تقریبا اکثر خانم ها با این واژه به خوبی آشنا هستند. پولیپ در واقع رشد بافت رحم بطور موضعی است که بصورت یک تکه گوشت اضافه در داخل حفره رحمی ظاهر میشود و یکی از شایع ترین علل خونریزی های غیر طبیعی رحم هم در خانم های قبل از سنین یائسگی و هم در افراد یائسه میباشد. تعداد و سایز و مکان آن ها متفاوت است. پولیپ ها توده هایی منفرد یا متعدد با اندازه چند میلی متر تا چند سانتی مترهستند که ممکن است در حفره رحم و یا دهانه رحم بوجود آیند.
علت بوجود آمدن پولیپ چیست؟
معمولا پولیپ ها و فیبروم ها که هر دو خوش خیم هستند و از بافت خود رحم منشاء میگیرند در اثر میزان بیش از حد هورمون های استروژن تولید شده در خود بدن ویا وارد شده به آن و کاهش پروژسترون بوجود می ایند.
پیدایش پولیپ رحمی
پولیپ های آندومتر گیرنده استروژنی و پروژسترونی دارند و پروزسترون در پولیپ هم اثر متعادل کننده عمل استروژن (آنتی پرولیفراتیو ) را دارد ولی تستوسترون روی پولیپ اثر آتروفی کننده ندارد در حالی که در بقیه قسمتهای آندومتر این اثر را دارد.
اپیدمیولوژی پولیپ رحمی
عوامل خطر پولیپ کدامند؟
۱- مصرف تاموکسیفن :
شیوع پولیپ در مصرف کنندگان تاموکسی فن بالاتر و سایز آن ها نیز بزرگتر است ( به بیش از ۲سانتی متر هم میرسد ).
۲- چاقی :
مخصوصا افرادی که BMI>30 دارند.
۳- مصرف داروهای هورمونی پس از یائسگی.
۴- افرادی که پولیپ های متعدد در روده دارند.
علایم بالینی :
تظاهر بالینی پولیپ رحمی
گاه حین انجام معاینه با اسپکولوم پولیپ رادر دهانه رحم می بینیم بدون اینکه فرد علایمی داشته باشد خونریزی غیر طبیعی در ۸۸-۶۴ درصد افرادی که پولیپ دارند دیده میشود به آن AUB.P میگوییم.
به صورت لکهبینی بین قاعدگی شایع ترین آن است حجم خونریزی کم و در حد لکه بینی است خونریزی بعد از یائسگی مدل دیگری از تظاهر پولیپ میتواند باشد حتی ممکن است در این افراد یائسه حین هورمن درمانی خونریزی دیده شود یادمان باشد هر خانمی که AUB دارد باید از نظر سرطان اندومتر بررسی شود.
نکته مهم :
خانم هایی که مشکل خونریزی غیر طبیعی دارند باید از نظر خطر سرطان رحم بررسی شوند.
سیر بالینی پولیپ رحمی
ریسک بدخیمی پولیپ رحمی
ارزیابی و تشخیص :
سونوگرافی اولین و کم هزینه ترین روش تشخیصی در خانم های مبتلا به خونریزی غیر طبیعی است.اما اگر با سونو تشخیص قطعی داده نشد بهترین روش ،هیستروسکوپی ویا هیدرو سونوگرافی ( سونوگرافی با مایع ) میباشد. پولیپ هایی که از دهانه رحم منشاء گرفته یا از آن آویزان شده باشند هم در معاینه مشخص می شوند.
تشخیص قطعی و تعیین خوش خیم یا بدخیم بودن پولیپ پس از برداشتن آن و فرستادن بافت به آزمایشگاه و بررسی پاتولوژیک داده میشود.
پولیپ ها خوش خیم هستند یا بدخیم ؟
۹۵% آن ها خوش خیم هستند ولی در افراد یائسه نسبت به غیر یائسه ها ودر کسانی که پولیپ باعث خونریزی شده نسبت به افراد بدون علامت ، و نیز درکسانی که تاموکسی فن مصرف میکنند احتمال بدخیمی بیشتر است.
اثر پولیپ رحمی روی باروری و حاملگی
آیا برداشتن پولیپ همیشه ضرورت دارد ؟
پولیپ های علامت دار در هر سنی باید برداشته شوند .اما پولیپ های بدون علامت فقط در صورتی خارج میشوند که:
۱- از دهانه رحم آویزان شده باشند.
۲- بزرگتر از ۵/۱ سانتی مترباشند.
۳- در افراد نابارور
۴- در افرادی که عوامل خطر فوق الذکر را دارا باشند.
۵- پولیپ های متعدد
۶- افراد یائسه
در موارد نادر ممکن است پولیپ پس از خارج شدن عود کند. در این موارد و در مصرف کنندگان تاموکسی فن (که در معرض خطر بدخیمی هستند )،علاوه بر تحت نظر بودن ، درمان و اقدام مناسب توسط پزشک انجام میشود.
انتخاب روش درمانی در پولیپ رحمی
در مورد پولیپ های بدون علامت باید ببینیم که فرد خودش چقدر در معرض سرطان آندومتر است.
مثل:
در خانم های بدون علامت (برای مثال) اگر پولیپ بالای ۱/۵ سانتیمتر باشد و یا متعدد باشد و یا از دهانه رحم بیرون زده باشد برمیداریم.
پولیپ بیرون زده از دهانه رحم احتمال پس رفت خود بخودی کمی دارد و شانس علامت دار شدن بیشتری دارد و نیز برداشتن آن حتی در مطب هم کار آسانی است لذا برمیداریم اگر خانمی معیار برداشتن پولیپ را نداشت و تصمیم گرفتیم بر نداریم نیاز به بررسی های بیشتری بجز معاینات همیشگی مثل افراد عادی ندارد مگر علامت دار شود.
در افراد بعد از یائسگی توصیه میشود پولیپ را برداریم چون هم شانس بدخیمی بیشتری دارد و هم عمل ساده و کم عارضهای دارد.
در خانم های با پولیپ راجعه باید پولیپ را مجددا برداشت. عود کم است بیشتر ممکن است کامل برداشته نشده باشد در مواردی که عود تائید میشود به ویژه در کسانی که تاموکسیفن درمانی میشوند میشود آی یو دی میرنا گذاشت و اگر برنامه باروری بعدی ندارند. آندومتر را کاملا برداشت (Ablation).
در خانم هایی که سرطان پستان دارند میرنا توصیه نمیشود چون شانس عود بیماری پستان را بالا میبرد.
درمان جراحی :
