شاید راحت ترین راه این است که به قد والدین تان نگاه کنید، اما عوامل دیگر هم در قد نهایی شما موثرند.
قد نهایی شما بسته به مجموعهای از عوامل دارد:
قد و الگوهای رشد (مانند رشد زودرس یا دیررس)
اعضای خانواده تان (والدین و خواهر و برادرها)
هنگام رسیدن به سن بلوغ هر بیماری مزمن و نوع تغذیه شما هم ممکن است بر رشد قدی شما تاثیر بگذارد.
بهترین راه برای نظارت بر رشد قدی تان این است که نمودار رشدی تان از دوران کودکی تان را با متخصص اطفال مرور کنید. پزشک شما در هر بار چکآپ قدر شما را ثبت میکند. آن ها قد و سن شما را روی نمودار میبرند، و میدانند که الگوی رشد طبیعی برای پسران و دختران طبیعی چیست.
کودکان طبیعی مسیری روی این نمودار را طی خواهند کرد که عمدتا به وسیله ژنهای شان تعیین شده است.
همچنین میتوانید با انجام محاسباتی، با دانستن قد والدین تان، تخمینی از قد آینده تان به دست آورید. با فرمولی که در زیر میآید، میتوانید عددی تخمینی از قد نهایی خود به دست آورید. تقریب عدد به دست آمده به علاوه/منهای ۵ سانتیمتر است.
برای دختران: (قد پدر + ۱۲٫۵ سانتیمتر) + قد مادر تقسیم بر دو.
برای پسران: (قد مادر + ۱۲٫۵ سانتیمتر) + قد پدر تقسیم بر دو.
مراحل رشد انسان
۱- دوران شیرخواری (۲ سال اول زندگی):
در بدو تولد قد نوزاد حدود ۵۰ سانتی متر است. در ۲ سال اول زندگی ۳۰- ۳۵ سانتی متر افزایش قد دیده می شود (۲۵ سانتی متر در سال اول). این رشد سریع ادامه رشد دوران جنینی است و سرعت آن با افزایش سن کودک کاهش می یابد. در پایان ۲ سالگی قد کودک با قد نهایی وی که ژنتیک و وراثت نقش اساسی در آن دارند رابطه تنگاتنگی دارد.
۲- دوران کودکی (از ۲ سالگی تا شروع بلوغ):
در این دوران کودکان هر سال ۶- ۷ سانتی متر قد می کشند، البته در نزدیکی سنین بلوغ سرعت رشد کمتر می شود.
۳- دوران بلوغ:
در طی این دوران یک جهش رشدی اتفاق می افتد و از شروع تا پایان بلوغ، پسران به طور متوسط ۲۵- ۳۰ سانتی متر و دختران ۲۰- ۲۵ سانتی متر افزایش قد پیدا می کنند. در طی دوران بلوغ سرعت رشد قدی ۸- ۱۴ سانتی متر در سال می باشد.
توجه داشته باشید که حداکثر جهش رشدی در دختران قبل از شروع عادت ماهیانه است و پس از شروع دوره های عادت ماهیانه بطور متوسط دختران ۷ سانتی متر قد می کشند. در پسران حداکثر جهش رشد در مراحل انتهایی تر بلوغ دیده می شود.
اگر والدینم بلند قد یا کوتاه قد باشند، من هم مانند آن ها خواهم شد؟
شاید این گونه شود. ژن های شما که از والدین تان به ارث میبرید، نقش عمدهای در الگوی رشدتان و قد نهایی تان در دوران بزرگسالی خواهد داشت. اما عوامل دیگری هم بر قد نهایی شما تاثیر میگذارند.
جهش رشدی هنگام بلوغ
جهش رشدی هنگام بلوغ به طور طبیعی دو سال طول میکشد و زمان شروع آن برای دختران و پسران متفاوت است. این جهش رشدی در دختران به طور معمول حدود ۹ تا ۱۰ سالگی شروع میشود. سریع ترین نقطه رشد قدی در دختران حدود ۱۱ تا ۱۲ سالگی است. در پسران این جهش رشدی حدود ۱۱ سالگی شروع میشود و در ۱۳ سالگی به اوج میرسد.
در طول این دوره قد پسران به طور معمول هر سال حدود ۱۰ سانتیمتر افزایش پیدا میکند. در دختران این دوره طول قد هر سال ۷٫۵ سانتیمتر افزایش پیدا میکند. به همین علت است که در نهایت طول قد مردان به طور میانگین نسبت به طول قد زنان ۱۲٫۵ سانتیمتر بیشتر میشود.
رشد قدی دختران و پسران در انتهای دوره بلوغ متوقف میشود. در این هنگام است که صفحات رشدی- بخش های غضروفی در انتهای استخوان های دراز که رشد استخوان در آنجا صورت میگیرد بسته میشوند.
چه کنم قد بلندتر شود؟
بهترین راه برای افزایش طول قد تا حداکثر ممکن است مصرف یک رژیم غذایی سالم و متعادل، ورزش کردن مرتب، و خوابیدن به اندازه کافی است.
اغلب کودکان و نوجوانان با خوردن غذاها و نوشیدنی ها نیازهای تغذیهای برای رشد را به دست میآورند و نیازی به مکمل غذایی وجود ندارد.
قرارگیری درست قامت یک امتیاز است، اما باعث نمیشود قد شما بلندتر شود: به عبارت دیگر درست ایستادن یا نشستن باعث نمیشود شما بلند قدتر شوید، اما باعث میشود که حداکثر استفاده را از قدتان بکنید.
در مورد فراورده هایی که با ادعای افزایش طول قد به فروش میرسند، محتاط باشید. انواع قرص های مکمل با برچسب “هورمون رشد” که در پرانتز کلمه “محرک” هم اضافه شده است، را ممکن است در بازار دارویی ببینید. اما همین ادعاها دروغین است.
هورمون رشد را نمیتوان به صورت خوراکی مصرف کرد. نظارت شدیدی بر این مکمل ها وجود ندارد، بنابراین درباره این ادعا با احتیاط برخورد کنید.
پزشکان ممکن است درباره برخی از علل خاص کوتاه قدی ممکن است تزریق هورمون رشد را تجویز کنند. اما استفاده معمول از هورمون رشد توصیه نمیشود. از جمله عوارض جانبی تزریق هورمون رشد دیابت و تجمع مایع در مغز است.
کمبود اعتماد به نفس به دلیل تفاوت قد با همکلاسی ها
توجه داشته باشید که شما تنها نیستید. این واکنش برای کودکان و نوجوانان بسیار کوتاه قد یا بلند قد بسیار رایج و عادی است.
اما میتوانید با کار کردن بر روی اعتماد به نفستان این مشکل را حل کنید. بهترین راه این است اعتماد به نفستان را با تاکید کردن بر قدرتمندی هایتان تقویت کنید.
از خودتان فاصله بگیرید و به نقاط قوت خود و کارهایی که برایتان لذتبخش است، توجه کنید. اگر در ورزش، هنرها یا امور تحصیلی موفق هستید، بر این موارد متمرکز شوید. به یاد داشته باشید خصوصیات جسمی در طول زمان تغییر میکنند.
اگر قدتان کوتاه باشد، کفش در هر دوی دختران و پسران میتواند تا حدی قدتان را بلندتر نشان دهد. برخی از نوجوانان موهایشان را فر میدهند تا قدشان بلندتر به نظر رسد.
همچنین ممکن است ممکن است شما جزء نوجوانانی باشید که رشد قدی دیررس دارند. انجام آزمایش سن استخوانی با استفاده از اشعه ایکس میتواند نشان دهد که شما برای مدت طولانی تری نسبت به دوستانتان رشد خواهید کرد یا نه.
اگر قدتان خیلی کوتاهتر یا خیلی بلندتر از والدین یا خواهر و برادرهایتان است، باید به پزشک مراجعه کنید. پزشک بر اساس معاینه و آزمایشها تشخیص میدهد که این حالت عادی است یا شما نیاز به ارجاع به متخصص غدد اطفال دارید.
نکته مهم:
