طبیعت شمال ایران در کناره دریای خزر و جنگل های سرسبز و دیدنی، سواحل نیلگون خلیج فارس، هوای گرم و
مطبوع و آفتاب تابان، طبیعت زیبای چهار فصل در استان های غربی همگی بخشی از شگفتی های طبیعی کشورمان است
ما در این مقاله چند جاذبه کمتر شناخته شده از طبیعت ایران را به شما معرفی می کنیم:
۱- قله دماوند
کوه دَماوَند کوهی در شمال ایران است که بلند ترین کوه ایران و خاورمیانه و بلند ترین قلهٔ آتشفشانی آسیا است.این کوه در قسمت مرکزی رشتهکوه البرز در جنوب دریای خزر و در بخش لاریجان شهرستان آمل قرار دارد. کوه دماوند که از نظر تقسیمات کشوری در استان مازندران قرار دارد، به هنگام صاف و آفتابیبودن هوا، از شهرهای تهران، ورامین و قم و همچنین کرانههای دریای خزر قابل رؤیت است. کوه دماوند در سیام تیرماه سال ۱۳۸۷ به عنوان نخستین اثر طبیعی ایران در فهرست آثار ملّی ایران ثبت شد.همچنین کوه دماوند از سال ۱۳۸۱ به عنوان «اثر طبیعی ملّی» در شمار مناطق چهارگانهٔ ارزشمند از نظر حفاظت محیط زیست قرار گرفتهاست.
از دماوند در اساطیر ایران هم یاد شدهاست و شهرت آن بیش از هر چیز به این سبب است که ضحاک (پادشاهی ستمگر و اژدهافش) در آن به بند کشیده شدهاست. در آثار ادبی فارسی نیز فراوان به این اسطوره و به طور کلّیتر کوه دماوند اشاره شدهاست.در بندهش اینچین آمده: رود هرهز (هراز) در تپرستان است و از کوه دماوند سرچشمه میگیرد. قصیدهٔ دماوندیه ملکالشعرای بهار هم معروف است. دماوند دارای چشمههای آب گرم لاریجان، اسک و وانه است.
ارتفاع
منابع مختلف اندازههای گوناگونی برای ارتفاع کوه دماوند از سطح آبهای آزاد ذکر کردهاند. به نقل از درگاه ملّی آمار ایران، ارتفاع این کوه ۵٬۶۱۰ متر است، از جمله پایگاه ملّی دادههای علوم زمین ایران و وبگاه رصدخانهٔ زمین ناسا، ارتفاع ۵٬۶۷۰ متر و ۵٬۶۷۱ متر را نیز برای قلّهٔ این کوه ذکر کردهاند. دائرهالمعارف فارسی فهرستی شش موردی از ارتفاعهایی را که برای این قلّه آمدهاست ذکر میکند که از ۵٬۵۴۳ تا ۶٬۴۰۰ متر میرسد.
ارتفاع نسبی دماوند، که با اندازهگیری ارتفاع قلّه نسبت به پستترین درّهٔ بین این قله و نزدیکترین قلّهٔ مرتفعتر تعیین میشود، ۴۶۶۱ متر است که دماوند را در ردهٔ دوازدهم بلندترین قلّههای دنیا از نظر ارتفاع نسبی قرار میدهد.
فاصله از شهرهای نزدیک
این قلّه در ۶۹ کیلومتری شمال شرقی تهران، ۶۲ کیلومتری غرب آمل و ۲۶ کیلومتری شمال شهر دماوند واقع شدهاست.
رودخانههای پیرامون
رودخانهٔ تینه در شمال، رودخانهٔ هراز در جنوب و شرق و رودخانهٔ لار در غرب این کوه واقع شدهاند. رودخانه لار و دیوآسیاب در غرب و رود پنج او (پنج آب) در شرق دماوندکوه جاری است.
۲- جزیره قشم
جزیره قشم واقع در تنگه هرمز به موازات سواحل سرزمین مادر، با گسترده ای نزدیک به ۱۵۰۰ کیلو متر مربع- ۱۴۰ کیلومتر درازا و عرض متوسط ۱۱ کیلومتر – نه تنها بزرگترین جزیره خلیج فارس که مساحتی بیشتر، معادل یا کمتر از ۲۲ کشور مستقل جهان دارد و نیز ۵/۲ برابر کشورهایی چون سنگاپور و بحرین است.
سابقه تاریخی قشم به پیش از اسلام می رسد و نام های قشم، کشم، کیش، تنب، سیری و غیره حکایت از توقف طولانی عیلامی ها در این نواحی در سده های پیش از میلاد مسیح دارد. آثار بسیاری از تمدن عیلامی در سواحل خلیج فارس ا ز جمله در بوشهر، خارک و قشم به دست آمده و بقایای آتشکده های زرتشتیان در قشم نشان دهنده وجود پیروان این مذهب در روزگاران پیشین جزیره است .
قشم به علت موقعیت سوق الجیشی خود در همه رویدادها و حوادث و لشکرکشی های تاریخی از عیلامی ها تا اسکندر، از اسکندر تا امویان و عباسیان و از آنها تا پرتغالی ها و انگلیسی ها مقامی شامخ داشته است. آن گونه که در کتاب های تاریخی نگاشته شده است، قشم پیش از اسلام و هم پس از آن دارای رونق و اعتبار تجاری و دریانوردی بسیار بوده است. رونق این جزیره و بنادر و جزایر اطراف آن بیشتر به عصر دیالمه و آل بویه باز می گردد که رفت و آمد کشتی های تجاری از آنجا به سواحل دریاهای چین و هند و نواحی آفریقا تداوم داشته است.
در روزگار کنونی نیز قشم همچنان توانسته است موقعیت ممتاز خود را حفظ کند. همه کشتی های عازم کشورهای حاشیه خلیج فارس می باید از نزدیکی سواحل جنوبی قشم بگذرند و اغلب پروازهای بین المللی شرق و غرب از حریم هوایی این جزیره عبور می کنند .
۳- منطقه گردشگری سبلان
منطقه نمونه گردشگری سبلان که به عنوان دهکده توریستی سبلان نیز نامیده می شود در سایتی به وسعت ۱۱۰ هکتار در کنار جاده ارتباطی نیر به سراب و در ۵ کلیومتری غرب شهر نیر و در جوار رودخانه بالقلو قرار دارد که در بردارنده چندین دهنه آبگرم معدنی همچون برجلو –قینرجه- داش آلتی – قمیش تی می باشد که در این میان آبگرم معدنی برجلو( بوشلی) با درجه حرارت ۵۳ درجه سانتیگراد و آبگرم قینرجه بادرجه حرارت ۷۳ درجه سانتیگراد و دارا بودن خواص درمانی همچون تسکین و درمان درد های رماتیسم و درد مفصلها و رفع خستگی به صورت سنتی مورد استفاده قرار میگیرد از آوازه بیشتری برخوردار می باشند
۴- کاخ ساسان
مجموعه کاخ سروستان که قدیمیترین گنبد آجری کشور را در خود جای داده است در زمان بهرام گور ساسانی ساخته شده است.
آخرین بررسی های باستان شناسی در مجموعه کاخ سروستان نشان میدهد که این مجموعه ساسانی در دوره اوج شکوه خود حدود ۳۰ هکتار وسعت داشته است.
کاخ سروستان در استان فارس و در ۹ کیلومتری جنوب شهر سروستان و در مسیر روستای نظرآباد در دشتی وسیع جای گرفته است. این کاخ از جنس سنگ و گچ است.
این کاخ در زمان بهرام گور ساسانی ساخته شده که بوسیله مهر نرسی وزیر معروف او که صدارت یزدگرد اول و یزدگرد دوم را نیز عهدهدار بوده ساخته شدهاست.
قسمت اصلی بنا در ضلع شرقی بوده که شامل یک ایوان بزرگ و دو ایوان کوچک تر است . ایوان اصلی به تالار مرکزی و سپس به حیاط مرتبط می شود. در دو طرف آن دو تالار بزرگ با سقف گنبدی مرتفع قرار دارد . در دو تالار گنبد دار در حاشیه زیر سقف بقایای گچبری دیده می شود . این کاخ نسبت به دیگر بناهای این دوره از فن معماری و پلانهای پیچیده و کاملتری برخوردار است.
آندره گدار در کتاب هنر ایران از کاخ ساسان یاد کرده و معتقد است که کاخ سروستان به دستور بهرام پنجم (۴۸۰-۴۲۰م) ساخته شده و از کاخ فیروزآباد بهتر حفظ شده است. طرح آن از طرح فیروزآباد پیچیدهتر بوده و از نظر اصول فنی کاملتر میباشد و در ساختمان طاقها و گنبدها مهارت زیادتری به خرج داده شده و نمای اصلی این بنا در طرف مشرق است.
در عقب تالاری که گنبد اصلی آن را پوشانده حیاطی است که مانند کاخ فیروزآباد در اطراف آن ساختمانهای محل سکونت واقع شده اما فاقد قرینه سازی است و اطاقها به ابعاد مختلف و رابطه میان آنها خیال پردازانه است. بنابراین ترکیب کاخ ساسان اساسا نظیر فیروزآباد است، اما در جزئیات آزادتر و متنوعتر از آن است.
در حقیقت اگر محل پذیرایی آن را منحصر به تالار بزرگ بدانیم برای اینکار بسیار تنگ بوده است. از طرفی تالارهای دیگر خیلی وسیع ولی تعدادشان کم، اما مجلل هستند و دربهای فراوانی به خارج باز میشوند.
دور از آن است که آنجا را محل سکونت بدانیم. ایوان و تالار مربع نیز بوسیله دربهای تنگ و باریکی با هم مربوط میشوند. محتمل است که ساختمان مزبور که وسعتش یک چهارم کاخ فیروزآباد است، منحصراً یک کاخ پذیرایی بوده باشد.
این بنا که یکی از باشکوه ترین بناهای تاریخی در استان فارس است از داشتن حداقل امکانات برای حضور گردشگر محروم است. در این بنا تابلویی که آن را به گردشگر معرفی کند وجود ندارد و اگر گردشگری نیاز به آب آشامیدنی داشته باشد مجبور است یک مسافت پنج کیلومتری را پیاده روی کند تا به آب دسترسی پیدا کند، لذا آب مورد نیاز خود را همراه داشته باشید. این بنا حتی از داشتن تابلو راهنما در طی مسیر شیراز به سروستان محروم است و حریم خاصی برای کاخ نیز وجود ندارد یا اگر این حریم مشخص شده برای عموم مشخص نشده است. مجموعه فاقد سرویس بهداشتی یا امکانات رفاهی همچون سکو یا صندلی برای استراحت بازدیدکنندگان است.
۵- آبشار مارگون سپیدان
مارگون نام آبشاری است که در درههای غرب شهرستان سپیدان قرار گرفته است. ارتفاع این آبشار به ۷۰ متر و عرض آن به ۱۰۰ متر میرسد.
آبشار مارگون که در روستای مارگون واقع شده است، یکی از بزرگترین و با شکوه ترین آبشارهای ایران است که از نظر زیبائی، بزرگی و حجم آب خروجی با آبشار شوی لرستان رقابت میکند.
آب این آبشار در گرم ترین فصل سال بسیار خنک و زیر ۱۰ درجه است.
گفتنی است، دو روستای لوداب و مارگون در بین یاسوج و سی سخت قرار دارد که با روستای مارگون سپیدان متفاوت است.
این آبشار از لحاظ تقسیمات کشوری کاملا در شهرستان سپیدان است و با مرز یاسوج و سپیدان بیش از ۱۰ کیلومتر فاصله دارد
در هنگام ازدیاد گردشگران به ویژه در روزهای تعطیل فصل تابستان، مشکلات ترافیکی زیادی برای گردشگران پدید میآید. فاصله روستای مارگون تا پارکینگ نیز خاکی و با عرض کم و در کنار درهای خطرناک و بدون حفاظ است، لذا احتیاط لازم را بعمل آورید. مسیر این آبشار و روستاهای اطراف در فصل زمستان برف گیر بوده و گاهی راه های ارتباطی کاملاً قطع می شود، لذا اگر در فصل زمستان قصد بازدید از این منطقه را دارید مراقبت های لازم را در نظر بگیرید و از باز بودن راههای ارتباطی مطمین شوید.
۶- دره ستاره ها
در اطراف قشم دره فرسایشی زیبایی وجود دارد که به دلیل شکل ظاهری عجیب و وسیعی که دارد به دره ستاره ها معروف و بومیان عقیده دارند به دلیل سقوط یک ستاره از آسمان این اشکال ایجاد شده است. ولی درواقع به دلیل تندبادها و باران های موسمی این دره ایجاد شده است. بومی ها شب های این دره را زمان آمد و شد ارواح و اشباح می دانند. در گویش محلی به این منطقه “استار اوتیده ” می گویند. گردش هوا در دره و تولید صدا باعث شده برخی از ورود به دره در هنگامه شب خودداری کنند. وجود همین داستان های خیال انگیز و شکل و شمایل صخره های این منطقه از جزیره قشم باعث شده که از دره ستاره ها یا دره ستارگان به عنوان یکی از عجایب هفتگانه قشم نام برده شود و گردشگران جزیره در بازدید خود از جاذبه های گردشگری جزیره، بازدید این منطقه را هم در برنامه های خود قرار بدهند.
۷- تنگ دم اسب
تنگ دم اسب واقع در منطقه کوهمره سرخی در فاصله ۵۰ کیلومتری جنوب شیراز یکی از مناطق زیبا و بکری است که دستیابی به آن با توجه به رودخانه ای بودن و گذر از معبرهای آبی، جذاب و دیدنی است. پوشش جنگلی درختان بلوط و انواع درختان و بوته های دیگر و کوههای سر به فلک کشیده حاکی از طبیعت بکر و طبیعت زیبای این منطقه است.در طول راه از بلندای کوه دره ای عمیق دیده می شد که رودخانه خروشان دم اسب در دل آن جریان دارد. رودخانه پس از طی مسیر تنگ وارد روستای کره بس می شود. در ادامه مسیر رانش زمین باعث ایجاد دریاچه ای به طول ۲۰۰ متر شده است که گذر از آن با شنا یا قایق های بادی میسر است. ادامه این مسیر به آبشار تنگ دم اسب منتهی میگردد.
۸- تالاب شادگان
تالاب بین المللی شادگان که در جنوب غربی ایران در جنوب شهر شادگان در استان خوزستان واقع شده است بیش از ۴۰۰هزار هکتار وسعت دارد. یکی از شگفتیهای تالاب شادگان، داشتن همزمان آب شور، شیرین و لب شور است، که این ویژگی تنوع زیستی بی نظیری رو موجب شده است.
این تالاب متاسفانه هنوز در کشور و حتی استان خوزستان ناشناخته مانده است.
تالاب شادگان به عنوان پناهگاه بین المللی حیات وحش شادگان منطقه حفاظت شده محسوب می شود و پوشش گیاهی درون تالاب چراگاه و منبع تأمین علوفه دام ۱۳۲ روستای اطراف است.دو گونه از دوزیستان و پنج گونه از خزندگان و حدود ۱۵۴ گونه پرنده در این تالاب زندگی می کنند. از مهمترین پرندگان می توان به پلیکان زرد، فلامینگو و سبز قبای هندی اشاره کرد. تالاب شادگان ۳۸ درصد تالابهای بین المللی ایران و ۶۶ درصد تالابهای جهان رو تشکیل می دهد.
۹- شهر بانوان
شاید جالب باشه براتون که بتوانید از یک پادگان قدیمی که حالا به یک مجموعه تفریحی و ورزشی شده است بازدید کنید و هنوز هم حس حال پادگان رو درک کنید. بوستان ولایت که به عنوان یکی از بزرگ ترین بوستان های این منطقه از تهران است، به خوبی پذیرای مراجعه کنندگانی است که در تمام طول سال از مناطق مختلف برای گذراندن یک روز خوب به اینجا میاند.
۱۰- دریاچه ائل گلی
ائل گلی یکی از مهم ترین گردشگاه های شهر تبریزاست که در جنوب شرق تبریز و در ۷ کیلومتری مرکزشهر واقع شده است. این مکان در زمان آق قویونلوها ایجاد شده و در دوره صفویان گسترش یافته است. عمق دریاچه شاه گلی ۱۲ متر بوده و در محوطه آن قایقرانی انجام می شود. همچنین شهربازی (لوناپارک) و مسافرخانه های متعددی در داخل این گردشگاه وجود دارد. با احداث هتل ۵ ستاره و بین المللی ائل گلی در مرکز این دریاچه، این گردشگاه جنبه جهانی پیدا کرده است.
