ماساژ‌درمانی عملکرد کودکان اوتیسمی را بهبود می‌بخشد

به بهانه روز اوتیسم که ۱۴ فروردین را در تقویم از آن خود کرده به سراغ یکی از کارشناسان کاردرمانی رفتیم و از او درباره یکی از روش‌های بهبود عملکرد کودکان اوتیسمی پرسیدیم.

شاید برای کسانی هم که اطلاعات کمی درباره این بیماری دارند،‌جالب باشد که ماساژ‌درمانی تأثیر بسیار خوبی بر عملکرد کودکان اوتیسمی دارد. بنابر‌این از کارشناس کار‌درمانی درباره این روش و چگونگی آن پرسیدیم.

تأثیر ماساژ‌ درمانی بر روی کودکان اوتیسمی و تفاوت آن با ماساژ‌های معمول

ماساژ‌هایی که برای کودکان اوتیستیک انجام می‌شود کاملا با ماساژ‌های معمولی و رایج متفاوت است. ماساژ‌های عمومی جهت ریلکسیشن و با مانور‌های اسکلتی-عضلانی انجام می‌شوند اما در ماساژ‌درمانی کودکان اوتیستیک، از تکنیک‌های عصبی و حسی استفاده می‌شود که از مکاتب کاردرمانی هستند. این نوع ماساژ‌ها با توجه به سلول‌های عصبی گیرنده پوست انجام می‌شود و سپس با توجه به اختلالات اسکلتی-عضلانی بیماران، تکنیک‌های کار‌درمانی در قالب ماساژ‌درمانی برای آنان انجام می‌شود.

مقدمات ماساژ‌ درمانی
برای ماساژ‌درمانی کودکان اوتیستیک مقدماتی باید انجام شود و قبل از ماساژ‌درمانی، ابتدا ارزیابی حسی-حرکتی انجام می‌شود تا مشخص شود کودک در کدام نقطه و به چه اندازه دچار کم کاری(hyposensetivity) یا پر کاری (hypersensitivity) حسی است. به همین دلیل کارشناسان و متخصصان باید با تشخیصی ویژه، تعیین کنند که اختلال حسی مربوط به حس لامسه و حس عمقی است و یا به حس‌های دیگر مربوط می‌شود. سپس بر اساس نتایجی که به دست آمده ارزیابی صورت می‌گیرد و با توجه به آن تکنیک‌های ماساژ روی کودک انجام می‌شود. این تکنیک‌ها به پدر و مادر‌ها هم آموزش داده می‌شوند.»

ماساژ مخصوص برای هر فرد
سرعت فشار ماساژ و زمان‌بندی هر تکنیک در هر فرد اوتیستیک با دیگری متفاوت است بنابر‌این بهتر است ماساژ‌درمانی هر روز انجام شود تا نتیجه مناسب به دست بیاید. به همین دلیل پس از زمان مشخصی، تکنیک‌های ماساژ‌درمانی که بر روی بیماران اجرا شده بود، دوباره ارزیابی می‌شوند. سپس مرحله‌ی جدیدی از ماساژ‌درمانی انجام می‌شود که تا زمان نتیجه گرفتن و ترخیص بیمار ادامه دارد.
اختلال رفتاری مشکل‌ساز می‌شود
مسئله مهمی که در این میان وجود دارد این است که بیشتر کودکان اوتیستیک هم اختلال حسی دارند و هم اختلال رفتاری که اختلال رفتاری این افراد مشکل‌ساز می‌شود. بنابر‌این اگر اختلال رفتاری در این بیماران و مخصوصا کودکان وجود نداشته باشد، می‌توان رفتار‌آنها را با روش‌های تعدیل حسی متعادل کرد. به دنبال این روند، دستورپذیری و آموزش‌پذیری کودک افزایش پیدا می‌کند.
برای مثال کودک اوتیستیکی که بیش حسی دارد حتی لباسی که تنش می‌کنید برایش آزار‌دهنده است و حواسش را پرت می‌کند. در واقع دریافت هر حسی از محیط بیرون برای این بچه یک عامل مزاحم و مخرب محسوب می‌شود و انگار مدام فردی این کودک را چنگ می‌زند! بنابر‌این کودک هم با واکنش‌های حرکتی و پرخاشی به این حرکت‌ها و احساسات جواب می‌دهد و با این رفتار‌ها نشان می‌دهد که دلش نمی‌خواهد لباسش را عوض کنند، سرش را شانه بزنند و یا ناخنش را کوتاه کنند. برای همین جیغ می‌زند، حرکات اضافه از خود نشان می‌دهد، بد‌غذا می‌شود، بدخلقی می‌کند و حرکات پرخاشی دیگر انجام می‌دهد.
از طرف دیگر کودکی که کم‌حسی دارد هیچ‌وقت از محیط بیرون دریافت حسی ندارد به همین دلیل سطح شناخت و هوشیاری او کاهش پیدا می‌کند. مغز هم برای جبران این کمبود، دستور حرکات اضافه می‌دهد و همین باعث می‌شود شما با کودکی مواجه شوید که بیش از حد می‌دود، می‌پرد، بال می‌زند، خودش را گاز می‌گیرد و حرکات دیگر انجام می‌دهد.

آماده‌سازی برای ماساژ‌درمانی
آماده‌سازی کودک قبل از ماساژ‌درمانی بسیار مهم است و درباره کودکان بیش‌حس بدانید که با تعدیل حسی، این واکنش‌های اضافی کودک متعادل می‌شوند. ماساژ‌درمانی در‌واقع آماده‌سازی این افراد برای تمرینات شناختی، آموزشی و حرکتی و دیگر تمرینات محسوب می‌شود. تنها مسئله قبل از اجرای ماساژ‌درمانی، ارتباط بر‌قرار کردن درست با کودک است. اغلب کودکان اوتیسمی نسبت به ماساژ‌درمانی واکنش نشان می‌دهند مخصوصا برای کودکان بیش‌حس، هر نوع لمس و احساس لمس کردن آزار‌دهنده است. بنابر‌این طبیعی است که در ابتدا در برابر این جریان مقاومت کنند. به همین دلیل کارشناسان و متخصصان برای این کودکان، تمرینات حسی را به صورتی طراحی و اجرا می‌کنند که رفته رفته آستانه تحمل‌شان بالا برود.»
نقاطی که باید ماساژ داده شوند
بسته به ارزیابی‌های اولیه، کودک ممکن است تنها در نواحی خاصی نیاز به ماساژ‌درمانی داشته باشد. بر همین اساس گاهی کودکی را می‌بینید که فقط در اندام فوقانی و یا در اندام‌های دیگر، نیاز به کار حسی و ماساژ دارد. اما در بیشتر کودکان اوتیسمی مجموع چند عضو بدن و گیرنده‌های عصبی، درگیری حسی دارد. اما اگر به‌صورت کلی نگاه کنیم، تکنیک‌هایی که روی تنه و اندام فوقانی انجام می‌شوند در جهت کنترل رفتار‌های حرکتی شدید، حرکات اضافه و کلیشه‌های این کودکان انجام می‌شود.
متد‌های جدید در ماساژ‌درمانی افراد اوتیستیک به کار گرفته شده و تکنیک‌های اولیه شامل تکنیک هاروود یا پی‌.ان.‌اف می‌شوند. اما درحال حاضر تکنیک کیگانگ در تئوری و عمل، نتایج خوبی در مورد کودکان اوتیستیک داشته است.
خوب است بدانید ماساژ‌درمانی از زمان شکل‌گیری اولیه‌ی رشته کار‌درمانی و تخصصی شدن آن به وجود آمده و تکنیک‌های ویژه افراد اوتیستیک هم بعد‌ها به آن افزوده شده است.

پاسخ ترک

Please enter your comment!
Please enter your name here

6 + 4 =