استان تهران یکی از ویژهترین استانهای کشور است. استانی که دارای طبیعت بینظیری است. هم کوه دارد، هم رود، هم کویر دارد و هم جنگل.این شهر دارای یک شبکهٔ متراکم بزرگراهی و ۷ خط فعال مترو و چهار خط در حال ساخت است که در بهار سال ۱۳۹۰، ۱۲۹ میلیون مسافر را جابهجا کردهاند.پیشینه شکوفائی تهران به سال ۱۷۸۸م هنگامی که آقامحمدخان قاجار آن را به پایتختی برگزید، بر میگردد. سپس در روزگار رضاشاه پهلوی با شتاب بیشتری گسترش یافت و مردم بسیاری از استانها پیرامونش را جذب نمود. از دهه ۱۹۶۰م، مرکز جذب مهاجران زیادی از سراسر ایران بودهاست.ساکنان اصلی تهران، گروههای فارسیزبان بودند، اکنون مردم از اقوام مختلفی در این شهر زندگی میکنند. در تهران مردم به زبان فارسی با هم گفتگو میکنند. بیشتر مردم در این شهر، زبان فارسی با لهجه تهرانی دارند. دیگر گروهها ساکن تهران عبارتند از کرد ،آذربایجانی، گیلک، مازندرانی، ارمنی، عرب، لر.
ساختار اداری ایران در تهران متمرکز شدهاست.نماد شهر تهران برج آزادی است. برج میلاد نیز نماد دیگر آن به حساب میآید.
تهران در هزار سال اخیر شاهد چهار زمینلرزه بزرگ بودهاست. تهران آخرین زلزله شدید خود را در سال ۱۸۳۰ میلادی، شاهد بودهاست.تهران از لحاظ موقعیت زمینشناختی بر روی گُسلهای فعالی قرار گرفته که باعث رانش زمین و زمینلرزه میشوند.از میان بسیاری از گسلهای فعال تهران، احتمال فعال شدن سه گُسل به نامهای، «گسل مشا، گسل شمال تهران و گسل جنوب ری» بیش از بقیه وجود دارد.
جاذبه های گردشگری تهران را با یک یا دو روز گردش نمیتوان به طور کامل دید. استان تهران دارای آثار تاریخی و طبیعی فراوانی است. بهترین زمان برای دید و بازدید از شهر شلوغ تهران روزهای اول سال مخصوصا روزهای اول و دوم عید است. هر روز بسیاری از افراد از داخل کشور برای کار اداری یا بازدید به تهران سفر میکنند و حتی مقصد اول بسیاری از گردشگران خارجی تهران میباشد. جاذبه های گردشگری تهران زیاد هستند، از این رو سعی کردیم در این مطلب تنها نگاهی به بعضی از اماکن طبیعی و تفریحی تهران بیندازیم.
روستای وردیج
روستای وردیج که از توابع کن به شمار می رود، یکی از جاذبه های طبیعی و تاریخی اطراف تهران است که در غربی ترین نقطه این استان قرار دارد. نکته جالب در مورد این روستا مجسمه های طبیعی است که در اثر فرسایش سنگ ها به وجود آمده است. ارتفاع این روستا از سطح دریا ۱۸۵۰ می باشد و با توجه به قرار گیری در رشته کوه های البرز، دارای زمستان هایی سرد و تابستان هایی معتدل است.
شاید اگر برای اولین بار سنگ تراشه های طبیعی روستای وردیج را ببینید، خیال کنید این صورتک های پر از حفره بازمانده های یک قلعه قدیمی هستند که در کنار جاده ساخته شده است. برخی بر این باورند این سنگ تراشه ها بقایای قلعه ای از زمان قدیم است؛ البته این نظر تنها یک گمان است. عده ای دیگر به وجود آمدن این اشکال را ناشی از فرسایش می دانند و اما هستند افرادی که این نظر را هم به طور قاطع انکار می کنند. اما کافی است پای صحبت یک زمین شناس بنشینید تا برایتان از روال فرسایش بادی صخره های وردیج بگوید و هوازدگی بخشی از کوه های این منطقه را به یک نمونه عالی و کم نظیر از تغییرات بافت زمین تبدیل کرده است. اشکالی که بیش از هر چیز جمجمه انسان و بدن جانوران وحشی را برایتان تداعی خواهند کرد.
بهترین زمان برای بازدید از این منطقه فصل بهار، خصوصاً اردیبهشت ماه است چرا که در این زمان، باغ های این روستا با شکوفه های زیبای گیلاس و آلبالو یکدست سفیدپوش شده و مناظری بدیع از طبیعت دلنشین بهار را به نمایش گردشگران می گذارند. همچنین دره های عمیق، باغ های سرسبز و کوه های مرتفع، مناظر چشم نوازی است که در طول جاده و در طی مسیر، چشم های زیبابین و کنجکاو شما رو به خود جلب خواهند کرد.
قله توچال
توچال قله ای است در شمال تهران و به ارتفاع ۳۹۶۲ متر که بخشی از دامنه رشته کوه های البرز است. دامنه جنوبی توچال مجاور با شهر تهران و قله آن مشرف به این شهر است. این قله در جنوب منطقه کوهستانی البرز مرکزی و بر روی خط الراس شرقی-غربی واقع شده است که از سمت شرق به قله های لزون، کلکچال و دارآباد و از سمت غرب به قله شاه نشین و منطقه امامزاده داود منتهی می شود.
قله توچال از شمال به دره رودخانههای جاجرود و شهرستانک و از غرب توسط خط الراس کم ارتفاعتری به قلل شمالی کوههای استان البرز (کرج) متصل میباشد. بلندترین ارتفاع شمال تهران از طریق شانه غربی خود موسوم به هومند به ارتفاع ۳۹۰۰ متر به گردونه ۳۷۰۰ متری شهرستانک و سپس به قله شاه نشین بزرگ به ارتفاع ۳۸۵۰ متر متصل میشود و از سمت شرق توسط خط الراس قوسی شکلی پس از تشکیل قلل پیازچال و لزون از طریق گردنه کوتاه لوپهنه به قلل دارآباد ارتباط مییابد.
پارک بازیافت
پارک بازیافت در محله علی اباد بالاتر از بزرگراه آزادگان غرب، بلواردستواره، خیابان باستانی پور در منطقه ی ۱۶ شهرداری تهران قرار گرفته است. داخل این بوستان تندیس های حیوانات با پسماندهای خشک و زباله های دور ریختنی ساخته شده است. بوستان بازیافت حاصل از مواد و وسایل دور ریختنی است و به منظور آشنایی هر چه بیشتر شهروندان با مفاهیم علمی و کاربردی بازیافت در نظر گرفته شده است. این مکان با توجه به ایده جدید و نو و زیبایی خاص و منحصربه فردش مکانی جذاب و خاطره انگیز برای بازدید کنندگان و استفاده کنندگان فراهم نموده است.
آبشار دوقلو
آبشار دوقلو شمیران-دربند در استان تهران واقع است. پناهگاه شیرپَلا پناهگاهی کوهستانی در کوههای البرز در شمال تهران است.این پناهگاه در ارتفاع ۲۷۵۰ متری از سطح دریا قرار دارد و مسیر آن از سربند، پسقلعه و آبشار دوقلو میگذرد. از شیرپلا تا قلهٔ توچال معمولاً سه تا چهار ساعت راه است. این پناهگاه در دو طبقه بنا شده و دارای امکاناتی چون خوابگاه با ظرفیت ۱۵۰ نفر، ناهارخوری، بوفه، نمازخانه و سرویس کامل بهداشتی و لولهکشی آب و برق است.
آبشاردوقلو در ارتفاع ۲۷۰۰ متری از سطح دریا، از ذوب برفهای رشته کوه البرز شکل میگیرد که در زیر پناهگاه شیرپلا در مسیر کوهستانی توچال قرار دارد. نام آن به دلیل دو شاخه شدن آبشار هنگام ریزش از ارتفاع است. ارتفاع تقریبی این آبشار، ۲۰ متر است.
در سرمای زمستان که این آبشار یخ میزند، منظرهای چشمنواز و بیمانند به وجود میآورد که جز با دیدن، درک این همه زیبایی ممکن نیست. کمی بالاتر از آن و نزدیک به شیرپلا، آبشار پسنگ قرار دارد. این مسیر در چهار فصل بسیار زیباست. تازه برگهای بهاری، خنکای تابستانی، رنگهای گوناگون پاییزی و برف سپید و یکدست زمستانی آن هرکدام بیش از دیگری روحنواز، دلانگیز و چشمگیر است.
قله کلکچال
کلکچال نام یکی از قله های رشته کوه البرز مرکزی، واقع در شمال تهران و شرق میدان تجریش ، با ارتفاع ۳۳۵۰ متر است. پناهگاه (برج) کلکچال در سال ۱۳۳۹ توسط سازمان پیشاهنگی در ارتفاع ۲۶۰۰ متری ساخته شد. این پناهگاه در حال حاضر زیرنظر وزارت آموزش و پرورش اداره میشود. ویژگی و مشخصه این پناهگاه برج سفید رنگی است که روی سنگهای آن نام گروههای پیشاهنگی (رسد) به چشم میخورد. در سالهای اخیر در تپه ی سمت جنوب مکان پناهگاه مزار شهدای گمنام ایجاد شده است که امکاناتی در حال احداث برای آن می باشد مانند آب آشامیدنی و سرویس بهداشتی، فضای سبز، سایه بان و امکانات رفاهی پارکی. همچنین مسیری برای دسترسی به مزار فوق الذکر درست در مقابل چشمه آب و انتهای دره جنی به سمت شرق وجود دارد.
رودخانه جاجرود
رودخانهٔ جاجرود در ۳۰کیلومتری شمالشرق تهران قرار گرفتهاست. از شمالغرب بهطرف جنوبشرق جاری است و از منطقهٔ منشأ (کوههای البرز) به ارتفاعات پایینتر جریان دارد و وارد سد لتیان میشود. این رود از کوههای کلون بستک در شمال روستای دربندسر سرچشمه میگیرد.شعبههای فشم، میگون، دماوند و آهار به این رود میریزند. این رودخانه با روند شمالغربی- جنوبشرقی جریان دارد و به دریاچهٔ سد لتیان میریزد.
این رودخانه با ۴۰ کیلومتر طول و ۷۱۰ کیلومترمربع مساحت حوضهٔ آبریز، دارای شیبی برابرِ ۴٪ است و یک رودخانهٔ گراولی، ماسهای بریدهبریده است. در سالهای اخیر، افزایش صنایع فعال در منطقهٔ جاجرود و دفع غیراصولی پسابهای صنعتی و شیمیایی موجب آلودگی آبهای سطحی و زیرزمینی این منطقه شدهاست.
روستای آبگرم لاریجان
روستای آبگرم شاید توریستیترین روستای این منطقه باشد که این موقعیت را مدیون چشمه آب گرم لاریجان است. در این روستا حمامهای آب گرم فراوانی وجود دارد که جمعیت زیادی را در فصلهای مختلف به سمت خود جلب میکند. این روستا شامل یک خیابان اصلی است که در هر دو سمت آن تعداد زیادی مغازه، برای رفع نیازهای گردشگران وجود دارد.از چشمه آبگرم لاریجان در هر دقیقه حدود ۱۰۰۰ لیتر آب خارج میشود. درجه حرارت آن بین ۶۵ تا ۷۰ درجه سانتیگراد است.
مزه این آب نامطبوع و بوی هیدروژن سولفور دارد و رنگ آن زلال است. این چشمه دارای املاح بیکربنات منیزیم است و برای بیماریهای پوستی، زخمهای کهنه، رماتیسم، بیماریهای مجرای تنفسی و ناراحتیهای عصبی سودمند است.از بناهای معروف این روستا حمام شاه عباسی مربوط به دوره صفوی است.
روستای خور
روستای خور نزدیک شهر هشتگرد قرار دارد. علاوه بر طبیعت زیبا دارای پیشینه تاریخی نیز هستند. به نظر میرسد نام روستای خور به جهت داشتن آب و هوای خوب و مناسب، ابتدا خوب یا خرداد بوده که با مرور زمان به خور تبدیل شده است.از دیدنیهای این روستا و منطقه اطراف آن میتوان به امامزاده سلیمان، تپهها و دره دوچنار، امامزاده برچشمه یا زبیده خاتون، برج و باروی قلعه خور و چنار ۸۰۰ سالهاش اشاره کرد.
در ناحیه زرچه کانی که به چنار تپه مشهور است درختان کهنسال و بزرگی از گونه چنار دیده میشود که بسیار زیبا و دیدنی هستند. در نزدیکی محوطه مسجد جامع نیز چناری ۸۰۰ ساله وجود دارد که سندی زنده از تاریخی بودن منطقه است. از محوطه برج و باروی قلعه خور، بخش بسیار کوچکی باقی مانده است. بنا به بررسیهای انجام شده یکی از برجهای این قلعه تا سال ۱۳۴۰ نیز پابرجا بوده که متاسفانه امروزه بخشی کوچک از آن باقی است.
این پارک با وسعتی معادل ۱۱۰۰ هکتار که بیشتر کاربرد تفریحی است. از شمال به قوچک، از جنوب به شمسآباد، از غرب به ده لویزان و از شرق به پادگان خاتمالانبیاء محدود میشود. پارک لویزان نیز از گردشگاههای بزرگ استان، به ویژه شهر تهران است.
پارک جنگلی وردآورد
پارک جنگلی وردآورد با ۱۰۲۰ هکتار وسعت، دومین پارک جنگلی بزرگ استان است که در محدوده کوههای وردآورد در حد فاصل اتوبان کرج و پادگان سپاه قرار دارد.
دره جاده چالوس
این دره که در مسیر جاده کرج به چالوس قرار دارد. یکی از زیباترین درههای ایران و شاید جهان به شمار میآید و چشماندازهای بیمانند دارد. در این درهها رستوران و هتلهای پرشماری وجود دارد که میتوان شب را در آنجا سپری کرد.
دره چالوس به دلیل زیباییهای فراوانی که دارد در همه ایام سال حتی در زمستان که برودت هوا در آنجا به چندین درجه زیرصفر میرسد و برف و سراسر آن را میپوشاند پذیرای گردشگران است و بهطور کلی از مناطق دیدنی استان است.کنار جاده کرج – چالوس در ۷۰ کیلومتری تهران و در انتهای یک جاده فرعی مکانی به نام تکیه سپه سالار وجود دارد که چشمانداز آن قله هفت خوانهاست در این مکان ساختمانی بزرگ با سالنی مجهز به امکانات رفاهی برای مسافران وجود دارد.
دره اوین – درکه
این دره در شمال شهر تهران واقع است. ابتدای مسیر دره اوین – درکه روستای درکه قرار دارد که یکی از خوش آب و هواترین مناطق روستایی تهران است. در طول دره اوین رودخانهای پر آب جریان دارد که در بخشی از مسیر خود، به صورت پلکانی در میآید که به هفتحوض معروف است و به صورت یک استخر طبیعی عمل میکند. دره اوین – درکه به علت قرار گرفتن در مسیر راه کوهنوردان، یکی از پررفت و آمدترین درههای شهر تهران است.
دره کن – سولقان
این دره در شمال شرقی شهر تهران قرار دارد و رودخانه که از بلندیهای شمال البرز سرچشمه میگیرد در مسیر آن جریان دارد. در طول درهها قهوهخانههایی وجود دارد که در روزهای هفته به ویژه در روزهای تعطیل تابستان از مسافران پذیرایی میکنند.
دره اوشان – فشم
این دو ناحیه به ترتیب در ۳۰ و ۳۵ کیلومتری شمال شرق تهران قرار دارند. فشم از مسیر از جاده لشکرک دارای باغهای میوه بسیار است و هوای آن در بهار و تابستان معتدل است. روستاهای آهار، شکرآب، زایگون، گرماب دره و میگون نیز در همان حوالی، از مناطق تفریحیاند که برای سفرهای یک روزه بسیار مناسب هستند.
کردان، واریان، ارنگه
از مسیر جاده کرج میتوان به شماری از خوش آب و هواترین گسترههای ییلاقی پیرامون تهران رسید. پس از پیریزی سد امیرکبیر، تنها راه ارتباطی به ده واریان گذر با قایق از دریاچه سد کرج است. در هتل واریان نیز که در کنار جاده چالوس قرار دارد. امکاناتی برای قایقرانی و اسکی روی آب فراهم آمده است. هوای این منطقه در تابستان ملایم و معتدل و در زمستان بسیار سرد است. باغهای سیب و گلستانهای ارتگه نیز شهرت بسیار دارد.
دریاچه سد لتیان
این دریاچه در ۲۵ کیلومتری شمال شرقی تهران واقع شده است. علاوه بر زیباییهای طبیعی خود محل مناسبی برای پرورش انواع ماهی نیز میباشد.
دریاچه سد لار
دریاچه سد لار در ۸۴ کیلومتری تهران است این منطقه به دلیل نزدیکی به قله دماوند هوایی خنک و چشم اندازهایی زیبا دارد و ورزشهایی مانند شنا و اسکی در این دریاچه امکانپذیر است.
پارک ملی کویر
پارک ملی کویر در ۵۰ کیلومتری جنوب شرقی تهران و در غرب کویر مرکزی ایران و شرق دریاچه نمک قرار دارد. اراضی مسطح این پارک با پوشش گیاهی کویری و نیمه کویری، زیستگاه پستاندارانی چون جبیر، آهو و گونههای با ارزشی چون یوزپلنگ و گورخر است. در ناحیه کوهستانی بخش شمالی پارک، کل و بز و قوچ و میش به سر میبرند.
پرندگانی چون کبک و تیهو بومیاین منطقه هستند ولی هر سال پرندگان مهاجری چون فلامینگو، آنقوت، سرسبز و خوتکا به آب بندهای این منطقه میآیند.علاوه بر آن در این پارک آثار فرهنگی و تاریخی مانند کاروانسرای قصر بهرام و باقی مانده آثار کاروانسرای عین الرشید نیز به چشم میخورد.
آبشار شاهاندشت و قلعه ملک بهمن
آبشار زیبای شاهاندشت در قسمت شرقی جاده هراز و در فاصله ۱۰۰ کیلومتری شهر تهران، در کنار روستای شاهاندشت (شونادشت) واقع شده است. این آبشار بلند حدود ۵۰ متر ارتفاع دارد که از کنار قلعه ملک بهمن عبور کرده و به سمت پایین سرازیر میشود. قلعه ملک بهمن در جنوب آبشار قرار دارد و قدمت آن دست کم به دوره ساسانی باز میگردد که یکی از بزرگترین قلعههای کوهستانی رشته کوه البرز به شمار میرود.
ظاهرا این قلعه به نام ملک بهمن (ملک قلا)، آخرین امیر سلسله استندر لاریجان نامیده شده است. سلسله استندر متعلق به زمان حکومت شاه طهماسب صفوی بوده. این قلعه بنا به فرمان شاه عباس صفوی در سال ۱۰۰۵ هجری تسخیر گردید.قلعه ملک بهمن به شماره ۲۷۸۸ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.
