفونت های دوره ای و مزمن را درمان  کند. درمان و حساسیت زدایی به  آسپرین هم می تواند برای برخی از بیمارانی که پولیپ دارند مفید واقع شود.

جراحی پولیپ بینی

اگر دارو درمانی نتوانست پولیپ بینی را کوچک کند و از بین ببرد ، ممکن است نیاز به جراحی اندوسکوپیک داشته باشید تا به وسیله ی آن پولیپ ها از بین رفته و مشکلاتی که باعث التهاب سینوس ها و ایجاد پولیپ می شدند را درمان کند.

در جراحی اندوسکوپی جراح یک لوله ی کوچک را که دارای ذره بین و یک دوربین کوچک است (اندوسکوپ) وارد سوراخ های بینی تان کرده و به طرف حفره های سینوس شما هدایت می کند.او برای از بین بردن پولیپ و اجزای دیگری که باعث انسداد جریان مایعات از سینوس های شما شده است از یک جسم کوچک که می تواند پولیپ ها را بتراشد استفاده می کند.

همچنین ممکن است دهانه ی سینوس ها را که به مسیر های بینی منتهی می شود ، بزرگ تر کند. جراحی اندوسکوپی معمولا به عنوان یک جراحی سرپایی انجام می شود.

بعد از جراحی به احتمال زیاد باید از اسپری های کورتیکو استروئید استفاده کنید. این دارو می تواند از بازگشت پولیپ بینی جلوگیری کند. دکترتان برای تسریع بهبود بعد از جراحی ممکن است شستشو به وسیله ی آب نمک را به شما پیشنهاد کند.

راه های جلوگیری از پولیپ بینی

با استفاده از روش های زیر، احتمال عود پولیپ بعد از درمان و نیز پیشرفت پولیپ ها کم می شود:

– کنترل آلرژی و آسم: دوری کردن از محرک های بینی از قبیل آلرژن ها، دود سیگار، دود شیمیایی، گرد و غبار و روی هم چیدن آشغال ها.

– استفاده از دستگاه بخور: باعث مرطوب کردن راه های تنفسی می شود، جریان مخاط را از سینوس ها بهبود می بخشد و از مسدود شدن و التهاب بینی جلوگیری می کند.

– رعایت بهداشت فردی: دست های خود را مرتب بشویید.

– استفاده از شوینده های بینی مثل محلول کلرور سدیم.

– استفاده از اسپری سالین (آب نمک): جریان مخاط را بهبود می بخشد و آلرژن ها و دیگر مواد محرک بینی را بیرون می کند.

شما می توانید محلول آب نمک را در خانه درست کنید، بدین ترتیب که: یک هشتم قاشق چای خوری نمک را در یک لیوان آب مقطر و یا آب گرم حل کنید.

نکاتی که باید بیمار بداند

۱ – پولیپ از طریق داخل سوراخ های بینی برداشته می شود. لذا هیچ گونه برشی روی صورت یا بینی شما داده نمی شود و با این عمل شکل ظاهری بینی شما فرقی نمی کند.

۲ – معمولا پولیپ بینی با سینوزیت همراه است که می توان هم زمان جراحی آندوسکوپی سینوس را نیز انجام داد.

۳ – در صورت لزوم، جراحی پلاستیک بینی، جراحی اصلاح انحراف تیغه بینی و یا کوچک کردن شاخک های بینی را نیز می توان به طور همزمان با برداشتن پولیپ انجام داد.

۴ – احتمال عود پولیپ بینی بالاست، چرا که علت پیدایش آن حساسیت بینی است و این حساسیت با عمل جراحی بر طرف نمی شود. لذا به همان دلیلی که پولیپ ایجاد شده است، احتمال دارد که چندین ماه و یا چندین سال بعد از عمل، مجددا پولیپ تشکیل شود.