نکات مهم درباره تزریق واکسن هپاتیت b

در افراد مبتلا بیشترین غلظت ویروس در داخل خون هست، ولی تمام انواع مایعات در بدن مانند آب دهن، مایع منی، ترشحات واژن و ترشحات زخم می توانند مقادیر قابل‌ملاحظه‌ای از ویروس هپاتیت B را داشته باشند. ویروس هپاتیت B اکثر از ویروس هپاتیت C و ایدز در محیط باقی می ماند.

راه‌های انتقال ویروس هپاتیت B

هر نوع ارتباط جنسی، مواجهه با خون و مایعات آلوده، بهره گیری از سوزن‌های آلوده در حین خالکوبی، بهره گیری از سرنگ‌های آلوده و بهره گیری از وسایل مشترک که ممکن هست حاوی خون یا مایعات بدن باشند مانند مسواک، ریش تراش، ناخن‌گیر، تیغ و…. میتواند انتقال‌دهنده ویروس هپاتیت B باشد. در صورت ابتلا به هپاتیت B این مریضی می تواند به شریک جنسی منتقل شود، منجر به مریضی مزمن کبدی، سیروز، سرطان کبد و مرگ شود.

در صورت آلوده بودن مادر امکان انتقال ویروس به جنین وجود دارد و نوزاد مبتلا ممکن هست برای همه ی وقت مبتلا باقی بماند. این مریضی هم در مرحله حاد و هم در مرحله مزمن قابل انتقال به دیگران هست و حدود یک درصد بیماران در مرحله حاد فوت می کنند.

تبدیل شدن به عفونت مزمن ارتباط مستقیم با سن ابتلا به این مریضی دارد. حدود ۹۰ درصد شیرخواران و ۳۰ درصد کودکان زیر ۵ سال که مبتلا به هپاتیت B می شوند، مبتلا به مریضی مزمن خواهند شد بنابراین بانو‌های حامله باید حداکثر مراقبت را داشته باشند تا در حین بارداری مبتلا به هپاتیت B نشوند. در افراد بالغ فقط ۶-۲ درصد مبتلایان به هپاتیت B دچار شکل مزمن مریضی می شوند.

راه‌های پیش گیری از ابتلا به مریضی هپاتیت B

واکسیناسیون همۀ شیرخواران، نوجوانان و افراد بالغ فعال از نظر جنسی، اجتناب از اقدامات غیر ضروری مانند خالکوبی و تاتو، عدم بهره گیری از هر نوع سوزنی به صورت مشترک، اجتناب از هر نوع ارتباط جنسی خارج از ازدواج، اجتناب از تمامی مایعات بدن فرد آلوده مانند آب دهن دهان، مایع منی،

ترشحات واژن و ترشحات زخم‌ها، بهره گیری صحیح و منظم از کاندوم از جنس لاتکس در هر نوع ارتباط جنسی که خطر ابتلا به هپاتیت B را کم میکند و همین طور عدم به اشتراک گذاشتن وسایل شخصی از راهکارهای جلوگیری از ابتلا به این مریضی هست. هر چقدر شمار شرکای جنسی اکثر باشد خطر ابتلا به مریضی‌های آمیزشی مانند هپاتیت B اکثر میشود.

چه کسانی حتماً باید بر علیه هپاتیت B واکسینه شوند:

* بیماران دیالیزی
* کسانی که به صورت منظم فرآورده خونی دریافت میکنند مانند بیماران هموفیلی و تالاسمی ماژور
* پرسنل مراکز بهداشتی و درمانی
* کسانی از گذشته دارای یک مریضی کبدی میباشند مانند هپاتیت C
* کسانی که در مراکزی کار می کنند که در آن ها از افراد معلول و ناتوان نگه داری می شود
* زندانیان، معتادان تزریقی
* مردان هموسکسوال
* در صورت مسافرت به مناطق پر خطر جهان
* داشتن شریک جنسی آلوده به ویروس هپاتیت B
* زندگی در مکانی که فرد مبتلا به هپاتیت B وجود دارد

واکسن هپاتیب B و بروز بیماری ام اس

هنوز دلایل علمی دال بر نقش واکسن هپاتیت ب در بروز بیماری ام اس وجود ندارد. بیماری ام اس یک بیماری عصبی پیشرونده بوده که علت آن به درستی مشخص نیست ولی به نظر می رسد که عوامل ژنتیکی در بروز آن دخالت دارند. در مورد ارتباط بین تزریق واکسن هپاتیت ب و تشدید بیماری، از کشور فرانسه گزارشاتی ارائه شده، ولی به نظر می رسد که این همراهی اتفاقی باشد.
استفاده از واکسن هپاتیت ب خطر انتقال ایدز و… را بدنبال ندارد. این واکسن کاملاً بی خطر است.

تزریق واکسن هپاتیت ب به ناقلین بیماری فایده ای ندارد. تزریق واکسن به ناقلین بیماری فایده و یا ضرری ندارد. دانشمندان اخیراً با استفاده از علم ژنتیک و استخراج قسمت هایی از ویروس تلاش می کنند تا نوعی واکسن بدست آورند که با تزریق آن به ناقلین بیماری و تحریک دستگاه ایمنی آنان، با ویروس مقابله کنند. به هر حال استفاده از واکسن موجود در بازار برای ناقلین بیماری توصیه نمی شود.

قبل از تزریق واکسن به افراد خانواده ی ناقلین این بیماری و… انجام آزمایش (HBsAg) ضروری است. متأسفانه برخی از افراد بدون انجام آزمایش واکسن تلقیح کرده و بعد از مدتی به دنبال آزمایش خون متوجه ابتلای خود به این بیماری می شوند و به غلط آن را به واکسن نسبت می دهند.
اگر تزریق نوبت دوم و سوم واکسن هپاتیت ب در زمان مناسب انجام نشود و تأخیر کمتر از یکسال باشد تزریق نوبت های تأخیری کفایت می کند و نیازی به شروع مجدد واکسیناسیون نیست ولی اگر بیشتر از یکسال باشد، باید از ابتدا برنامه ی تزریق واکسن را شروع کرد: یک ماه تا سه ماه پس از اتمام دوره های تزریق واکسن، آنتی بادی ضد ویروس (HBsAb) بررسی شود تا در مورد ایجاد ایمنی اطمینان حاصل شود.

به یک زن باردار که همسرش ناقل هپاتیت ب است، نیز می توان در دوران بارداری واکسن تزریق کرد. تزریق واکسن در دوران بارداری بلامانع است و هیچ اثر سویی بر مادر و جنین ندارد. نباید تزریق آن را به بعد از خاتمه ی دوران بارداری موکول کرد.

استفاده از واکسن نمی تواند مانع ابتلا به این بیماری از نوع آ یا سی شود

تزریق واکسن به افرادی که به تخم مرغ حساسیت دارند ممنوع نیست. در تهیه واکسن از مخمر و نه از تخم مرغ استفاده می شود.
درصورتی که به دنبال تزریق واکسن هپاتیت ب و درخون آنتی بادی HBs مثبت شود، نباید مراقبت های بهداشتی در برخورد با افراد ناقل بیماری را کنار گذاشت. گرچه واکسن بسیار مؤثر بوده ولی رعایت دستورات بهداشتی ضروری است.

اگر هنگام تزریق آمپول ب- کمپلکس به شخصی که HBsAg مثبت است، سوزن آلوده وارد دستتان شود، توصیه می شود تا هرچه سریعتر (و ترجیحاً در ۲۴ ساعت اول ولی تا ۷ روز فرصت باقی است) به پزشک مراجعه کرده و در صورت تجویز او ایمونوگلوبین اختصاصی ضد هپاتیت ب (آمپول HBIG) استفاده کنید و اگر واکسن هپاتیت ب نزده اید نیز سریعاً نسبت به شروع برنامه واکسیناسیون اقدام کنید. در صورت ورود قطره ی خون و یا مایع بدن فرد آلوده به درون چشم فرد سالم باید جهت پیشگیری ایمونوگلوبونین اختصای ضد هپاتیت ب (آمپول HBIG) تزریق شود.
اگر سابقه ی ابتلا به این بیماری در دوران کودکی وجود داشته باشد، می توان در دوران بلوغ واکسن تزریق کرد. پس از انجام آزمایش ویروس هپاتیت ب و در صورت منفی بودن آن تلقیح واکسن بلامانع است. نیازی به واکسن یادآور پس از ۵ سال از تلقیح کامل واکسن نیست. در بررسی های جدید مشاهده شده که در اکثر موارد اگر واکسیناسیون به طور کامل انجام شده و آنتی بادی ضد ویروس مثبت شده باشد، تا ۱۰ سال نیازی به (HBsAb) واکسن یادآور نیست. در حال حاضر واکسن یادآور هپاتیت جزو برنامه کشوری واکسیناسیون نیست.

اخیراً در آلمان واکسن جدیدی ساخته شده که می تواند علیه هپاتیت نوع آ و ب به طور همزمان جلوگیری نماید. نتایج واکسن جدید در آزمایش های اولیه عالی بوده و سازگاری آن با بدن به اثبات رسیده است. در صورت تأیید نهایی مصرف نوع جدید واکسن هپاتیت ب، می توان از آن جهت کودکان (و نه بزرگسالان) استفاده کرد